در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
بیماری ها خاموش می شوند
طبق گزارش وزارت صنایع و تایید سازمان برنامه و بودجه ، قند و شکر جزو 6کالای ضروری عمده محسوب می شوند. با این که مصرف سرانه قند و شکر در کشور ما چندان بالا نیست ؛ ولی سهم تولید داخلی کمی بیش از 50درصد کل مقدار مصرفی است.
بنابراین همه ساله دولت مجبور است حدود 600-800هزار تن شکر وارد کند که این امر هم زمینه وابستگی قابل توجهی را ایجاد و هم ارز هنگفتی را از کشور خارج می کند.
متاسفانه با وجود بیماری همه گیر ریزومونیاکه یکی از مهمترین امراض چغندرقند است و می تواند راندمان محصول را بشدت کاهش دهد و مزرعه آلوده را تا سالهای متمادی غیرقابل استفاده برای کشت کند، حتی این مقدار تولید داخلی هم در معرض تهدید قرار دارند.
پژوهشگران پژوهشگاه ملی - مهندسی ژنتیک و زیست فناوری برای مبارزه با این بیماری و در نتیجه افزایش عملکرد چغندرقند از مهندسی ژنتیک و پدیده خاموشی ژن استفاده کرده اند. قرن بیست ویکم را در حالی آغاز می کنیم که بشر با همه پیشرفت های حاصله در صنعت و کشاورزی هنوز گریبانگیر معضل فقر غذایی در بعضی از نقاط جهان است.
توسعه و تولید محصولات مهم غذایی در آینده مستلزم به کارگیری علوم و فنون جدیدی خواهد بود تا به شرایط زیست محیطی لطمه کمتری وارد کند، بنابراین کشاورزی پایدار یکی از ارکان مهم اقتصاد در هر جامعه انسانی است ؛ زیرا تولید و امنیت غذایی را در درازمدت بیمه می کند.
چغندرقند یکی از 2محصول تولیدکننده قند است که افزایش تولید و بهره وری این محصول استراتژیک در کشور در گرو شناخت مسائل و مشکلات زراعت آن و به کارگیری روشهای جدید در چارچوب یک سیستم زراعی مناسب است.
در بین محصولات کشاورزی چغندرقند گیاهی است که در تامین بخشی از انرژی مورد نیاز بشر بویژه در کشورهای جهان سوم که از سایر منابع انرژی زا محروم هستند، جایگاه خاصی را به خود اختصاص داده است.
زراعت چغندرقند یکی از منابع اصلی ایجاد درآمد برای کشاورزان است و نقش عمده ای در تولید ناخالص ملی کشور، استقلال اقتصادی و قطع وابستگی به خارج ، فقرزدایی ، ایجاد اشتغال و جلوگیری از مهاجرت جامعه روستایی ایفائ می کند.
در مقایسه با نیشکر که تنها فرآورده جانبی آن باگاس است و برای سوخت کارخانه و کاغذسازی به کار می رود، چغندرقند دارای فرآورده های ثانویه برگ ، تفاله و ملاس است که در سطح وسیعی برای صنایع دیگر به عنوان مواد اولیه ، تغذیه دام و به مقدار کمی در رژیم غذایی انسان نیز مصرف می شود. یکی از راههای برجسته افزایش تولید این محصول کشاورزی ، استفاده از مهندسی ژنتیک است.
تولیدات کشاورزی تضمین می شوند
امروزه به علت تغییرات آب و هوایی و تنشهای زیستی ، تولیدات محصولات کشاورزی در جهان رو به کاهش است. استفاده از روشهای مهندسی ژنتیک باعث مقاومت هر چه بیشتر گیاهان در مقابل این عوامل می شود و روند کاهش تولیدات کشاورزی را نیز متوقف می کند.
بر این اساس ، ترویج این روش علمی در بخش کشاورزی با کاهش هزینه های مبارزه با آفات و بیماری ها و در نهایت کم شدن هزینه تمام شده همراه خواهد بود. ضمن آن که با توجه به این که در تولید محصولات به دست آمده به روش مهندسی ژنتیک از سموم و حشره کش ها استفاده نمی شود، می توان این قبیل محصولات را حاوی آلودگی های کمتری دانست.
افزایش مواد مغذی در تولیدات کشاورزی و حفظ محیط زیست از دیگر مزایای این روش علمی است. در واقع عملکرد بالای محصولات زراعی تولیدی به روش مهندسی ژنتیک می تواند نقش مهمی در کاهش روند فزاینده تبدیل جنگلها و مراتع به زمینهای زراعی ایفائ کند.
به طور کلی دانش جدید یعنی مهندسی ژنتیک شامل روشهایی مانند جداسازی ، خالص سازی ، وارد کردن و تظاهر یک ژن خاص در یک میزبان است که به ایجاد یک صفت جدید با تولید محصول موردنظر منجر می شود.
بیماری که صنعت راتهدید می کند
بیماری ریزومونیا یا ریشه ریشی یکی از بیماری های خطرناک چغندر است که سالانه خسارت زیادی را به مزارع چغندرکاری وارد می کند. میزان خسارت این بیماری اغلب بیش از 30درصد است و حتی گاهی تا 100درصد کل محصول نیز می رسد.
به گفته دکتر علی نیازی ، عضو هیات علمی پژوهشکده مهندسی ژنتیک و زیست فناوری ، عامل این بیماری ویروس زردی نکروتیک رگبرگ چغندرقند است که توسط قارچی ناقل به گیاه منتقل می شود.
این قارچ ناقل بیماری ، قدرت زنده ماندن زیادی را در خاک دارد و تا حدود 20سال در خاک زنده می ماند. به همین دلیل روشهای زراعی معمول مانند تناوب زراعی و سمپاشی نمی تواند به طور موثری این بیماری را کنترل کند.
نیازی می افزاید: امروزه روشهای مهندسی ژنتیک و استفاده از مقاومت پاتوژن زاد به عنوان یک راهبرد موثر در کنترل این بیماری مدنظر قرار گرفته است.
اساس مقاومت پاتوژن زاد بر استفاده از ژنها یا توالی هایی با منشائ ویروسی و انتقال آنها به گیاه میزبان قرار دارد. در این صورت ، گیاه میزبان در برابر عامل بیماریزا مقاومت نشان می دهد.
بیماری ای که درمان می شود
پدیده ساکت کنندگی ژن یا خاموشی ژن پس از نسخه برداری یکی از روشهای موثر در مقابل مقاومت عوامل بیماریزا است که در سالهای اخیر بشدت مورد توجه قرار گرفته است.
به گفته نیازی ، در پژوهشی که در پژوهشگاه ملی - مهندسی ژنتیک و زیست فناوری با همکاری مرکز تحقیقات ویروس شناسی گیاهی در شیراز انجام شده است امکان ایجاد مقاومت به بیماری ریزومونیا با استفاده از سازه های القائکننده خاموشی ژن ایجاد شده است.
این تحقیق که در گروه پژوهشی دکتر ملبوبی با فعالیت 6پژوهشگر صورت گرفته است با استفاده از توالی ویروس سازه های القائکننده خاموشی ژن طراحی و ساخته شده و سپس از طریق تزریق به گیاه چغندرقند انتقال یافته است.
بنابراین این پژوهش ، سازه های سنجاق سری با طول بازوی مساوی بیشترین مقاومت را در مواجهه با بیماری ایجاد می کنند و ویروس ها قادر به تکثیر و رشد در سلولهای گیاهان دریافت کننده این سازه نیستند.
نیازی در ادامه می گوید: تا به حال آنچه در دنیا در این خصوص مطرح بوده ، پیشگیری از امکان آلودگی چغندر قند به این بیماری بوده است. یعنی به نوعی این محصول در برابر ریزومونیا واکسینه می شود؛ اما برای اولین بار به کمک این پژوهش در کشور موفق شده ایم تا گیاه آلوده به ویروس را با استفاده از سازه های ملکولی عاری از ویروس و در واقع به نوعی درمان کنیم.
در پدیده خاموشی ژن سازه ای مشابه با ژنوم ویروس مضر ساخته و به سلول تزریق می شود. سلول نیز تمام توالی های مشابه به ژنوم ورودی که از جمله آن عامل بیماریزا نیز است را از بین می برد.
این شیوه از آن جا که بر اساس توالی اختصاصی ژن است به طور کامل انتخابی و دقیق عمل می کند.نیازی ، گام بعدی این طرح را تولید بذور مقاوم به کلیه بیماری ها می داند وامیدوار است در 3 4سال آینده نتایج نهایی این طرح به دست آید.
بهاره صفوی 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
