خزان برگریزان از راه می رسد

با این که سن امید به زندگی زنان و مردان ایرانی به بیش از 71 سال رسیده است ، در جامعه ما پدران و مادران سالمند هنوز جایگاه واقعی و با ارزشی را که باید پیدا نکرده اند و به همین دلیل با مشکلات مختلفی دست به گریبانند.

کد خبر: ۷۶۲۵۸

مشکلاتی که گاهی اوقات زمینه فرستادن آنها به سرای سالمندان و یا طرد شدنشان از خانه به طرق مختلف را فراهم می کند. درصورتی که وظیفه ماست که به پاس سالهای توانمندی و تلاش ایشان با حل مسایل و مشکلات سالمندان زندگی آرام تر و آسایش بیشتری را برایشان فراهم کنیم.
پیری مرحله ای است که در آن جنبه های مثبت و منفی زندگی در کنار هم قرار می گیرند. اگر بتوانیم با تاکید بر جنبه های مثبت ، از جنبه های منفی آن بکاهیم ، سالمندی به دوره ای مطلوب تبدیل خواهد شد.

طبق بررسی های انجام شده ، بیماری قلبی یکی از مهمترین مشکلات دوران سالخوردگی است که عوامل ایجاد کننده آن عبارتند از کلسترول بالا ، فشار خون ، استعمال دخانیات و کمی تحرک بدن . با این که پیشگیری از بیماری هایی نظیر فشارخون نارسایی قلبی بیماری های کلیوی و نیز بیماری های عروق مغزی تاکنون میسر نشده است ولی تشخیص سریع و به موقع و کنترل موثر آن می تواند اثرات زیادی در تقلیل عوارض مربوط به این بیماری ها داشته باشد. دکتر رازین ، استاد دانشگاه شهید بهشتی ضمن بیان مطلب فوق می افزاید: در برنامه های بهداشت عمومی سالمندان ، پزشکان وپرستاران نقش پراهمیتی دارند. پزشکان عمومی می توانند با ویزیت های مستمر نقش مهمی در پیشگیری تشخیص و درمان بیماری های سالمندان داشته باشند و خدمات بالینی پرستاران نیز انجام وظیفه پزشکان و موفقیت آن را تسهیل می کند.

افسردگی شایع ترین اختلال روانی

افسردگی از جمله بیماری های روانی است که به موازات افزایش سن (حدود 55 سال و بالاتر) دارای وفور بیشتری می شود. به گفته مینا شفاخواه کارشناس مددکاری یکی از آسیبهای روانی که نقش قابل ملاحظه ای در بروز افسردگی دارد ، از خود بیگانگی است و این مساله شامل بیگانگی از کار خانه همسایه و گروههای مختلف اجتماعی می گردد که نهایتا در بسیاری از موارد منجر به احساس طردشدگی گم گشتگی فقدان احساس احترام به خود و گاهی خودکشی می شود. تحقیقات صورت گرفته در این زمینه نشان می دهد میزان خودکشی مردان پس از ورود به سن بازنشستگی (در اروپا) افزایش می یابد و این در حالی است که وقوع این پدیده در میان زنان کمی زودتر صورت می پذیرد. آن گاه که نقش مادری خود را به علت جدایی از فرزندان از دست می دهند. شفاخواه معتقد است خودکشی سالخوردگان با عواملی مانند تنها زندگی کردن ، تعداد کم فرزندان احساس تنهایی و خلائ عدم اشتغال در ارتباط است . وی علایم و نشانه های معمول افسردگی را کاهش نیرو و تمرکز مسائل خواب (بیدار شدن های مکرر شبانه و سحرخیزی) کاهش اشتها و وزن ، عنوان می کند و عقیده دارد خانواده سالمندان باید با توجه بیشتر نسبت به بروز علایم فوق ، تا حد امکان از بروز افسردگی در سالمند پیشگیری کند.

تنها ماندن یکی از زوجین

مطالعات متعددی که در زمینه الگوی مرگ و میر سالمندان صورت گرفته است ، نشان می دهد سالمندانی که با خانواده زندگی می کنند ، عمر بیشتری می کنند و نسبت به سالمندی که به تنهایی زندگی می کند ، به میزان بیشتری استقلال خود را حفظ می کند. آمار نشان می دهد میزان مرگ و میر در مورد مردان سالخورده نسبت به زنان سالخورده بیشتر است . خانم جبیری ، کارشناس ارشد جامعه شناسی ضمن بیان این مطلب می گوید: از دست دادن همسر به علت فوت ، در زن و مرد حالت یکسانی ندارد و مرگ زن به طور معمول مترادف با میزان وابستگی بیشتر شوهر خواهد بود و نهایتا ضرورت حمایت های خانوادگی را افزایش می دهد. او می افزاید: محیط گرم و پرعاطفه و سرشار از تفاهم در خانواده ، موجبات حمایت عاطفی لازم در سنین سالخوردگی را فراهم می سازد ولی با گسستن رشته ارتباطی ازدواج بر اثر مرگ بخش عمده این حمایت حیاتی ناگهان از بین می رود و مشکلاتی همچون تنهایی اضطراب و تامین هزینه های زندگی را برای سالمند ایجاد می کند.

ارائه خدمات به سالمندان

بدیهی است فرآیند سالخوردگی نه از بین می رود و نه معکوس می شود ولی نتایج آن طوری است که افراد را در مقیاس زیادی به دیگران وابسته می کند بنابراین با پذیرفتن آن می توان با انجام اقدامات رفاهی مناسب در جهت پیشگیری از این وابستگی و یا کاهش آن گام برداشت . به عقیده کارشناسان ، اگر بخشی از خدمات مورد نیاز سالمندان در منازل آنان ارائه شود ، مشکلات موجود در سطح فردی خانوادگی و اجتماعی بسیار تقلیل خواهد یافت . در کشورهای صنعتی این گونه خدمات را اشخاص داوطلب و علاقه مند و یا ماموران ویژه خدمات اجتماعی بر عهده گرفته اند. آنها در مواردی مانند خانه داری ، تهیه غذا ، خرید ، گردش و حتی مسافرت به سالمندان کمک می کنند. در کشور ما نیز می توان این گونه خدمات را با همکاری خانواده و برنامه ریزی سازمان های ذی ربط و مسوول (تامین اجتماعی بهزیستی) عرضه کرد. در کشورهای مختلف دنیا صورتهای گوناگونی برای اقامت سالمندان و عرضه این خدمات وجود دارد که در برخی از کشورها شرایط بسیار مطلوب و در برخی دیگر نامطلوب تر از حد تصور است . از قرون وسطی که سالمندان بی سرپناه توسط دیر نگهداری می شدند تا امروز که مراکز سالمندی مختلفی برای اقامت سالمندان در نظر گرفته شده ، زمان زیادی می گذرد. در حال حاضر در کشورهایی همچون هلند، کانادا، سوئد ، امریکا و نیوزیلند امکانات بسیار خوبی برای اقامت سالمندان در مراکز سالمندی مهیاست . در حالی که در کشور ما ارائه این خدمات از سوی دولت تاکنون در سطح مطلوبی قرار نداشته است . ضمن این که طبق آمار منتشر شده از سوی سازمان بهزیستی کشور، تعداد زیادی از سالمندان منتظر دریافت نوبت ، برای اقامت در این مراکز بوده اند. با توجه به این که مراکز خصوصی نگهداری سالمندان ماهانه مبالغی بین 220 - 250 هزار تومان دریافت می کنند ، می توان علت انتظار چندساله در صف مراکز دولتی را دریافت.

سالمندی از دیدگاه اسلام

در آیین مقدس اسلام ، احترام سالخوردگان ، عموما و احترام پدران و مادران کهنسال ، خصوصا از تکالیف دینی مسلمانان است . تذکر این نکته ضروری است که تنها وظیفه شناسی جوانان و میانسالان برای حفظ احترام سالخوردگان کافی نیست ، بلکه سالخوردگان نیز باید وظایف خانواده را محترم بشمارند و با اعمال و سخنان غیرمنطقی موجبات هتک حرمت و توهین خویش و طغیان بستگان خود را فراهم نیاورند. سالخوردگان هم برای آن که مراتب احترام خود در خانواده و جامعه را حفظ کنند ، باید وظایف خود را بشناسند و عملا آنها را مراعات کنند. نسبت به عموم مردم پاکدل و خیرخواه باشند. در کارهای دیگران تفحص و تفتیش نکنند، با اظهارنظرهای بی مورد باعث اختلاف نشوند و موجبات خواری خود و ناراحتی سایرین را فراهم نیاورند. سالخورده باایمان ، با یاد خدا دلی مطمئن و آرام دارد و به پیروی از تعالیم بزرگان دین ، باقی مانده عمر را مغتنم می شمرد و نقایص گذشته را جبران می کند ، به آینده خود بهبود می بخشد و با اطاعت از اوامر الهی موجبات رضای پروردگار را فراهم می آورد. در مقررات اسلامی جوانان و میانسال مکلف شده اند مراتب تکریم و ادب را نسبت به پیرمردان و پیرزنان رعایت کرده و آنان را تا پایان عمر عزیز و گرامی بدارند. خداوند در قرآن کریم می فرماید: «خدای تو حکم فرمود که جز او هیچ کس را نپرستید و درباره پدر و مادر نیکویی کنید و چنانچه هر دو یا یکی از آنها پیر و سالخورده شدند که موجب رنج و زحمت شما باشند ، هرگز کلمه ای که رنجیده خاطر شوند ، مگویید و کمترین آزار به آنها نرسانید و با ایشان با اکرام و احترام سخن بگویید».