شایعه، به مثابه جنگ پنهان

قرایی‌مقدم ادامه می‌دهد: شایعه نوعی جنگ پنهان است، لایه‌های زیرین جامعه را می‌پوشاند و از بین می‌برد، همچنین سدی در مقابل رسیدن به موفقیت است. عده‌ای برای رقابت‌، دشمنی و تفرقه‌افکنی و... دست به چنین کاری می‌زنند و به تخریب دیگری می‌پردازند تا با ضعیف کردن اتحاد، به آنها سلطه یابند.

کارشناسان عقیده دارند که شایعات به هنگام فقدان خبر ساخته می‌شوند. وقتی افراد، بسیار مشتاق خبرگیری و آگاهی از واقعه و موضوعی هستند، اما قادر به کسب اطلاعات مورد اطمینان نباشند، پذیرای شایعه می‌شوند و برعکس وقتی افراد جامعه از آگاهی خود، بر حوادث، مطمئن باشند، به ارائه غیرضروری مطالب ساختگی تمایل نخواهند داشت. به عبارت دیگر وقتی گروه‌ها و افراد یک جامعه از مجاری قانونی و صحیح، اطلاعات و اخبار را به دست نیاورند، زمینه برای رواج شایعه مهیا می‌شود. به عقیده جامعه‌شناسان، شایعه، پدیده‌ای است اجتماعی که هم می‌تواند کارکرد مثبت داشته باشد و هم کارکرد منفی، اما گویا کارکرد منفی شایعه، بیش از کارکرد مثبت آن است.

ایجاد فضای ناسالم و به خطر افتادن امنیت عمومی، انحراف افکار عمومی از اهداف اصلی به سوی اهداف جزئی، ایجاد تفرقه، رویارویی و صف‌بندی اقشار مختلف جامعه، ایجاد بدبینی و سلب اعتماد مردم از دولتمردان، کاهش اعتماد مردم به وسایل ارتباط جمعی داخلی و روی آوردن به منابع غیررسمی و از همه مهم‌تر، گسترش ناامنی، ترس، اضطراب و نگرانی را می‌توان از مهم‌ترین کارکردهای منفی شایعه برشمرد.

بهترین راه مقابله با شایعه، توسعه روابط و فراهم آوردن این امکان است که مردم از مسائل جدی جاری در جامعه، آگاه باشند. وقتی مردم نسبت به واقعیت امری اطمینان حاصل نمودند و دریافتند که چیزی از آنها پوشیده نیست، فرایند شایعه‌پراکنی خود به خود متوقف می‌شود یا از برد یا دامنه آن به حد چشمگیری کاسته می‌شود. پاسخگویی دولتمردان به مردم و محرم دانستن آنها، بسیار موثرتر از تکذیب یک شایعه پس از انتشار آن است.