مانع ملی شدن نفت ، فروغلتید

16 اسفند 1329 شمسی «علی رزم آرا» توسط جمعیت فداییان اسلام ، اعدام انقلابی شد. «علی رزم آرا» پسر سرهنگ «محمد» در سال 1280 ه.ش در تهران به دنیا آمد.

کد خبر: ۹۰۳۶۶

وی تحصیلات مقدماتی را در مدارس «آلیانس» و «اقدسیه» به پایان برد و سپس وارد مدرسه نظام مشیرالدوله (حسن پیرنیا) شد. در پایان این دوره ، با درجه ستوان دومی به ارتش پیوست . پس از مدتی به فرانسه رفت و در مدرسه «سن سیر» به تحصیل ادامه داد. بعد از بازگشت به ایران ، در هنگ کرمانشاه مشغول شد و سپس مراتب نظامی را به سرعت طی کرد. رزم آرا که مدتی فرماندهی تیپ مستقل لرستان و کفیل اداره جغرافیایی ارتش و مدیریت دروس دانشگاه جنگ را بر عهده داشت ، در چند ماموریت نظامی شرکت کرد. وی که در سرکوب قیام میرزا کوچک خان جنگلی و سرکوب های لرستان در دوره رضاخان نقش داشت ، بعد از 1320 ش ، بیش از گذشته مورد توجه واقع گردید و چهره شناخته شده نظامی شد. از همین زمان در امور سیاسی و اداره کشور نیز دخالت کرد و سرانجام در سال 1323 ه.ش به ریاست کل ستاد ارتش منصوب شد. در تیرماه 1329 ه.ش، بعد از استعفای منصور از نخست وزیری ، شاه برخلاف میل خود، با فشار امریکا و انگلیس و بدون توجه به رای تمایل مجلس شورای ملی ، سپهبد علی رزم آرا را به نخست وزیری منصوب کرد. در زمان نخست وزیری رزم آرا حوادث متعددی در جریان بود که مهمترین آن مساله ملی شدن صنعت نفت بود. رزم آرا به شدت در برابر ملی شدن صنعت نفت ایستاده بود و به هیچ وجه حاضر به پذیرش احقاق حقوق ملت ایران از انگلیس نبود. علاوه بر این ، او توانایی و قابلیت ملت ایران را بشدت مسخره می کرد و معتقد بود ایرانی ها هیچ قابلیتی ندارند. رزم آرا در این باره جمله معروفی دارد. وی می گفت : ایرانی ها قادر به ساختن لوله هنگ (آفتابه) هم نیستند تا چه رسد به این که صنعت نفت را اداره کنند. نیروهای مبارز آن زمان و آن هایی که برای ملی شدن صنعت نفت تلاش می کردند، در مجموع به این نتیجه رسیدند که تا مانع بزرگی چون رزم آرا از میان برداشته نشود، ملی شدن صنعت نفت محال است . بنابراین ، جمعیت فداییان اسلام که در این زمان از نیروهای پرقدرت و کارساز بودند، این واقعیت را به خوبی درک کردند و با مشورت با چهره های سرشناس مبارزه ، تصمیم گرفتند رزم آرا را از میان بردارند و راه را برای ملی شدن صنعت نفت هموار نمایند. سرانجام در تاریخ 16 اسفند 1329 ه.ش ، رزم آرا هدف تیر «خلیل طهماسبی» که از اعضای فداییان اسلام بود ، قرار گرفت و از میان رفت . اعدام انقلابی رزم آرا تاثیر فوق العاده ای بر ملی شدن صنعت نفت گذاشت و فردای همان روز ، کمیسیون نفت به اتفاق آرا اصل ملی شدن صنعت نفت در سراسر ایران را پذیرفت . در واقع مجلسی که 4 ماه قبل از این واقعه ، به کسی که ملی شدن نفت را خیانت می دانست ، رای داده بود ، بعد از اعدام رزم آرا فورا ملی شدن صنعت نفت را پذیرفت. قتل رزم آرا بازتاب فوق العاده ای در خارج از کشور داشت . رادیو لندن پس از این واقعه گفت : ملاهای متعصب که در راس آنها آیت الله کاشانی قرار دارد ، به همراه چند جوان ساده لوح ، فریاد «نفت ایران برای ایرانی» سردادند و کسی نگفت که ایرانی ها چگونه می توانند صنعت نفت خود را اداره کند. فقط کسانی از قبیل رزم آرا می دانستند که اداره نفت به دست ایرانی ها ، عملی نیست .