ضدروایتی برای ظاهر

بعد از صرف شام و کمی گپ و گفت‌وگو، یکی از پیشخدمت‌های رستوران که مسئولیت میز ما از بدو ورود تا آخر با او بود، به سراغ ما آمد و بعد از کلی معذرت‌خواهی، گفت که مجبور است رستوران را ترک کند (ساعت نزدیک 5/1 نیمه‌شب بود) و مسولیت میز ما را یکی دیگر از دوستانش به عهده خواهد گرفت. ما هم که غذا و گپ گفتمان تمام شده بود گفتیم که نیازی نیست و ما هم در حال رفتن از رستوران هستیم و این چنین شد که همه در کمال خوبی و خوشی از هم خداحافظی کردیم و از رستوران خارج شدیم. برخورد خوب و محترمانه آن پیشخدمت با ما که چند زن بودیم آن هم در ساعات پایانی کار رستوران مرا به فکر فرو برد. نمی‌دانم چرا آن شب، یاد مادرم افتادم. یادم آمد روزی با هم برای خرید کفش ورزشی به میدان منیریه تهران رفته بودیم و وارد یکی از مغازه‌های بزرگ و معروف آنجا شدیم. حجاب مادر من چادر است و آن روز هم من با مانتو و مقنعه دانشگاهم بودم. یادم است که وقتی مادرم از پسر جوان فروشنده پرسید قیمت فلان کفش چقدر است، فروشنده نگاهی به ما انداخت و با لحن بسیار بی‌ادبانه و تحقیرآمیز گفت: اینجا چیزی که به درد شما بخورد پیدا نمی‌کنید و رفت. من بسیار برآشفتم ولی مادرم نگاهی به من کرد و فهماند که با فروشنده درگیر نشوم و بدون آن‌که حرفی بینمان رد و بدل شود، برگشتیم. بعدها البته همسرم بسیار سرزنشم کرد که چرا مقاومت نکردم و با مدیر فروشگاه صحبت نکردم. ولی من تقریبا اطمینان داشتم که حتی اگر به مدیر فروشگاه نیز شکایت می‌کردم؛ فایده‌ای نداشت.

نمی‌دانم، واقعا نمی‌دانم اگر آن روز ما یک همراه مرد داشتیم، یا محجبه نبودیم، یا شرط دیگر، آیا باز هم آن فروشنده با ما این‌طور رفتار می‌کرد؟ ولی چیزی که مطمئنم این است که هیچ فردی در کسوت فروشنده، پیشخدمت، کارمند، راننده، منشی یا هر سمت و شغل دیگر از پایین‌ترین سطوح تا بالاترین، حتی اگر قلبا از ظاهر شما خوشش نیاید، کوچک‌ترین حقی برای بی‌توجهی، بی‌اعتنایی و حرف زدن بی‌ادبانه ندارد و اگر چنین اتفاقی بیفتد، شما باید بتوانید از او شکایت کنید.

باید طوری باشد که اگر یک بار برخورد نژادپرستانه یا توهین در پرونده کاری او ثبت شود، تمام کارفرماهای دیگر از استخدام او سرباز ‌زنند و تمام عمر به دردسر بیفتد، کما این‌که در اینجا این‌گونه است. قلبم به درد می‌آید برای مادرم، و برای زنان و مردان دیگری که شاهد چنین برخوردهایی هستند. کاش دنیا جای بهتری برای زندگی بود. جایی که آدم‌ها از سر طبیعت و ظاهرشان قضاوت نمی‌شدند و با آنها برخورد نمی‌شد.

حنا بهمن‌بیگی