مرگ مشکوک آخوند خراسانی

آخوند در احداث چندین مدرسه در کربلا ، نجف و بغداد نیز مشارکت داشت و وقتی شرکت اسلامی با سرمایه هنگفت یک میلیون تومانی افتتاح شد ، آخوند از آن حمایت کرد. با شروع نهضت مشروطه او به پشتیبانی از آن برخاست تا جنبش مردم به پیروزی رسید. در شرایطی که روشنفکران غربزده اندک اندک قدرت را به دست می گرفتند و روحانیت را از صحنه کنار می گذاشتند آخوند نیز که دل در گروه اسلام داشت به مقابله با آنان برخاست و آن گاه که شنید فاتحان تهران در صدد اذیت شیخ فضل الله نوری برآمده اند، تلگرافی برای آنها فرستاد و آنان را از آزار او برحذر داشت اما غرب باوران و مشروطه طلبان افراطی نامه او را پنهان کردند و شیخ را به دار آویختند. نوه آخوند [میرزا عبدالرضا کفایی] می گوید: مرحوم آخوند خراسانی از درس می آمدند ، در میان راه ، خبر اعدام شیخ را به او دادند. پدرم (میرزا احمد کفایی) می فرمود: برای اولین و آخرین بار ما چنین عکس العملی را در مرحوم آخوند دیدیم . او از شدت ضعف ، همانجا وسط کوچه به زمین خورد چندان که زیر بغل او را گرفتند و از جا بلند کردند. اختلاف او با شیخ فضل الله نوری عمدتا به شناخت متفاوت ایشان از ماهیت افراد و جریان های سیاسی موثر در مشروطه مربوط می شد وگرنه در تفسیر واژه هایی همچون آزادی و مساوات و عدالت و حدود آنها در اسلام با شیخ فضل الله و کلا جناح مشروعه خواه اشتراک عقیده داشت . دلایل و شواهد این امر فراوان است اما مهمتر از همه آن که یک سال و اندی پس از شهادت شیخ فضل الله آنگاه که خراسانی به هویت فکری و اعتقادی تقی زاده پی برد ، به فساد مسلک سیاسی او حکم داد و به شدت و با صراحت به مخالفت برخاست و حکم به لزوم عزل وی از وکالت مجلس داد و معروف است که چندی بعد برای اصلاح امر مشروطه عزم آمدن به ایران را کرد که به نحوی مشکوک در گذشت و به گفته برخی مطلعان به دست کسانی که دیروز در سنگر طرفداری دروغین از ایشان در مقابل شیخ فضل الله موضع گرفته بودند به شهادت رسید.