کلیدکنترل حوادث دردست شما!

تصورش را بکنید که مکانی آتش گرفته است و به شما مسوولیت اطفای حریق واگذار شده است ، مسلما شما تمام تلاش خود را برای کنترل و کاهش تلفات و مهار آتش سوزی در کوتاه ترین زمان ممکن می کنید.

کد خبر: ۷۸۹۱۰

مدیریت چنین رخدادی توجه به 3محور را می طلبد که یکی بحث ایمنی است که به دنبال بروز اتفاق مطرح می شود، دیگری مقوله بهداشت محیط است که در استفاده از مواد و ترکیبات خاموش کننده آتش باید موردتوجه قرارگیرد و سومین مقوله نیز توجه به تلفات محیط زیستی است که باید به حداقل کاهش یابد.
پس می بینید که ایمنی در کنار مقوله بهداشت محیط و حفظ محیط زیست برای مصون نگه داشتن انسان ها، سرمایه و محیط پیرامون از آسیب و تامین منافع اقتصادی و صنعتی بر اثر حوادث بسیار حائز اهمیت است. طبیعتا توجه به مهندسی ایمنی و مدیریت (HSE) یعنی توجه به این مسائل در صنایعی چون نفت و پتروشیمی با توجه به سرمایه گذاری های هنگفت و توسعه چشمگیر در کشور ما از اهمیت بیشتری برخوردار است.
به همین منظور همایشی تحت عنوان مهندسی ایمنی و مدیریت HSEدر اسفند سال جاری برگزار می شود، ما نیز با دبیر این همایش دکتر داوود رشتچیان ، دانشیار دانشکده مهندسی شیمی و نفت دانشگاه صنعتی شریف به گفتگو نشسته ایم.

چرا اولین همایش مهندسی ایمنی و مدیریت HSE، 2 مقوله حفظ ایمنی و بهداشت محیط را به عنوان محورهای اصلی خود برگزیده است؛
صنایع نفت و پتروشیمی ما در حال توسعه است. این توسعه باید همه جانبه و در جهت توسعه پایدار باشد، وقتی صحبت از توسعه پایدار می شود، یعنی باید ضمن برآورده کردن نیازهای امروز بشر، منابع موردنیاز نسلهای بعدی را نیز حفظ کند.
در واقع می توان گفت توسعه پایدار غایت مدیریت HSEاست ، یعنی مدیریتی که به طور هماهنگ به 3مقوله ایمنی ، بهداشت حرفه ای و محیط زیست در واحدهای صنعتی توجه کند.وقتی در صنعتی حادثه ای اتفاق می افتد، از نظر بعد زمانی و مکانی اولین موضوعی که مطرح می شود، موضوع ایمنی است.
پس از آن ، بحث بهداشت حرفه ای و سپس پیامدهای آن حادثه نسبت به محیط زیست حائز اهمیت است. به همین دلیل در قالب این همایش محورهایی تحت عنوان ایمنی و مدیریت ریسک ، ایمنی و محیط زیست ، ایمنی و سلامت شغلی و مدیریت HSEدر نظر گرفته شده است.

چرا با این که مسائل محیط زیستی درآمیخته با 2مقوله ایمنی و بهداشت محیط هستند، در صنایع ما بیشتر به بحثهای محیط زیستی پرداخته شده است؛
شاید دلیل این مساله داشتن متولی نسبتا قوی به نام سازمان حفاظت از محیطزیست به عنوان یک متولی در سطح ملی باشد؛ در حالی که 2مقوله دیگر یا متولی ملی مشخص در کشور ما ندارند و یا متولی شان چندان بزرگ نیست.
به همین دلیل به نظر می رسد که در زمینه ایمنی و بهداشت حرفه ای نیز باید چنین فعالیت هایی در صنایع صورت گیرد.نکته دیگر آن که ما در کشور با کمبود قوانین مواجه نیستیم ، بلکه اجرای قوانین موجود و تعهد مدیران ارشد ما به اجرای آن قوانین است که باید موردتوجه قرار گیرد.
کما این که در کشورهای صنعتی به این مساله بسیار توجه شده است. در واقع اگر به دنبال توسعه پایدار هستیم، نباید از بحث اجرایی شدن قوانین و تعهد مدیران صنعتی تمام سطوح غافل بمانیم.

می دانیم که از مسائل مطرح در بحث ایمنی علاوه بر اجرای قوانین ، بحث فرهنگ ایمنی در سطح جامعه و صنایع است ، آموزش های فرهنگی تا چه اندازه در رعایت ایمنی و بهداشت حرفه ای موثرند؛
اگر نگاهی به آمار منتشر شده درباره افزایش مسافرت های بین شهری در نوروز سال گذشته بیندازیم ، درمی یابیم که با وجود افزایش 70 درصدی تعداد مسافرت ها شاهد کاهش 40درصدی آمار تصادفات بوده ایم و این کاهش تنها به آموزش های ارائه شده در رابطه با فرهنگ صحیح رانندگی در جاده ها و رعایت اصول راهنمایی و رانندگی برمی گردد.
مساله دیگر در کشور ما بحث عدم انتشار حوادثی است که در زمینه مسائل ایمنی ، بهداشت حرفه ای و محیط زیست پیش می آید. عدم انتشار چنین مواردی باعث ناآشنایی دیگران با این حوادث و اتفاق مجدد آنها در کشور می شود.
چرا که عمده حوادث اتفاق افتاده نیز در اثر آموزش و ارتباط فرهنگ و ارتقای فرهنگ قابل کنترل و کاهش هستند.
به علاوه در کنار آموزش در ارتباط با مسائل ایمنی ، بحث طرح اضطراری در زمان وقوع حوادث نیز بسیار اهمیت دارد.

منظور از طرح اضطراری چیست؛
منظور ارائه آموزش لازم در صنایع کشور به کارکنان برای کنترل و کاهش تلفات ، هنگام بروز حوادث است که متاسفانه یکی از نقیصه های جدی در صنایع ما محسوب می شود.
یک نمونه جالب از اهمیت اجرای این طرح نیز هواپیمای فرانسوی است که در کانادا دچار حادثه می شود و با توجه به آموزشی که خدمه آن دیده اند در عرض چند دقیقه تمام مسافران (200نفر) تخلیه و سپس خودشان نیز هواپیما را ترک می کنند و پس از چند دقیقه هواپیما منفجر می شود و سوال اینجاست که در کشور ما تا چه اندازه چنین آموزش هایی ارائه می شود؛!

اصول مدیریتی HSEبیشتر در چه صنایعی رعایت می شود؛
همان گونه که اشاره شد در صنایع پتروشیمی نسبت به صنایع دیگر به بحثهای محیط زیستی توجه خاص شده است و بهداشت حرفه ای و بحث ایمنی نیز کم کم موردتوجه قرار می گیرد که البته کافی نیستند، چرا که گستره معجزه آسای این صنایع بخصوص در 2منطقه عسلویه و منطقه ویژه بندر امام توجه ویژه را نسبت به مسائل ایمنی می طلبد.
در واقع در کشورهای پیشرو در رعایت اصول HSE(کشورهای اسکاندیناوی) و نیز در کشورهای صنعتی امروز دنیا 3مقوله ذکر شده طی 2دهه اخیر با هم درآمیخته اند و حتی بحث انتشار صفر نیز مطرح شده است ، یعنی هیچ چیز نباید به محیط زیست از سوی صنایع تحمیل شود.

برای بهره مندشدن از اصول مدیریتی HSEباید صنایع را بر چه مبانی استوار کرد؛
ایمنی و مدیریت HSEبه دنبال استقرار مدیریت هایی در واحدهای صنعتی است که در عین حال که به مسائل ایمنی می پردازند، به بهداشت حرفه ای و محیط زیست نیز توجه داشته باشند. مهندسی خوب ، تولید ایمنی و حفاظت از محیطزیست یعنی آنچه تولید می کنیم ، نباید محیط زیست را تخریب و جان انسان ها را تهدید کند.
در گذشته ما برای شناسایی مخاطرات از روشهای ساده ای استفاده می کردیم ، ولی این روشها برای فرآیندهای پیچیده جوابگو نبودند، بر همین اساس امروزه از روشهای نوینی برای مطالعه مخاطرات و راهبری واحدها در صنایع بهره می گیریم.
برای اجرای این روش سیستماتیک باید گروهی از متخصصان با تجربه از مراکز علمی و صنعتی ، واحدهای صنعتی را موردبررسی قرار داد و هرگونه عاملی را که مشکلات عملیاتی و ایمنی به همراه داشته باشند، شناسایی کرد. پس از آن نیز ارزیابی ریسک مطرح است ، یعنی بررسی پیامد حادثه با در نظرگرفتن امکان وقوع آن.
به این ترتیب با مدیریت HSEنیز می توان مخاطرات را در صنایع شناسایی و ریسک آن را کاهش دهد.

چگونه و از چه طریق می توان سایر صنایع را به بهره مندی از اصول مدیریتی HSE تشویق کرد؛
دلیل توجه بیشتر به محیط زیست از سوی صنایع داخلی ما ، داشتن متولی ملی برای چنین مقوله ای است پس شاید بهتر باشد برای مواردی چون بهداشت حرفه ای و ایمنی سطح کشور و نیز در سطح ملی چنین تمهیداتی اندیشیده شود تا وجود یک سیستم نظارتی بر اجرای کار زمینه تشویق و احیانا اخطارهای لازم را نسبت به اصول لازم الاجرا فراهم آورد.
از سوی دیگر یکی از مشکلات اساسی در کشور ما نداشتن آمار مستند در زمینه های فوق است که می تواند عامل بازدارنده ای در عدم اعمال مدیریت صحیح نسبت به امور مربوط به حوادث ، تلفات انسانی و... باشد.