تاریک‌ترین سال برای لیبی

نتیجه این اختلافات و تنش‌ها این بود که در روزهای پایانی امسال شاهد شکل‌گیری دو دولت و دو پارلمان متفاوت هستیم که هر کدامشان ادعای مشروعیت دارند و تلاش می‌کنند دیگری را از میدان بیرون کنند. یکی از این پارلمان‌ها در شهر طبرق و دیگر در طرابلس است. هر کدام از آنها نیز شاخه نظامی و عملیات مختص به خود را دارد و همین باعث شده از سال 1930 به بعد، این کشور برای اولین بار شاهد جنگ داخلی باشد.

در چهاردهم فوریه امسال، ژنرال خلیفه حفتر، فرمانده بازنشسته نیروی زمینی ارتش لیبی در اقدامی عجیب کنگره عمومی ملی، دولت علی زیدان، نخست‌وزیر لیبی و بیانیه قانون اساسی آگوست 2014 را به حالت تعلیق در آورد. در این بیانیه که از طریق تلویزیون پخش شد، حفتر اعلام کرد کنترل نهادهای کلیدی دولت را به دست گرفته است. برخی با انتقاد از این موضوع، آن را یک کودتای تلویزیونی و بدون وجود خارجی اعلام کردند.

اما اقدام حفتر باعث سردرگمی مقامات دولتی شد زیرا آنها در آن زمان رابطه خوبی با کنگره عمومی ملی نداشتند. در نتیجه، پای شبه‌نظامیان نیز به این اختلافات باز شد و شرایط رو به وخامت گذاشت. سپس در شانزدهم ماه می‌، حفتر رسما عملیاتی تحت عنوان «عملیات کرامت» را با هدف پاکسازی لیبی از تروریسم آغاز و اعلام کرد کنگره از تروریسم حمایت می‌کند.

پیش از این، اختلافات سیاسی میان نهادهای کنگره عمومی ملی افزایش یافته بود. برای حل این مشکلات، کنگره یک کمیته جدید راه‌اندازی کرد که هدفش اصلاح بیانیه قانون اساسی سال 2011 و تصویب قانون جدید انتخابات پارلمانی و ریاست‌جمهوری بود. اصلاحات و قوانین انتخاباتی بسرعت تصویب شد تا شدت اختلافات میان رقبا باز هم بیشتر شود.

در آن زمان کاملا مشخص بود لیبی در حال ورود به جنگی است که طرف‌های درگیر سعی دارند با کمک و حمایت‌های خارجی، رقیب را از میدان بیرون کنند. این شرایط زمانی وخیم‌تر شد که طرف‌های درگیر تصمیم گرفتند برای حل بحران، به گروه‌های مسلح متوسل شوند. به این ترتیب طرابلس و بنغازی به کانون اصلی درگیری‌ها تبدیل شد.

درگیری‌هایی در شرق

دو گروهی که در شرق لیبی و در شهرهای بنغازی و درنه در حال جنگ هستند، تحت دو فرماندهی متفاوت قرار دارند؛ گروهی تحت حمایت ژنرال حفتر بوده و گروه دیگر نیز از سوی شورای انقلابیون بنغازی حمایت می‌شود.

در گروه حفتر علاوه بر نیروهای تحت امر، افسران پیشین ارتش لیبی که در دهه 80 با چاد در جنگ بودند، حضور دارند. حفتر همچنین توانست با گردان حسن الجویفی متحد شود. این گردان که در شهر شمالی برقه قرار دارد، بزرگ‌ترین گردان ارتش لیبی در شرق این کشور به حساب می‌آید. یک گروه دیگر تحت عنوان اولیا الدم نیز با بیان این‌که اعضای خانواده‌هایشان از سوی شبه‌نظامیان افراطی کشته شده‌اند، به نیروهای حفتر پیوست.

علاوه بر این نیروهای نظامی، حفتر توانست قبایل شرقی این کشور را به نبرد علیه تروریست‌ها متقاعد کند. او همچنین روی شهروندان مناطق شرقی بخصوص افراد شهرهای بنغازی و درنه حساب ویژه‌ای باز کرد، زیرا اوضاع امنیتی آن شهرها بسیار وخیم بود. اخیرا حفتر توانست حمایت پارلمان جدید لیبی را نیز به دست آورد؛ پارلمانی که در انتخابات بیست و پنجم ژوئن انتخاب و جایگزین کنگره عمومی ملی شد. با بالا گرفتن تنش‌ها، این پارلمان ضمن حمایت از حفتر یکی از افراد او را به عنوان فرمانده ستاد نیروهای مسلح منصوب کرد تا به این ترتیب چالشی جدید برای رقیبش در غرب کشور ایجاد کند. طرف دیگر درگیری‌های شرق، شورای انقلابیون بنغازی است که سازمان تروریستی انصارالشریعه، گردان 17 فوریه و گردان رفاله السحاطی آن را تشکیل می‌دهد. در کنار آنها، نیروهای افراطی در شهر درنه نیز هستند که این شهر را به مرکز اصلی فعالیت‌های تروریستی تبدیل کرده‌اند. در ژانویه 2014، آمریکا گروه انصارالشریعه در بنغازی و درنه را به‌عنوان گروه تروریستی معرفی کرد.

حال درگیری‌های مسلحانه میان این دو گروه باعث ایجاد نوعی بن‌بست در اطراف بنغازی شده به‌طوری که هر روز خبری از پیشروی‌ و موفقیت‌های یک گروه در رسانه‌ها اعلام می‌شود. به همین دلیل از ماه اکتبر تاکنون بیشتر ساکنان مناطق بنغازی و اطراف آن در شرایط امنیتی خطرناکی قرار دارند.

هفته‌نامه الاهرام ‌/‌ مترجم: حسین خلیلی