جادوی بی‌نظیر فرش ایرانی

درواقع رشیدیان کوشیده با تلاشی پیگیر و بررسی‌هایی دقیق و با بهره‌گیری از امکانات فنی پیشرفته همراه با تیمی قوی سراغ یکی ازمهم‌ترین مصادیق هنری و دیرین ایران‌زمین برود وماهرانه اثری شایسته و موثر را به دنیای هنر و فیلم مستند ایران تقدیم کند.

یکی از بارزترین ویژگی‌های این مستند آن است که بیش از یکساعت پرداختن به موضوع نقش‌های فرش ایرانی چنان با مفاهیم و ارزش‌های معنوی و عرفانی مطرح می‌شود که مخاطب خود را برای دیدن بیشتر و مداوم فیلم موظف می‌داند تا هرچه بیشتر بیاموزد و از زیبایی‌های باغی نامیرا لذت ببرد، گویی نقش فرش متن زندگی اوست و می‌کوشد با زوایای رهگذار زندگی خود آشناتر شود...

نقش‌ها با تصاویری زنده، زیبا، گویا و‌ باپیوستاری حساب شده از انسان ورویکردهای انسانی سخن می‌گویند و ماهیتی را برملا می‌کنند که بیانگر اساطیر، تاریخ، هنر، رنگ، اصالت، معنا و تاثیر و تاثرات انسانی‌اند.

نقش‌های فرش و قالی کهن ایران با زوایای اندیشه و مراتب استدلال محققانه و بالندگی هنری به گونه‌ای منعکس می‌شود که می‌توان باذوق و انگیزه به پیشینه ارزشمند تاریخ و ادب وهنر سرزمین ایران ‌و تداوم آن بالید.

به نظر می‌رسد یکی از اهداف عمده ساخت فیلم توسط رشیدیان که مستندسازی کارآزموده و تهیه‌کننده‌ای خوش‌سابقه است بیان اثبات درهم تنیدگی اندیشه و هنر ایران زمین و به تصویر درآوردن علل ظهور زیبایی در نقش‌های فرش است و او عینی‌ترین مصادیق و طرح‌ها را در تائید این نگاه و اثبات آن در مسیر یک مستند بلند مورد توجه و پرداخت قرار داده است؛ جلوه‌هایی که برتمام فرش‌های ایرانی نقش عینیت، تجسم و ماندگار دارند و آن نقش و شکوهمندی جان آدمی است؛ آنچه که انسان، معنا، باور و آینده ‌و رستگاری را رقم می‌زند.

همنوایی معانی مورد نظر که در نقش‌های فرش نمودارند با جلوه‌های مستند باغات و معماری کهن ایران، مددرسان پیگیری فیلم می‌شود؛ علی‌رغم ریتم و آهنگ آرام فیلم که به ضرورت تبیین و تشریح نقش‌ها و افزایش مجال برای دریافت تصاویر انجام گرفته، هر نقش درهر سکانس با لطافت و نرمشی مطلوب مصادیق باغ‌ها و حکاکی‌ها و معماری‌ها را مرور می‌کند و راوی با لباس و بداهتی مطابق تصاویر و معناها و پیام‌ها، صحنه‌ها و موضوعات را به‌هم پیوند می‌دهد.

برای محققان، صاحب‌نظران و پویندگان آکادمیک هنر فرش، تقریبا بیشتر زوایا و جلوه‌های نقش‌های فرش ترک، ترکمن، فارس، کرد، قم و کاشان مرور می‌شود و مبانی و شکل‌گیری و اصالت آنها در ظرف مرصعی از تصاویر منعکس می‌شود.

بنابراین مرور قابل توجه و هنرمندانه‌ای بر مفاهیم و نمادهای تثلیث، محراب، بُته، سرو، گلدان، باغ، بهشت و ماهی انجام می‌گیرد و به این ترتیب وجه‌تسمیه بسیاری از واژگان مصطلح درافواه و نقش‌ها به موجزترین حالت منعکس می‌شوند.

ساحت وغنای این مستند با فرازهای متعدد و متنوع می‌تواند این امکان را برای تفکیک و تقسیم 70 دقیقه فیلم متداوم به سه یا چهار بخش یا مستند کوتاه تبدیل کند. گرچه درپخش اولیه قابلیت‌های پیگیری موضوع چنین ضرورتی را نشان نمی‌دهد، اما امید می‌رود در بازپخش‌های این اثر نفیس برای تمرکز و توجه عام‌تر مورد توجه باشد.

نکته نهایی، موضوع قرینه‌ها در نقش‌هاست که شاید به‌طور مستمر در زوایای این مستند ارجمند بازگو شده باشد، ولی به تمامی رخ نمی‌نماید‌. جلوه و مفهوم (قرینه‌ها) در اکثریت نقش‌های فرش ایرانی به روشنی نمودار است، در این مستند معانی هفت آسمان، نقش باغ و در میانه آن چشمه کوثر بخوبی تبیین ومنعکس شده و مفهوم قرینه‌های تصویری در دو سوی فرش را اثبات می‌کنند؛ آنچه که این‌سوی هست، قرینه‌ای روبه‌رو دارد و این معنا در نگاه دیرین و فرازمند عرفان اسلامی، نشانگر توجه هنرمندان نقش‌آفرین به بازتاب پندار ، گفتار و کردار نیکوست یعنی آنچه ‌حیات انسانی را در مسیر خیر به باغ و جنت نهایی پیوند می‌دهد و نقش باغ، بواقع نقش شفاف آئینه‌ای است که فاش می‌گوید: ازهرسوی بنگری بازتاب خوی خود را می‌نگری ...

سهراب مظاهری