اسم‌هایی برای خشونت

نوزادی که جنسیت‌اش پسر خواهد بود و پدرش ونسان می‌خواهد اسم این نوزاد آدولف باشد، اما پیر شخصیت دیگر نمایش مخالف است چون این اسم برایش یادآور آدولف هیتلر دیکتاتور خونخوار و فاشیست است و می‌تواند داشتن چنین نامی برای این کودک هولناک باشد، اما این اسم در نظر ونسان برگرفته از اسم یک نویسنده رمانتیک قرن نوزدهم فرانسه است و هیچ ربطی هم به اسم هیتلر ندارد. این بحث‌ها خیلی بالا می‌گیرد و باعث دلخوری و دعوا می‌شود. همسر ونسان که متوجه ایراد گرفتن‌های پیر شده، به اسم بچه‌های او توهین می‌کند و این اتفاق روابط را سردتر می‌کند. این اسم و اختلاف بر سر آن، سرآغاز ایجاد اختلاف‌های مهم‌تری است.

آنها درباره خشونت می‌گویند و از بدبودنش می‌نالند، اما خودشان پرخاشگری می‌کنند و خشونت می‌ورزند. این همان وضعیت دوگانه‌ای است که این متن به مانند بسیاری از نمایشنامه‌های معاصر دارای آن است، هم کمدی است و هم تراژیک. این‌ آدم‌ها درست به مانند هر انسان خشن دیگری، درست به مانند حاکمان خشن آمادگی هر نوع خشونتی را دارند، اما فضا و امکانش را نمی‌یابند.

ما با نمایشی واقعگرا روبه‌روییم، اما نمایشی که به لایه زیرین واقعیت می‌رود و روند روایت و داستان در آن نفوذ از سطح رویی واقعیت، به احساسات، فرهنگ و روانی که در زیر کنش‌ها پنهان است. آدم‌هایی متمدن و مدرن که در باطن، نامتمدن، خشن و وحشی هستند و این حتی صلح ظاهری آنها را آزاردهنده، ریاکارانه و غیرقابل تحمل می‌کند.

نمایش رشیدی نمایشی است که در عین این‌که می‌خنداند، مهلک، اثرگذار و تلخ است. ظاهری بزک‌کرده و شاد دارد. همین تضاد بیرون و درون آدم‌ها و تمدنی که در آن قرار گرفته‌اند را نشان می‌دهد. تمدنی مدرن که در عین ظاهری زیبا و عقلگرا خشن‌ترین و دیوانه‌وارترین رفتارها، تصاویر و عقاید را به خود دیده است و از نظر روانی، بیماری را در نهاد انسان تشنه سلامت به نهایت خود رسانده است. اسم با مجموعه‌ای از بازیگران خوب و ریتمی مناسب و گرم توانسته نمایشی سرگرم‌کننده و تأمل‌برانگیز باشد که با وجود ضعف‌هایی چون افراط در خنده گرفتن از تماشاچی، نبود سبک‌پردازی در کارگردانی، حداقل می‌تواند سرپا بودن و سرگرم کردن، پیام متن را در حدی کلی به مخاطب منتقل کند. برای همین دیدن آن راضی‌کننده و خوشایند خواهد بود.