در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
تهران در وضعیت قرمز
وضعیت سلامت درتهران روز به روز بدتر و بدتر می شود. تاثیر ترافیکی که هر روز طولانی تر از روز پیش می شود، چون ویروس در حال گسترش یک بیماری رگهای اصلی و فرعی تهران بیمار را دربرمی گیرد و دامنه فراگیری آن به کوچه های شهر نیز کشیده می شود.
اینجاست که تهران از مرکزیت یک کشور به مرکزیتی برای انواع آلودگی های بی شمار تبدیل می شود.هر روز آلودگی های زیست محیطی گوناگون از زمین به هوا می رود و در آستانه بینایی و شنوایی ما فرود می آید. به نفسهای عابران گوش کنید، دم و بازدم آدمها بیشتر شده است.
در چهره آدمها نشانه کمرنگی از بشاشیت و شادمانی قابل مشاهده است. سکونتگاه ما در تجمع انواع آلودگی به محلی غیرمناسب برای زندگی تبدیل شده است تا تهران نشینان خود را در وضعیت دوگانه نه این و نه آنی گرفتار ببینند.
تهران در وضعیت قرمز به سر می برد. برای همه کسانی که در روزهای گذشته در تهران بوده اند و گشت و گذاری روزانه در خیابان های آن داشته اند، مشاهده هاله سفید وحشتناکی که آستانه دید ما را در شعاع چند صدمتری متوقف می کرد، آشناست.
سوزش چشم و فشاری که بر مجاری تنفسی وارد می شود، در این روزها ملموس و عادی به نظر می رسید. هاله سفید از آسمان به زمین قدم گذاشته بود تا برای یک بار هم که شده امر فاجعه آمیز با وضوح کامل در منظر دید ما قرار بگیرد.
عابران و ماشین ها که این روزها اتفاقا تعدادشان اندک اندک به تساوی عادلانه ای نزدیک می شود، در این مه سبک و وحشتناک غوطه ور شده و به مراتب بیش از گذشته در رعایت فاصله از هم دور شده اند. فاصله من با ماشینی که می رود، فاصله ای ناچیز است.
«پشت چراغ بعدی ترافیکی است که انسان و ماشین را به یک اندازه فلج می کند. قدم بزن همشهری...» این منطق ناگزیر زندگی در تهران است. شهری با کمترین سرسبزی که رنگ غالب آن در این فضای دلگیر همان خاکستری معروف است.
تهران در اوج احتضار سفیدی وحشتناکی را تجربه می کند. برگهای پاییزی ریخته اند تا همان اندک فضای سبز شهر نیز از بین برود. دلگیری تا مغز استخوان آدمی نفوذ می کند.
هراس خیابانی
قدم زدن در چنین حال و هوایی که به گفته پزشکان آلودگی هوا در وضعیت بحرانی قرار دارد تجربه امر فاجعه آمیز در اطراف زندگی روزمره شهری است.
این تجربه در همان شهری به دست می آید که بنا به آخرین تحقیقات انجام گرفته ، جزو 10شهر نامناسب برای زندگی در دنیاست. گرانی و ترافیک ها بخش کوچکی از مشکلات این شهر است. چنین وضعیتی بر روحیه شهروندان نیز تاثیر می گذارد.
ما در کجا زندگی می کنیم؛ شهر عرصه آشوب است: نشانه های رو به گسترش این آشوب در نمای ساختمان ها و آرایش تابلوهای تبلیغاتی سطح شهر نیز دیده می شود. دریغ از ذره ای حس زیبایی شناسی ، دریغ از ذره ای نظم.
مهندس امیر اولیایی ، کارشناس شهرسازی در این زمینه می گوید: شهر تهران را می توان به عنوان مدلی خاص از بی نظمی زندگی شهری از تمامی جهات مورد مطالعه قرار دارد. تنها در این شهر است که ما با تنوع بسیار فراوانی از بی شکلی و درهم ریختگی مواجهیم.
این درهم ریختگی از آرایش خیابان ها و پیاده روها و حرکت عابران و ماشین ها شروع می شود و تا فضای افقی شهر به سمت آسمان گسترش می یابد. این گفته را به اعتقاد رضا صمدی زاده ، کارشناس مسائل اجتماعی از منظری خاصی می توان بررسی کرد.
وی نکته سنجی خاصی در این باره به کار می برد و می گوید: من این صحبتها را تایید می کنم و به نظرم این تعدد و بی شکلی و بی نظمی دستاورد نهایی مدیرانی است که هر یک با تنوع سلیقه ای خاصی برای مدتی زمام مدیریتی این شهر را به عهده داشته اند.
وی در توضیح بیشتر می گوید: اصلا نمی خواهم در این باره قضاوت ارزشی خاصی انجام دهم. فقط یک نکته را به شما یادآوری می کنم.
تهران شهری است که در سالهای گذشته چندین و چندبار مدیران شهری اش عوض شده اند. این حجم بالای تغییرات در هیچکدام از شهرهای بزرگ دنیا مشاهده نمی شود. با تغییر هر مدیر یک مجموعه عوض می شود، هر مجموعه هم دیدگاه های خاصی در زمینه طراحی هوا، فضا و زمین این شهر دارد.
طبیعی است تهران امروز در نقطه جوش آن همه دستاوردهای رنگارنگ به سر می برد و می توان آن را آخرین مرحله چنین رویه ای تصور کرد. صمدی زاده می افزاید: «تهران به مرکزی برای تمرین مانورهای مدیریتی تبدیل شده است. هر کدام از این افراد بعد از گذشت مدت کوتاهی به هر دلیلی با این عرصه مدیریتی وداع گفته اند، پس طبیعی است که هیچ برنامه ای از سوی آنها تا انتها دنبال نشده و این برای شهری با وسعت تهران بسیار خطرناک است.»
تنوعی که این کارشناسان به آن اشاره می کنند، به بی نظمی آشکاری تبدیل شده که نتیجه حرکت بر مداری معیوب و ناقص است. انسان و ماشین در فشردگی هم گرفتار شده اند تا در نتیجه این تماس وحشتناک ، هاله مرگ در آسمان شهر به چرخش درآید.
ساده ترین مثال برای نشان دادن این بی نظمی فوق العاده عجیب را مهندس اولیایی بیان می کند: نگاهی به پیاده روهای تهران بیندازید. فکر نمی کنم در هیچکدام از شهرهای دنیا با چنین حجمی از بی نظمی و بی سلیقگی در چینش کف پیاده رو مواجه شوید.
هر قسمتی به هر رنگی و هر شکلی ، گاه در یک فاصله 3متری با یک ترکیبی 3و حتی 4تایی مواجه می شویم. یکی آسفالت کرده ، یکی سیمان ، یکی موزاییک ، دیگری سنگفرش و تازه در وسط همه اینها، خط یادگاری یکی از ادارات دولتی باقی است که همین چندی پیش خطوط گاز و برق و تلفن خود را چک کرده و آثار برجامانده حفاری اش را بر تن پیاده رو باقی گذاشته است.
آینده چه می شود؛
پاسخ به چنین پرسشی دشوار است. مردم عادی در پیش بینی های روزمره خود، خبر از احتمال بدتر شدن ترافیک شهری و آلودگی هوا می دهند. باران نمی بارد و باد از این سوی جهان گذر نمی کند.
مه سفید مرگ آور وضعیت شهر بی نظم را در هاله ای از ابهام فرو برده است. رانندگان به یک جمله تکراری بسنده می کنند: «این همه ماشین انداختن تو خیابونا، معلومه که دیگه نمی شه حرکت کرد.» مسافران از آشوب حمل ونقل و نابسامانی نرخ کرایه ها گلایه می کنند.
شهر از حرکت نایستاده ؛ اما صدای بی نظمی از همه جای آن شنیده می شود. این وضعیت چه به یک انفجار تعبیر شود، چه در مفهومی فلسفی نتیجه راحت تر دیدن انگاره های مدرن خوانده شود، به هیچ وجه خوشایند نیست. کافی است به منش شکل گرفته در شخصیت آدمهایی نگاه کنیم که هر یک فقط به دنبال دور کردن خود از چنین آشوبی است.
نتیجه ساده این فرآیند، چیزی جز دیالکتیک امر فاجعه آمیز نیست. فرار از موقعیت بی نظم تحت قواعد شخصی یعنی تن دادن به برخی چارچوب ها و قوانین کاملا شخصی ، شخصی دیدن براساس این چنین ذهنیتی و عمل کردن بر پایه آن همان دامن زدن به بی نظمی است.
من از قانون و مقررات خاص خودم پیروی می کنم. دیگری نیز همین طور. از بالا به چنین وضعیتی نگاه کنید. عابران و اتومبیل ها در خیابان های قفل شده به جان هم افتاده اند. موتوری از پیاده رو می رود و عابران از طریق پیاده رو در خیابان به منزل می رسند.
وضعیت وحشتناکی است ، نه؛ تجسم چنین موقعیت دلهره آوری شبیه فیلمهای ترسناک سینمایی است ، آنجا که قهرمان فیلم بی توجه به هر نظام تعیین شده ای به جان شهر می افتد و همه چیز را واژگون می کند.
پشت سر هیچ چیز وجود ندارد. تا چشم کار می کند، سکوت و ویرانی است. شما چه فکر می کنید؛ تهران در موقعیت بدی گرفتار شده است. این طور نیست؛
داوود پنهانی 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
