اقتصاد گیگی

با این‌که شاید اشتراک‌گذاری برای بسیاری از ما بیشتر جنبه سرگرمی داشته باشد، اما واقعیت آن است که در سال‌های اخیر شاهد شکل‌گیری شرکت‌های دانش‌بنیان در سراسر جهان بوده‌ایم که امکان به اشتراک‌گذاری طیف گسترده‌ای از مواد مختلف، از مهارت نقاشی و برنامه‌نویسی تا خودرو و خانه را فراهم می‌کنند. این روند به قدری با سرعت و قدرت پیش می‌رود که برخی کارشناسان اقتصادی به این نتیجه رسیده‌اند که در آینده شاهد شکل‌گیری یک ساختار جدید اقتصادی خواهیم بود. این کارشناسان، روند جاری را که به افزایش توانایی شهروندان برای ارتباط با هم به اشتراک‌گذاری موارد مختلف انجامیده «اقتصاد گیگی» (gigeconomy) می‌نامند. منظور از اقتصاد گیگی این است که برای رفع بسیاری از نیازهایمان، دیگر نیازی به شرکت‌های بزرگ نداریم و با اطلاع از داشته‌ها و مهارت‌های افرادی دیگر در نقطه‌ای دیگر از جهان می‌توانیم نیازمان را برآورده کنیم. درواقع اصلی‌ترین ویژگی انواع سامانه‌های به اشتراک‌گذاری را می‌توان برقراری ارتباط بین افراد مختلف دانست.

اقتصاد گیگی سبب می‌شود هر کس بتواند بدون نیاز به تبلیغات، از داشته‌های خود درآمد کسب کند. در واقع از یک سو، نه فقط نیازهایمان را با صرف هزینه‌ای به مراتب کمتر تامین می‌کنیم، بلکه امکان کسب درآمد از طریق اشتراک‌گذاری داشته‌هایمان نیز وجود خواهد داشت. چند نمونه از این سامانه‌های اشتراک‌گذاری را بررسی می‌کنیم.

به ‌اشتراک‌گذاری خودرو

در شماره 526 کلیک مطلبی با عنوان «تاکسی دربستی اوبر» در مورد یکی از مشهورترین شرکت‌های واسطه تاکسیرانی خواندیم. اوبر برنامه‌ای ویژه تلفن همراه به کاربران ارائه می‌کند و وقتی کاربر دکمه ویژه‌ا‌ی را فشار می‌دهد، اطلاعات مربوط به موقعیت مکانی‌اش به نزدیک‌ترین تاکسی در آن منطقه ارسال شده و راننده آن خودرو نیز به سمت مسافر حرکت می‌کند. مسافر می‌تواند مبلغ کرایه را در نرم‌افزار خود مشاهده و آن را به‌صورت درون برنامه‌ای پرداخت کند.

با این‌که اپلیکیشن‌های مختلفی مشابه اوبر به بازار آمده‌اند، اما داستان به اشتراک‌گذاری خودرو به اینجا محدود نمی‌شود. برای نمونه برخی اپلیکیشن‌ها امکان اجاره خودرویی بدون راننده را فراهم می‌کنند.

«کارهود» (Carhood) نام یک شرکت دانش‌بنیان در ملبورن استرالیاست. این شرکت رویکرد جالبی را برای به اشتراک‌گذاری خودرو در اختیار کاربران خود قرار می‌دهد. به‌صورت عادی، بسیاری از مسافران پروازهای هوایی از ملبورن، با خودروی خود به فرودگاه می‌آیند و آن را در پارکینگ فرودگاه پارک می‌کنند. به‌این‌ترتیب خودروی آنها تا هنگام بازگشت، بی‌مصرف می‌ماند. اما کاربران کارهود می‌توانند در مدت مسافرت، خودروی خود را کرایه دهند. به‌این‌ترتیب که این شرکت در ازای اجاره خودرو به افراد دیگر، آن را شسته و تمیز به صاحبش که از سفر برگشته تحویل می‌دهد. جالب اینجاست با این‌که کمتر از یک سال از عمر این شرکت دانش‌بنیان می‌گذرد، تاکنون بیش از هزار نفر از شهروندان ملبورن در این طرح شرکت کرده‌اند.

اجاره صندوق عقب خودرو

اگر تاکنون بسته‌ای را به‌صورت پستی یا شرکت‌های حمل بار به جایی ارسال کرده باشید، احتمالا به هزینه بالای جابه‌جایی بسته و بار آشنایی دارید. اما ظاهرا اپلیکیشن‌های به اشتراک‌گذاری برای این مشکل هم راه‌حلی در آستین دارند.

«فلیتا» (Flyta) را می‌توان یکی از این شرکت‌های «به اشتراک‌گذاری حمل و نقل» دانست. این شرکت کانادایی که از آغاز سال 94 شروع به کار کرده است این امکان را به افراد می‌دهد تا بسته‌های مورد نظرشان را از طریق افرادی که به همان مقصد می‌روند، به دست گیرنده برسانند. البته فردی که به مقصد مورد نظر می‌رود و بسته را منتقل می‌کند، هزینه‌ای بابت حق‌الزحمه دریافت خواهد کرد.

اقامت رایگان در ازای آموزش

هزینه محل اقامت یکی از اصلی‌ترین هزینه‌ها در هر مسافرت به شمار می‌رود. اما اگر شما در یک توانایی خاص مثل زبان یا موسیقی مهارت دارید، شاید بتوانید از یک محل اقامت رایگان برخوردار شوید.

یک اپلیکیشن به نام «گوکامبیو» (GoCambio) که از سوی یک شرکت ایرلندی تهیه شده و ابتدای فروردین امسال آغاز به کار کرده این امکان را به مسافران می‌دهد تا به ازای آموزش یک مهارت خاص به صاحبخانه به‌صورت رایگان در خانه او اقامت کنند.

انتخاب محل اقامت در سفر

اما شرکت‌های بزرگ‌تری نیز در زمینه به اشتراک‌گذاری محل اقامت در این بازار حضور دارند. شاید «ایر بیانبی» (Air bnb) را بتوان مشهورترین این سامانه‌ها دانست. اکنون این سامانه، بیش از یک میلیون محل اقامت در
34 هزار شهر از 190 کشور دنیا دارد. بسیاری از این مکان‌های اقامتی، خانه یا اتاق‌های اضافی است که مردم عادی آن را برای مسافران آماده کرده‌اند. این شیوه به اشتراک‌گذاری محل اقامت، نه‌تنها به کاهش هزینه‌های مسافرت می‌انجامد، بلکه موجب درآمدزایی برای خانواده‌ها نیز می‌شود.

اگر قصد مسافرت به کشوری دیگر را دارید، می‌توانید در فهرست مکان‌های اقامتی درج شده در این وبسایت و عکس‌های آن جستجو کرده و مکان مورد نظر را انتخاب کنید.

یک سفره برای چند نفر

مسافران علاوه بر محل اقامت، به محلی برای غذاخوردن هم نیاز دارند. بی‌تردید حضور در رستوران سبب افزایش هزینه سفر می‌شود. به همین دلیل وبسایتی با نام «پلیت کالچر» (PlateCulture) سامانه‌ای را راه‌اندازی کرده که کاربران می‌توانند با معرفی غذاهایی که می‌توانند در خانه تهیه کنند، از مسافران پذیرایی کرده و به نوعی خانه خود را به رستورانی غیررسمی برای آنها تبدیل کنند. البته این پذیرایی در عوض دریافت مبلغ تعیین شده خواهد بود.

سبد خرید را شریک شوید

بسیاری از افراد به علت مشغله‌های کاری یا نگهداری از بچه‌های کم‌سن و سال، نمی‌توانند برای خرید مایحتاج روزانه بیرون بروند. اینجاست که سامانه به اشتراک‌گذاری فرصت خرید با نام «ایسنتاکارت» (Instacart) این امکان را به آنها می‌دهد تا افراد دیگری را برای انجام این خریدها به کار گیرند.

به اشتراک‌گذاری پول

عجله نکنید! در این شیوه اشتراک‌گذاری، قرار نیست چند نفر در پول یک نفر سهیم شوند. در این شیوه کسانی که قصد تعویض پول خود با یک ارز دیگر (مثلا از یورو به پوند) را دارند این فرصت را می‌یابند تا فرد دیگری را پیدا کنند که قصد تبدیل همین میزان پول (البته از پوند به یورو) را داشته باشد. به‌این‌ترتیب برای این تبدیل ارزی دیگر نیازی به مراجعه به مراکز تبدیل ارزی نخواهد بود.

اعتماد؛ راز موفقیت اقتصاد گیگی

شاید یکی از اصلی‌ترین عواملی که می‌تواند به رونق و شکوفایی سامانه‌های به اشتراک‌گذاری بینجامد، اعتماد کاربران به آن باشد. به همین دلیل بسیاری از این سامانه‌ها، رویکردهای گوناگونی را برای اعتمادسازی و کسب ضمانت‌های لازم پیش می‌برند.

برای نمونه، در سامانه حمل اشتراکی بار «فلیتا» از فردی که خواستار حمل بار است، خواسته می‌شود مبلغی را به‌عنوان ضمانت در اختیار وبسایت قرار دهد تا در صورت بروز هرگونه مشکلی بتوان خسارت‌های به وجود آمده را جبران کرد.

صالح سپهری‌فر

منابع: نیوساینتیست و فوربس