راه‌های درمان 3 بیماری

اسهال

ابتلا به اسهال ممکن است دلایل متعددی داشته باشد؛ از رعایت نکردن بهداشت تا ابتلا به برخی بیماری‌ها و مصرف مواد کهنه مثل آجیل‌های مانده یا غذاهای تاریخ مصرف گذشته و فاسد شده. بر این اساس اجابت مزاجی که حالت غیر طبیعی داشته باشد خود را به دو صورت حاد یا مزمن نشان می‌دهد.

در ابتلا به اسهال تعداد دفعات بیرون‌روی زیاد می‌شود و مدفوع حالتی بسیار رقیق پیدا می‌کند. بدخوری و بی‌توجهی به خواص غذاها که باعث تداخل در یکدیگر می‌شود، مسمومیت ناشی از کهنگی یا فساد مواد غذایی، عدم رعایت صحیح بهداشت، تنبلی یا کم‌توجهی به شست‌وشوی صحیح دست‌ها بخصوص پس از اجابت مزاج، عفونت‌های میکروبی و برخی بیماری‌های ویروسی از شایع‌ترین دلایل ایجاد اسهال به شمار می‌رود. هرچند اغلب مواقع اسهال حالتی خفیف دارد و با رعایت بهداشت و پیروی از برخی درمان‌های خانگی بهبودی حاصل می‌شود اما علاوه بر این‌که توصیه می‌شود برای معالجه هر نوع بیماری از خوددرمانی بپرهیزید و به پزشک مراجعه کنید، در صورت مشاهده تب و خشکی زبان همراه با ابتلا به اسهال یا مشاهده لکه‌های خونی در مدفوع یا وقوع اسهال در بچه‌های خردسال و افراد بالای ۶۰ سال، این توصیه حالت تاکیدی پیدا می‌کند، زیرا ممکن است نشانه‌ای اولیه از بیماری جدی‌تری باشد و بهتر است پیش از گسترش بیماری معاینه تخصصی صورت گیرد.

متخصصان تغذیه می‌گویند اغلب مبتلایان به اسهال در زمانی که دچار چنین مشکلی می‌شوند مایعات کمی مصرف می‌کنند و به تصور این‌که به کاهش حالت رقیق مدفوع کمک کنند به مصرف غذاهای سفت‌تر روی می‌آورند در حالی که اسهال باعث کاهش آب بدن می‌شود و بهتر است در این مواقع مایعات بیشتری استفاده شود. این توصیه برای حفظ سلامت کودکان باید بیشتر مورد توجه والدین قرار گیرد.

پزشکان معمولا برای رفع حالت اسهال پودرهایی با قابلیت حل در آب با عنوان پودر اوآراس تجویز می‌کنند که براحتی از داروخانه‌ها قابل تهیه و ابتیاع است و می‌توان یک بسته از آن را در یک لیتر آب جوشیده و سپس سردشده حل کرد و نوشید؛ البته پودر اوآراس حاوی مقادیری پتاسیم و سدیم است که در مصرف آن نباید زیاده‌روی کرد، زیرا باعث به هم خوردن مقادیر موجود این دو ماده در بدن می‌شود.

کارشناسان طب سنتی به عنوان دم‌دست‌ترین ماده طبیعی برای درمان اسهال، مصرف ماست را توصیه می‌کنند. ماست یک آنتی‌بیوتیک کاملا طبیعی و بر خلاف داروهای آنتی بیوتیک، بدون ضرر است که بخصوص برای درمان اسهال خردسالان توصیه می‌شود. مصرف موز نارس هم برای درمان اسهال بسیار کارسازتر از ماست است. خوردن موز نارس در حالت عادی باعث یبوست می‌شود، بنابراین وقتی دچار اسهال می‌شوید مصرف آن به قوام یافتن مدفوع کمک می‌کند. اگر همراه با اسهال دچار بی‌اشتهایی شده‌اید چند وعده چای ریحان، هم بی‌اشتهایی را درمان می‌کند و هم اسهال را بهبود می‌بخشد.

راحت‌تر از چای ریحان، چای سبز است که به دلیل وجود ماده‌ای به نام تانن در آن مشکلات اسهال را کاهش می‌دهدو سبب سفت شدن سریع‌تر مدفوع و تامین بخشی از آب لازم برای بدن می‌شود. از خوردنی‌های مفید دیگر برای درمان حالت اسهال خفیف ماده غذایی دیگری است که اثرات مفیدی بر روده‌ها بر جا می‌گذارد و آن خرماست. خوردن خرما باعث تقویت باکتری‌های مفید روده و غلبه آنها بر باکتری‌های مضر می‌شود. اگر به چای ریحان و چای سبز دسترسی نداشتید، چای سیاهی را که هر روز مصرف می‌کنید بگذارید بجوشد و مقداری از آن را میل کنید. تانن در چای جوشیده بسیار بیشتر از چای تازه‌دم است و به همین دلیل مزه تلخی بیشتری هنگام مصرف چای جوشیده احساس می‌شود. به دلیل همین ویژگی است که خوردن چای جوشیده در حالت عادی یکی از دلایل یبوست به شمار می‌رود.

یبوست

برعکس اسهال، یبوست به کاهش نیاز به اجابت مزاج همراه با سخت شدن عمل دفع مدفوع گفته می‌شود و این مورد هم از شایع‌ترین اختلالات دستگاه گوارش بویژه در میان میانسالان و کهنسالان است. یبوست هم مثل اسهال ممکن است حالت مزمن پیدا کند که در این صورت معمولا هیچ راهی جز مراجعه به پزشک و معاینه برای درمان باقی نمی‌ماند.

مشکلاتی که یبوست برای فرد ایجاد می‌کند به جای خود، نادیده گرفتن درمان آن هم باعث ایجاد مشکلات دیگری می‌شود که بارزترین و محتمل‌ترین آنها خطر پارگی مویرگ‌های ریز ناحیه مقعد و همچنین ابتلا به بواسیر یا هموروئید است که باعث بیرون‌زدگی ماهیچه‌های کوچک اطراف این ناحیه یا در برخی موارد بیرون‌زدگی بخشی از روده (پرولایس رکتوم) در پی زورزدن‌های پیاپی و ایجاد فشار بیش از حد می‌شود.

از جمله عواملی که باعث ایجاد یبوست می‌شود، مصرف کم آب و فیبر در رژیم غذایی افراد را می‌توان ذکر کرد. همچنین تغییراتی که در زمان و برنامه غذایی افراد به دلایل متعددی همچون مسافرت و مانند آن پیش می‌آید در برخی از اشخاص ممکن است به یبوست ختم شود. بالا رفتن سن، تحرک و فعالیت کم، اختلال در کارکرد غدد تیروئیدی، زیاده‌روی در مصرف چربی‌های حیوانی موجود در لبنیات و گوشت، اضطراب، ابتلا به سندروم روده تحریک‌پذیر، برخی مواد خوراکی مثل تخم‌مرغ و کافئین، استفاده از برخی مسکن‌ها و داروها مثل داروهای ضد پارکینسون یا ضد فشار خون و... نیز در ابتلا به این مشکل نقش و اثری کم یا بیش باقی می‌گذارد.

توصیه‌ای که متخصصان برای پیشگیری از ابتلا به یبوست می‌کنند توجه به علل وقوع آن است؛ یعنی اگر آب و مایعات اندکی در طول روز استفاده می‌کنید، باید مصرف مایعات را افزایش دهید. اگر فیبر و سبزیجات در رژیم غذایی و تغذیه شما اندک است، سهم بیشتری به مصرف آنها در وعده‌های غذایی خود بدهید. اگر فعالیت اندکی دارید، وقت بگذارید و روزانه حداقل یک ربع تا بیست دقیقه ورزش کنید.

برای درمان یبوست می‌توان به مصرف موادی روی آورد که خاصیت ملین دارند. روغن‌های معدنی چنین خاصیتی دارند. بیشتر میانسالان و کهنسالانی که تمایل به خوردن غذاهای نرم دارند و سهم فیبر و سبزیجات در تغذیه آنها کم است و به دلیل احساس شکنندگی و ناتوانی در فعالیت‌هایشان تحرک کافی ندارند معمولا رفاقتی دیرینه با یبوست پیدا می‌کنند!

کارشناسان طب سنتی خواص گیاه اسفرزه را برای درمان یبوست برشمرده‌ و تاکید کرده‌اند استفاده از آن به طور متعادل می‌تواند باعث تنظیم حرکات روده شود. اما دانه‌های این گیاه در برخی افراد ممکن است باعث درمان اسهال و در برخی دیگر باعث درمان یبوست شود؛ ضمن این که استفاده از آن برای برخی افراد نه تنها مفید نیست، بلکه باعث تداخلات دارویی می‌شود و باید آگاهانه استفاده شود. راه آسان‌تر استفاده از یک لیوان خاکشیر در صبح به صورت ناشتاست. مخلوطی از آب کرفس با آب هویج نیز از سوی طبیبان سنتی پیشنهاد شده است.

نفخ

نفخ شکم در اغلب موارد به دلیل افزایش گازهایی رخ می‌دهد که در روده ایجاد شده است. هر روز حدود ۹ تا 10 لیتر گاز در روده‌ها تولید می‌شود که بیشتر گازهای تولیدی جذب بدن می‌شود، اما مقداری از آنها ممکن است به دلیل حرکت کندتر و آهسته‌تر از حد معمول مواد غذایی در مسیر دستگاه گوارش نتواند براحتی فرصتی برای خروج پیدا کند و همین وضعیت باعث ایجاد یا افزایش حالت نفخ می‌شود و احساس باد کردن و تورم شکمی در افراد بیشتر خود را نشان می‌دهد.

از عوامل دیگری که باعث ایجاد حالت نفخ می‌شود، پرخوری و بدخوری است. استفاده همزمان از چند نوع خوردنی که باعث افزایش حالت تخمیری و گازی در دستگاه گوارش می‌شود، می‌تواند به ایجاد حالت نفخ در بدن بینجامد.

بسیاری از پزشکان معتقدند کسانی که به سندرم روده تحریک‌پذیر مبتلا هستند نیز به طور پیاپی با مشکل ایجاد نفخ روبه‌رو می‌شوند. همچنین کسانی که حین غذا خوردن، بخصوص خوردنی‌های کم و بیش داغ‌تری مثل چای یا سوپ عادت دارند مقداری هوا را حین خوردن یا نوشیدن بلع کنند یا افرادی که به دلیل حساسیت معدوی نمی‌توانند لاکتوز موجود در شیر را هضم کنند دچار چنین حالتی خواهند شد.

مصرف مواد غذایی گازساز همچون حبوبات، مواد پرفیبر همچون سیر و کاهو، برخی انگل‌های روده‌ای مثل کرم آسکاریس و... از دلایل دیگر ایجاد نفخ است.

با مشخص شدن دلایل ایجاد نفخ می‌توان دریافت اگر زیاد دچار چنین حالتی می‌شوید علت وقوع آن چیست.

متخصصان تغذیه می‌گویند برای پیشگیری از ایجاد حالت نفخ باید از مصرف نوشیدنی‌های گازدار خودداری کرد. این نوشیدنی‌ها با تولید گاز Co2 سبب تقویت حالت گازی در مسیر گوارش می‌شود. آنها تاکید می‌کنند مصرف غذاهای تازه و طبیعی به جای خوردن غذاهای سرد و کنسروی می‌تواند از بروز نفخ جلوگیری کند. نمک، قهوه، شکلات، غذاهای پرچرب و حتی جویدن آدامس به افزایش حالت نفخ منجر می‌شود. این متخصصان برای پیشگیری از نفخ به کسانی که مستعد آن هستند توصیه می‌کنند پیش از مصرف حبوبات که جزو گروه‌های غذایی مورد نیاز بدن است، می‌توانند پوست آنها را بگیرند تا حالت نفاخ این مواد کمتر شود. علاوه بر این، پیش از طبخ آنها می‌توان حبوبات را از دو روز قبل در ظرفی خیساند و شش یا هشت ساعت آب را در باغچه یا گلدان ریخت و آب تازه را در ظرف حبوبات ریخت. با این کار هم آب هدر نرفته، هم گیاهان تغذیه شده‌اند و هم شما از نفخ خود پیشگیری کرده‌اید.

کارشناسان طب سنتی برای درمان نفخ توصیه می‌کنند در مواقع ابتلا، مقدار کمی زنجبیل مصرف کنید. یکی از خواص زنجبیل این است که اگر دچار درد معده شده‌اید، علاوه بر کاهش آثار نفخ، درد معده را نیز تسکین می‌دهد. مصرف زنجبیل برای همه افراد مفید نیست؛ مثلا کسانی که فشار خونشان بالاست نباید از این ماده طبیعی به صرف آن‌که طبیعی است و به گمان این‌که طبیعی بودن آن بدون عوارض است استفاده کنند. تداوم مصرف زنجبیل در برخی از مردان به تصور درمان نفخ ممکن است مشکل دیگری بر مشکل آنها بیفزاید که کاهش اثرگذاری قوای جنسی آنهاست. در این صورت، هویج و نعنای خشک جایگزین بهتری برای بهبود علائم نفخ به شمار می‌رود.

در میان عرقیات، مصرف مقداری عرق بادرنجبویه یا اگر در دسترس نیست مقداری عرق نعنا بهترین و شایع‌ترین دارو برای درمان مشکلات ناشی از نفخ است که اثرات آن نیز خیلی سریع‌تر خود را نشان می‌دهد.

برخی سبزیجات معطر باعث کاهش نفخ می‌شود؛ مثلا آویشن یک سبزی معطر است که خواص بسیاری در کاهش نفخ دارد. نوشیدن دمنوش زیره یکی دیگر از راه‌های طبیعی به شمار می‌رود که می‌تواند باعث کاهش اثرات نفخ شود. زیره قدرت بسیاری بر کاهش علائم نفخ دارد ولی برای مصرف آن باید در نظر داشت فرد جزو کسانی نباشد که از داروهای کاهش قند خون استفاده می‌کند، زیرا در این صورت باعث ایجاد عوارض و تداخلات شیمیایی با داروهای مصرفی می‌شود. اگر همراه با نفخ حالت دل‌پیچه هم به شما دست داده است جای آن می‌توان ریحان و نعنا را با مقداری ماست مخلوط کرد و از این دو سبزی که جزو سبزیجات بادشکن محسوب می‌شود استفاده کرد.

عادت‌های همه‌گیر که باعث چاقی می‌شود

خیلی از افراد در زندگی خود دچار عادت‌هایی هستند که سبک زندگی آنها را رقم می‌زند و بنابراین مدام در معرض چاقی و اضافه وزن قرار می‌گیرند. با اصلاح این عادات و دست کشیدن از آنها می‌توانید وزن خود را در حدی متناسب برای اندامتان نگه دارید و از عوامل بیماری‌زای ناشی از چاقی همچون مشکلات قلبی و عروقی پیشگیری کنید:

عادت به خوردن از بچگی: در خانواده‌هایی که دقت و توجه کافی بر نحوه و زمان تغذیه کودکان صورت نمی‌گیرد، آنها همراه با عاداتی پا به دنیای بزرگسالی می‌گذارند که سبب چاقی و اضافه وزن می‌شود.

هله‌هوله‌خوری: عادت کردن به مصرف آنچه با نام هله‌هوله معروف شده می‌تواند باعث چاقی شود؛ چه کودکی باشد که میل به چیپس و پفک دارد، چه بزرگسالی که میل به تماشای تلویزیون در حال خوردن تخمه و آجیل و ذرت بوداده.

بی‌تحرکی: بچه‌ها معمولا فعالیت زیادی دارند و آنچه می‌خورند در روند متابولیسم بدنشان به انرژی تبدیل می‌شود اما مصرف همان میزان خوردنی در بزرگسالی در حالی که تمام فعالیت در رفتن به محل کار و نشستن پشت میز و بازگشت به خانه خلاصه می‌شود، نتیجه‌اش چاقی و اضافه وزن است.

زهرا حسین زاده