ظروفی از بهشت جهان

به گفته باستان‌شناسان، این منطقه باستانی به قدری غنی است که کارهای پژوهشی در این منطقه تنها قطره‌ای از دریاست، در واقع جیرفت سرفصل جدیدی را در تاریخ ایران و جهان باز خواهد کرد.

غنای هنری آثار به دست آمده از حفاری‌های غیرمجاز و همچنین کاوش‌های علمی سال‌های اخیر، از گورستان‌ها و محوطه‌های باستانی واقع در کناره‌های هلیل‌رود در شهرستان جیرفت اهمیت آن را در هزاره‌ سوم قبل از میلاد نشان داد؛ یافته‌هایی همچون اشیا و ظروف از سنگ نرم (صابونی‌‌ / ‌‌کلوریت) و مفرغی، پیکره‌های گلی، سنگی، مهرها، اثر مهرها و بناهای عظیم حکومتی، مسکونی و مراکز صنعتی و... .

یکی از یافته‌های این محوطه باستان‌شناسی شی‌ای شبیه کیف دستی از سنگ صابونی‌‌ ـ ‌‌کلوریت است که دوره تاریخی آن را هزاره سوم پیش از میلاد تخمین می‌زنند. این شیء ۳۲ سانتی‌متر طول و ۳۰ سانتی‌متر ارتفاع دارد.

همچنین جام از سنگ صابونی‌‌ ـ ‌‌کلوریتی در این منطقه کشف شده که قطر دهانه آن ۱۱ سانتی‌متر و ارتفاع آن ۱۹ سانتی‌متر است.

موضوعات نقش بسته روی ظروف سنگ صابونی‌‌ ـ ‌‌کلوریتی بازنمود استادانه اعتقادات، فرهنگ و محیط پیرامون خود همراه با جانوران و گیاهان موجود در آن توسط آفریننده‌های آن است.

طبقه‌‌بندی شکل این اشیا شامل انواعی چون جام‌های پایه‌دار و بی‌پایه، جعبه ۷ پلاک، کیف دستی‌‌‌‌، وزنه قفلی شکل، ظروف استوانه‌ای، تنگ‌های مخروطی، کوزه‌های شکم‌دار، کاسه، وسایل بازی، بزکدان، تبر و پیکرک است.

نقوش به صورت کنده، گاهی مرصع به سنگ‌های رنگی و متنوع است. نقش مایه‌ها نیز تنوع موضوعی زیادی دارد. در آن میان نمایش جانوران وحشی که اغلب نمادی از اقتدار هستند به وفور دیده می‌شود.

شیر، یوزپلنگ، عقاب، پرنده‌های شکاری، عقرب، مار، گاو کوهان‌دار، بزکوهی، روباه و بندرت ماهی ازجمله این حیوانات هستند.

صحنه‌ نبرد بین جفت‌های متخاصم ازجمله شیر و گاو نر، پلنگ و شیر، پرندگان شکارچی و مار، پهلوان و مار بسیار دیده می‌شود که موضوع قابل توجهی در مبحث شمایل‌شناسی نقوش سنگ صابونی فرهنگ جیرفت است.

نقش شیر در نخلستان، گاو در حال حمله به شیر، رویارویی یک شیر نر با ماده شیرها، نقش عقاب و پرندگان شکاری هم به عنوان نقش اصلی و هم به عنوان نقش پرکننده، نقش گاو کوهان‌دار به صورت ردیف نشسته به دور ظرف، سر تمام رخ گاو میان دو مار، گاو و شیر رودررو و به همراه انسان‌ها بارها در نقوش دیده شده ‌است.

نقش عقرب نیز ازجمله نقوش جانوری است که به وفور تکرار شده و در ردیف‌های چندتایی (دو، ‌سه و چهار ردیف) دیده می‌شود. نقش این جانور به صورت نقشی پرکننده یا ترکیبی نیمه انسان و نیمه حیوان است. نیمه‌جانوری در این موجودات ترکیبی اغلب در نیمه تحتانی پدیدار شده است. انسان ـ عقرب، انسان ـ گاو، انسان ـ شیر، ‌انسان ـ یوزپلنگ و انسان شاخدار ازجمله موجودات ترکیبی هستند.