نی‌انبان جهانی می‌شود

محسن شریفیان، سرپرست گروه موسیقی لیان و نوازنده نی‌انبان، مسئولیت تهیه و گردآوری پرونده ثبت ملی نی‌انبان را برعهده داشت. او هم ثبت ملی را لازمه و مقدمه‌ای برای ثبت جهانی این ساز می‌داند و می‌گوید: با توجه به این‌که ساز نی‌انبان در استان‌های بوشهر، هرمزگان، کرمان و خوزستان حضور موثری دارد، این فضا و امکان وجود داشت تا بتوانیم این ساز را ثبت ملی کنیم چراکه ثبت ملی، به نوعی پیش نیاز ثبت جهانی نی‌انبان در فهرست میراث معنوی سازمان یونسکو خواهد بود.

نویسنده کتاب «سازشناسی موسیقی بوشهر» گفت: ساز نی‌انبان از قدمت تاریخی طولانی در ایران برخوردار است، به طوری که بسیاری از تاریخ نویسان و پژوهشگران سابقه تاریخی نواختن این ساز ملی را به قرن 19 مربوط می‌دانند که در قالب عنوان‌ها و اسامی مختلف توسط هنرمندان شهرهای مختلف کشور نواخته می‌شده است. البته برخی از سر ناآگاهی سابقه تاریخی این ساز را مربوط به کشورهای دیگر می‌دانستند، اما در یک نقاشی از سر ویلیام اوسلی ـ که طی سفر اخیرم به کانادا در یک جلسه پژوهشی رونمایی کردم ـ نشان دادم که ساز نی‌انبان از 210 سال گذشته در ایران سابقه داشته و سپس در کشورهای دیگر پیشرفت کرده است.

شریفیان با اشاره به محدودیت‌هایی که در زمینه نواختن نی‌انبان وجود دارد نیز می‌گوید: نی‌انبان در فهرست آثار ملی، در حالی ثبت می‌شود که در بسیاری اماکن و جشن‌ها و مراسم عروسی، اجازه نواختن ساز نی‌انبان داده نمی‌‌شود اما سازهای الکترونیک اجازه عرض‌اندام دارند و راه نفس را بر سازهای بومی تنگ کرده‌اند.

به گفته نویسنده کتاب «اهل ماتم»، نی‌انبان، تاریخچه‌ای دارد که بیانگر احساس مردم است و ساز مشترک پذیرفته شده‌ای است که حتی در تهران هم طرفداران زیادی دارد. به اعتقاد من ثبت ملی این ساز، جدای از این‌که به کدام منطقه جغرافیایی اختصاص دارد، برای موسیقی فولکلور ایران اتفاق مهمی است.

محسن شریفیان که در کتاب «اهل ماتم» به آواها و آیین سوگواری در بوشهر پرداخته، تصریح می‌کند: پرداختن به موسیقی عزاداری به‌ویژه موسیقی محرم، ادای دین من، به عنوان یک پژوهشگر به موسیقی نواحی بوشهر و قابلیت‌هایی است که در این نوع موسیقی وجود دارد.