گرمای گردشگری در سرمای برفی

خوشبختانه گردشگری زمستانی در چند سال اخیر مورد توجه مسئولان و دست‌اندرکاران صنعت گردشگری در ایران قرار گرفته است و هر سال در استان‌های مختلف چنین جشنواره‌هایی برگزار می‌‌شود. امسال نیز همچون گذشته، این جشنواره در برخی شهرها و استان‌های ایران برپاست.

گردشگری زمستانی فقط اسکی نیست

گردشگری زمستانی شاید در نگاه اول به چند رشته خاص مثل اسکی روی برف محدود باشد، اما در حال حاضر زیرمجموعه‌های گردشگری زمستانی، آنچنان متنوع شده که شاید برای برخی باور نکردنی باشد. به‌طور کلی می‌‌توان در این زمینه به رشته‌های اسکی روی برف، اسنوموبیل، ماهیگیری روی دریاچه یخ‌زده، راهپیمایی برفی، ساخت مجسمه‌های برفی و استفاده از کمپ‌های زمستانی اشاره کرد. نمونه دیگر هتل‌های یخی است که همه ساله با بارش اولین برف زمستانی برپا می‌‌شود و تجربه‌ای ناب برای اقامت‌کنندگانش به ارمغان می‌‌آورد. در این نمونه از گردشگری هر چقدر شهر در مکان سردسیرتری قرار گرفته باشد، گرمای حضور گردشگران زمستانی آن پررنگ‌تر خواهد بود و به این ترتیب درآمد سرشارتری را برای ساکنان منطقه به ارمغان خواهد آورد؛ البته این موارد از‌جمله نمونه‌های جدیدی است که امروزه برای جذب گردشگر زمستانی مورد توجه قرار گرفته و نمونه‌های قدیمی‌‌تر آن مربوط به کشورهای حوزه آلپ و ورزش‌های زمستانی است.

جشنواره‌های زمستانی

چند سالی است در ایران هم برگزاری جشنواره‌های زمستانی رونق گرفته است. این جشنواره‌ها فرصتی برای تقویت گردشگری زمستانی و معرفی زیبایی‌های استان‌های مختلف به گردشگران داخلی و خارجی است، به همین منظور برای جشنواره‌های زمستانی گردشگری چند استان هدفگذاری شده تا پذیرای گردشگران از استان‌های مختلف و کشورهای همسایه باشند. از این میان، شهر و استان همدان به عنوان پایتخت تاریخ و تمدن ایران و با‌توجه به داشتن موقعیت در این استان جغرافیایی ویژه در دامنه زاگرس و امکانات آن جایگاه ویژه‌ای در گردشگری زمستانه دارد. هر سال جشنواره زمستانه برگزار می‌‌شود و زمان برگزاری جشنواره امسال 5 تا 10 بهمن است که در آن علاوه‌بر ورزش‌های مرسوم همچون اسکی، یخ‌نوردی و برف بازی، برنامه‌های متنوعی چون اجرای تئاتر خیابانی و مسابقه عکس تندیس‌های یخی در ایام جشنواره برپا خواهد بود.

کشورهایی که دارای موقعیت‌های مناسب کوهستانی و دامنه‌های برفگیر هستند شرایط ایده‌آلی برای توسعه گردشگری زمستانی در اختیار دارند. براساس نظر کارشناسان آنچه به گردشگری زمستانی رونق می بخشد، شرایط و عوامل مناسبی است که به‌طور نسبی با یکدیگر در رابطه هستند. مهم‌ترین این عوامل عبارتند از: درجه حرارت مناسب در فصل زمستان، میزان آفتابی بودن روزها، سرعت باد، پوشش برف، ناهمواری‌ها و پوشش گیاهی و تجهیزات و زیرساخت‌های لازمه در این زمینه است.

گردشگری زمستانی هم‌اکنون یکی از بخش‌های بسیار جذاب و پررونق گردشگری سراسر دهکده جهانی است و بسیاری از کشورهای مستعد سعی در استفاده و بهره‌مندی بسیار زیاد از آن با توجه به امکانات و تجهیزات رفاهی موجود جهان دارند و رونق و افزایش تقاضای سفر به قطب شمال از نشانه‌های آن است. اما اگر به مناطق معمول و مثل کشور خودمان بنگریم شاخصه‌های مهمی در این زمینه لازم است تا بتوانیم گردشگری زمستانی را رونق بخشیم به صورتی که در توریسم زمستانی، ارتفاع برف و مدت زمانی که روی زمین باقی است، نقش مهمی دارد و ارتفاع مطلوب برف40 تا 60 سانتی‌متر در یک دوره طولانی است.

مناطق و اماکنی که برای توریسم زمستانی مورد توجه قرار می‌گیرند باید شرایطی را دارا باشند که موجبات رضایت خاطر گردشگر‌ها را فراهم کنند. آنچه در این رابطه حائز اهمیت است تعداد روزها با حد متوسط درجه حرارت 5 تا 15 درجه، میزان ساعات آفتابی در روزهای زمستان، مدت پوشش برف و ارتفاع آن، زیبایی پوشش گیاهی و چشم‌اندازهای طبیعی فصل زمستان است و در کنار این‌گونه می‌توان از وجود امکانات و تأسیسات گردشگری زمستانی هم نام برد.

تجارتی پرسود در بازار گردشگری

درآمد بسیار هنگفت و تجربه بسیار مناسب خیلی کشورهای دنیا از گردشگری زمستانی باعث شده دیگر مناطق جهان که کمی در این زمینه استعداد دارند نیز وارد عمل شوند که می‌توان به چین و کره جنوبی در این زمینه اشاره کرد.

چین هرساله با برگزاری جشنواره یخی هاربن و کره جنوبی با برگزاری جشنواره ماهیگیری روی رودخانه‌های یخی توانسته‌اند به عنوان مقاصدی در آسیا شناخته شوند، اما در منطقه خاورمیانه هنوز مقصد گردشگری مناسبی به صنعت گردشگری زمستانی دهکده جهانی معرفی نشده حال آن‌که کشورمان دارای بهترین شرایط آب و هوایی است.

ورزش‌های زمستانی از خصیصه‌های صنعت گردشگری زمستانی در هر منطقه مستعد است و تجمع صدها هزار گردشگر زمستانی در مناطق مساعد باعث رونق گردشگری این منطقه در فصول دیگر سال نیز خواهد شد چون بدون تردید این مناطق در فصل گرم سال نیز به عنوان مناطق ییلاقی بسیار زیبایی خواهد بود که می‌تواند به عنوان جاذبه‌ای کاملا بکر برای گردشگران از آن استفاده شود. به عنوان مثال در کشورهای سوئیس، فرانسه و اتریش گردشگری زمستانی اگرچه عامل تعیین‌کننده‌ای به شمار می‌آید، ولی امروزه فعالیت‌های توریستی در این منطقه آلپ فقط منحصر به فصل زمستان نیست، بلکه سراسر سال باعث رونق اقتصاد گردشگری آن شده است. به این ترتیب زمستان گردشگران مشغول لذت بردن از اسکی روی برف هستند و در بهار روی چمن اسکی را تجربه می‌کنند و تابستان هم از کمپ‌های تابستانی برای دوری از هیاهوی زندگی صنعتی از آن بهره می‌برند.

پتانسیل‌های ایران

هم‌اکنون در ایران 16 پیست اسکی وجود دارد که از میان آنها 3 مجموعه دارای امکانات اقامتی، 5 مجموعه فقط دارای رستوران و بقیه از حداقل امکانات محروم هستند و در صورت تجهیز آنها می‌توان با استفاده از میل و گرایش تجربه برف در گردشگران منطقه به‌خصوص نواحی جنوب خلیج‌فارس و البته کشورهای عربی همسایه به درآمد هنگفتی در این زمینه دست یافت که با وجود این بستر مناسب برای توسعه گردشگری زمستانه در ایران چه از نظر بازار هدف و چه از نظر امکانات طبیعی از بین این تعداد پیست اسکی تنها پیست‌های آبعلی، شمشک و دیزین در استان تهران قابلیت پذیرایی از گردشگران خارجی را دارد و دیگر امکانات هنوز در حد مناسب برای اقامت و پذیرایی از گردشگران خارجی تجهیز نشده‌ است.

هرچند طی سال‌های اخیر برخی اقدامات برای برپایی جشنواره زمستانی در گوشه و کنار ایران در این فصل صورت گرفته، اما همه این تحرکات متاسفانه بدون برنامه بوده و مسئولان بدون درنظر گرفتن شرایط و زیرساخت‌های مناسب اقدام به برگزاری کرده‌اند در صورتی که به دلیل پرمخاطره بودن گردشگری زمستانی برای گردشگران ابتدا زیرساخت‌های مناسبی را فراهم و پس از آن اقدام به معرفی جاذبه مورد نظر و بازاریابی برای آن در بازارهای هدفمان کنیم تا بتوانیم رونق گردشگری زمستانی کشورمان را شاهد باشیم.

در کل نگاه به گردشگری زمستانی روستایی و عملیاتی نمودن آن به‌عنوان یکی از مباحث جدید علمی نیازمند برنامه‌ریزی آینده‌نگر با رویکرد راهبردی است .گردشگری زمستانی از جمله مهم‌ترین فعالیت‌های اقتصادی روستاهای کوهستانی با برف کافی در فصول سرد به‌شمار می‌آید که به سرعت در حال گسترش و استقبال عمومی است؛ بنابراین نگاه به گردشگری زمستانی روستایی از مباحث جدید علمی بوده که عملیاتی کردن آن نیازمند برنامه‌ریزی آینده‌نگر با رویکرد راهبردی است.