مشکل دروازه‌بانی نداریم

1 ـ برای دروازه‌بان شدن لازم است یک فرد از شش، هفت فاکتور اصلی برخوردار باشد. یکی از این فاکتورها، شجاعت و شهامت است که فرد باید به صورت ذاتی داشته باشد. منهای این فاکتور و فاکتوری چون فیزیک بدنی مناسب، دیگر ویژگی‌ها را مربی دروازه‌بان‌ها باید با فرد کار کند تا آنها را یاد بگیرد. این کار کردن هم باید در رده‌های سنی پایه و در شانزده ،هفده سالگی دروازه‌بان‌ها آغاز شود، به واقع وقتی گلرهایی را که شهامت، شجاعت و فیزیک مناسب‌ دارند پیدا کردیم باید روی فاکتورهایی چون تکنیک‌های دروازه‌بانی مثل دفع کردن توپ، مشت کردن توپ، خروج از دروازه، نقطه کور، رد کردن، قطع کردن توپ‌ها و سه، چهار فاکتور دیگر با دروازه‌بان کار بشود، آن هم به طور مستمر و خستگی‌ناپذیر.

2 ـ در تمام این آموزش‌هایی که به دروازه‌بان داده می‌شود، مهم‌ترین نکته جایگیری و درست قرار گرفتن بدن دروازه‌بان پشت توپ در زوایای مختلف است. برای آموزش دادن این فاکتور آنقدر باید صبر و حوصله به خرج داد تا نتیجه لازم گرفته شود. بعضی وقت‌ها می‌شود دو تاسه سال روی یک فاکتور و ویژگی با دروازه‌بان کار کرد، بنابراین صبور بودن مربی دروازه‌بان‌ها هم اهمیت بالایی دارد.

3 ـ برای داشتن دروازه‌بان خوب خوشبختانه در کشورمان استعدادهای خوبی داریم و در تنگنا نیستیم. از طرفی مربیان خوبی هم داریم، اما اینها کافی نیست در کنار نیروی انسانی باید ابزارهای لازم را هم داشته باشیم؛ مثل زمین خوب. متاسفانه در سطح کشور چنین ابزاری به تعداد انگشتان دست هم به زحمت وجود دارد. من که سال‌ها در کار مربیگری دروازه‌بان‌ها هستم باید بگویم امکانات باشگاه فولاد خوزستان را بسیار خوب دیدم، ‌‌اکنون که در سپاهان هستم این باشگاه هم خوب است و فکر می‌کنم پیکان، ذوب‌آهن و تا حدودی ملوان هم شرایط قابل قبولی دارند. اما دیگر تیم‌ها ابزار لازم را ندارند؛ از جمله استقلال و پرسپولیس که ابزار کافی ندارند. ابزاری که اصلی‌ترین آن زمین است و توپ و بسته به روش کار کردن مربیان مختلف شامل مواردی چون موانع، کش و... نیز می‌شود.

4 ـ پرسشی که ممکن است مطرح شود این‌که لزوما هر فرد قد بلندی می‌تواند دروازه‌بان بشود؟ مشخص است که پاسخ این پرسش منفی است. خود شناسایی استعداد مقوله‌ بسیار مهمی است. وقتی یک فرد فیزیک بلندی دارد تازه یکی از فاکتورهای لازم را دارد و باید وی‍ژگی‌های مهمی چون شهامت و شجاعت را نیز داشته باشد. اگر این استعدادیابی به شکل درست و علمی انجام شود نتیجه بخش خواهد بود ؛مثل والیبال. چند سال پیش وقتی بسکتبال و والیبال اقدام به استعدادیابی گسترده در سطح کشور کرده و بازیکنان بالای 190 سانتی‌متری را کشف کردند مشخص بود که در صورت استمرار این برنامه‌ریزی نتیجه لازم هم گرفته می‌شود و امروز می‌بینیم والیبال‌مان از کجا به کجا رسیده است.

5 ـ وقتی صحبت از قد دروازه‌بان می‌شود ممکن است علاقه‌مندان به فوتبال یاد خورخه کامپوس، دروازه‌بان سابق تیم ملی مکزیک بیفتند، دروازه‌بانی که با حدود 180 سانتی‌متر قد در مقطعی بسیار خوب نشان داد. این در حالی است که عمر مفید دروازه‌بانی می‌تواند 10 تا 12 سال باشد. به نظر من فیزیک یک دروازه‌بان نباید کمتر از 186 سانتی‌متر باشد در این صورت‌ او می‌تواند عمر دروازه‌بانی و طلایی داشته باشد وگرنه مثل همین خورخه کامپوس فقط در یک مقطع زمانی محدود می‌تواند بهترین بازی‌هایش را به نمایش بگذارد.

6 ـ دروازه‌بان پنالتی‌گیری است یا نه؟ این پرسش دیگری است که اکثرا درباره دروازه‌بان‌های مختلف از ذهن می‌گذرد بویژه وقتی یک مسابقه فوتبال به وقت‌های اضافی کشیده می‌شود این سوال خیلی پیش می‌آید. در این باره باید گفت یکسری خصوصیات باید در ذات آدم وجود داشته باشد و وقتی چنین خصوصیتی وجود ندارد، می‌بینیم ‌ یک نفر پنالتی‌گیر خوبی می‌شود و گلر معمولی، دیگری گلر خوبی است، اما پنالتی‌گیر نیست. به هر جهت پنالتی گرفتن، درست تمرین کردن خود دروازه‌بان نیز است و باید یاد بگیرد. من به دروازه‌بان‌ها همیشه می‌گویم «اگر می‌خواهی ضربه پنالتی را بگیری زودتر حرکت نکن، لحظه‌ای که زننده ضربه پایش را ستون می‌کند حرکت کن و در این فاصله صدم ثانیه به سمت جهتی که تشخیص دادی حرکت کن، در این صورت می‌توانی توپ را بگیری.» این در حالی است که بعضی دروازه‌بان‌ها یکی دو ثانیه زودتر حرکت می‌کنند، طوری که حتی پنالتی‌زن می‌بیند دروازه‌بان به کدام طرف حرکت می‌کند، در نتیجه توپ را براحتی تبدیل به گل می‌کند. مثال یک دروازه‌بان خوب پنالتی‌گیر هم بی‌شک احمدرضا عابدزاده است که بسیار خوب پنالتی می‌گرفت.

7 ـ برخی به اشتباه تصور می‌کنند‌ دروازه‌بان‌های خوب فوتبال ما کم بوده و هستند این در حالی است که فوتبال ما در گذشته دروازه‌بان‌های خوبی چون مرحوم ناصر حجازی، احمدرضا عابدزاده، رسول کربکندی، بهروز سلطانی، حمید بابازاده و... داشته و این امر در نسل‌های مختلف وجود داشته است. در حال حاضر هم دروازه‌بان‌های خوبی چون مهدی رحمتی، رحمان احمدی، شهاب گردان، علیرضا بیرانوند، محسن فروزان، حامد لک، سوشا مکانی‌ و دروازه‌بان‌های فولاد و ملوان را داریم که دروازه‌بان‌های بسیار خوبی هستند. این در شرایطی است که امکانات لازم را نداریم با وجود این، مشکل دروازه‌بانی نداریم. شاید بررسی حتی اجمالی گل‌هایی که در لیگ برتر رد و بدل می‌شود این ادعا را به خوبی نشان دهد که در مجموع کمترین تقصیر در رد و بدل شدن گل در لیگ ما به دروازه‌بان‌ها برمی‌گردد.

8 ـ گرچه درباره این موضوع چند نکته و مسائل جانبی وجود دارد، اما در آخر بار دیگر این نکته را می‌خواهم یادآور شوم که گرچه مخالف حضور مربیان خارجی دروازه‌بانی نیستم، اما همچنان مخالف حضور دروازه‌بان‌های خارجی در لیگ فوتبال کشورمان هستم، چرا که ما مشکل کمبود دروازه‌بان خوب نداریم همان‌طور که تراکتورسازی و حتی پرسپولیس پس از چندی میدان دادن به دروازه‌بان خارجی دست آخر به حامد لک و سوشا مکانی بازگشتند. معتقدم باید قدر داشته‌های خود را بدانیم در حالی که دروازه‌بانان فعلی و با تجربه همچنان می‌توانند سال‌ها در اوج بمانند، باید گفت در ایران حتی کشف نخبه دروازه‌بان در سنین پایه هم مقدور است، مثل علیرضا بیرانوند دروازه‌بان ملی‌پوش جوان نفت تهران. او وقتی در تیم نوجوانان تحت هدایت علی‌دوستی مهر بازی می‌کرد و ما به همراه تیم کاوه با این تیم بازی داشتیم همان موقع عنوان کردم بیرانوند گلر خوبی می‌شود.

احمد سجادی‌ /‌ مربی پیشین دروازه‌بان‌های تیم ملی