مردم، قیمت‌ها و پساتحریم

اما نکته اصلی اینجاست، شرایط فعلی کشور نشان می‌دهد کاهش قیمت‌ها در کوتاه‌مدت امکان‌پذیر نیست. بر اساس اصول اقتصادی، زمانی که موانع تولید رفع و عرضه زیاد می‌شود باید قیمت‌ها کاهش یابد، اما در اقتصاد ایران این موضوع در کوتاه‌مدت به دلیل تورم بالا عملی نیست. کشوری که اقتصاد آن در حالت تعادل قرار دارد باید دارای 3 درصد تورم باشد و رشد اقتصادی آن به حدود 6 درصد برسد. اما در ایران اکنون تورم از 40 درصد به 15 درصد رسیده و برای احساس شدن کاهش قیمت‌ها، باید حداقل یک‌سوم دیگر نیز کاهش یابد. به بیان ساده‌تر برای ارزان شدن کالا ابتدا باید تورم کاهش یابد و تا زمانی که این موضوع محقق نشود، زیاد و قاطعانه نمی‌توانیم روی کاهش قیمت‌ها بحث کنیم.چنین شرایطی به طور معمول برای کشورهایی در نظر گرفته می‌شود که تورم بالا را تجربه کرده باشند و برای بازگشت به تعادل اقتصادی ابتدا باید عرضه خود را افزایش دهند و به همان میزان برای تقاضای بازار برنامه‌ریزی کنند. از سوی دیگر، تزریق دلارهای بلوکه شده پس از رفع تحریم‌ها می‌تواند روی قیمت آن تاثیر فراوانی داشته باشد و قیمت‌ها را به پایین‌تر از قیمت فعلی هدایت کند. زیرا این دلارها بر ثبات نرخ ارز تاثیر می‌گذارد و چون اکثر مواد اولیه تولیدات کشور از خارج تامین می‌شود، با کاهش یا حتی ثبات نرخ ارز، قیمت مواد اولیه و هزینه تولید نیز کاهش می‌یابد.

نکته اساسی دیگری که در این زمینه وجود دارد، فناوری ماشین‌آلات مصرفی در کارخانه‌های تولیدی است. برای این که کاهش هزینه‌های تولید را شاهد باشیم باید این ماشین‌آلات به‌روز شود. به این دلیل که فناوری پیشرفت کرده اما وارد ایران نشده و اکنون تولید با عرضه سوخت ارزان در ایران، باز هم گران درمی‌آید. در نتیجه استفاده از ماشین‌آلات و فناوری روز دنیا می‌تواند روی بهره‌وری و کاهش هزینه تولید و فروش تاثیر مستقیم داشته باشد. در این صورت عرضه افزایش می‌یابد و از نظر اصول اقتصادی باید قیمت کاهش بیابد.اما در پایان، نکته بزرگی که ورای همه مسائل و تحلیل‌های اقتصادی خودنمایی می‌کند، نقش شخص تولیدکننده در کاهش قیمت‌هاست. در صورتی هزینه تولید در کشور روند نزولی را طی خواهد کرد که تولیدکنندگان نیز از بخشی از سود قبلی و بعضا کاذب خود صرف‌نظر و درک کنند که قیمت‌های قبل مربوط به گذشته بوده و شرایط جدید، قیمت‌های جدید به همراه می‌آورد. به عبارت صریح‌تر، وقتی بخش تولید از قیمت‌های در حال صعود به خاطر جبران هزینه‌ها استقبال می‌کند، باید از کاهش قیمت‌ها نیز استقبال کرده و نخواهند که در شرایط رونق همانند گذشته قیمت‌ها بالا باشد. گرچه ماهیت فرآیند رونق طوری است که رقابت ناشی از آن لاجرم قیمت‌ها را کاهش داده و مقاومت‌کنندگان را مجبور به تمکین از شرایط و قیمت‌های جدید خواهد کرد.

دکتر مهدی تقوی

اقتصاددان