دوئل هسته ای :آغاز یک پایان

بعد از آن که تهران فعالیت UCFاصفهان را با نظارت کامل آژانس و بدون اعتنا به اروپا که نه صرفا غنی سازی و فقط تولید UF6تلقی می شود شروع کرد، طبیعی است که اروپا با درک شرایط و برای پیشبرد بیشتر مقاصدش همه توان خود را بر ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت متمرکز کند.

کد خبر: ۷۳۹۴۳

در واقع تمام اهداف یورو 3از تشکیل جلسه اضطراری شورای حکام این بود که پرونده هسته ای را به شورای امنیت احاله کند.
اما همان طوری که الان رسانه های غربی همچون ؛ خبرگزاری فرانسه ، بی بی سی و رویترز گزارش می کنند، اروپا انتظار نداشت که در شورای حکام با مقاومت کشورهای مختلف اعم از گروه نم ، گروه 77، چین و روسیه مواجه شود، شاید شبهه ای که در نزد برخی از تحلیلگران داخلی وجود دارد، مبنی بر این که چون قطعنامه پیشنهادی اروپا با اجماع و بدون رای گیری تصویب شد، پس در نتیجه هیچ مخالفتی در مورد سیاست های اروپا درباره ایران در شورای حکام وجود ندارد، این رویکرد مطلقا صحیح نیست.
بخش بزرگی از 35عضو شورای حکام مصرند که پرونده فعالیت های هسته ای ایران بایستی در چارچوب مقررات آژانس رسیدگی شود و با خروج پرونده هسته ای IAEAو ارجاع آن به هر نهاد دیگری کاملا مخالف هستند.
اما این که این کشورها به قطعنامه 11آگوست رای مثبت دادند و با آن مخالفت نکردند، به معنای آن نیست که این کشورها با ارجاع پرونده به شورای امنیت موافق هستند.
همین کشورها بارها اعلام کرده اند که اگر موضوع ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت در دستور کار قرار بگیرد، قطعا با آن مخالفت خواهند کرد.
شکست دیپلماتیک اروپا آنجا بود که در پیش بردن سیاست خود مبنی بر ارجاع پرونده به شورای امنیت در شورای حکام شکست خورد. با بدقولی های مکرر یورو 3در قبال صداقت تهران در اعتمادسازی فعالیت های هسته ای ، ایران وارد مرحله بدون بازگشت شده است.
تهران نه تنها نباید در اجلاس سوم سپتامبر شورای حکام که البته برگزاری آن با تردید روبه روست به مذاکره بر سر تعلیق فعالیت های UCFاصفهان بسنده کند، بلکه توان دیپلماتیک گروه مذاکره کننده را برای فک پلمب و رفع تعلیق فعالیت های تاسیسات نطنز و اراک متمرکز کند، زیرا برخلاف انتظار اروپا، قطعنامه تصویبی شورای حکام که یک رای عدم اعتماد بزرگ به ساختار دیپلماتیک آژانس بود نه تنها هیچ مانعی در بعد بین الملل بر ادامه فعالیت های تهران ایجاد نکرد، بلکه در سطح ملی به طور قابل توجهی عزم و اراده میهنی و مقاومت انسانی را مثل تشکیل حلقه های انسانی گرداگرد تاسیسات UCFاصفهان و نطنز برای از سرگیری فعالیت های نطنز و اراک جزم کرد و بعلاوه با پشتیبانی افکار عمومی کشور، افکار عمومی غیرایرانی نیز در قبال صداقت تهران و پافشاری جمهوری اسلامی بر حقوق حقه خود به سمت دستیابی ایران به فناوری صلح آمیز هسته ای که در بند چهارم پروتکل الحاقی پیمان NPTو ماده 31اساسنامه IAEAبر آن تاکید شده است ، گرایش پیدا کرد.

از Euro به IAEA
قطعنامه 16ماده ای 25نوامبر آژانس (قطعنامه پاریس ) بین ایران و یورو 3در مورد پرونده هسته ای که توافقات بعدی بر پایه این قطعنامه صورت گرفت و عملا اروپا با قطعنامه 11آگوست بی اعتباری آن را به اثبات رساند، دارای بار و الزامات حقوقی نبوده و صرفا سیاسی است.
به تعبیری نه تنها توافقنامه پاریس ، بلکه هیچ یک از توافقات بدست آمده با اروپا مثل توافقنامه ژنو، لندن و... از جوریستیشن (Joristaion )یا سیطره بین المللی برخوردار نبوده اند و صرفا مذاکرات با چند عضو شورای حکام به جای نهاد قانونی آن ، دارای اعتبار بین المللی نیست.
الزامات حقوقی ایران تحت توافقنامه های پادمانی و پروتکل الحاقی پیمان NPTاست که این به معنای اعلام فعالیت ها، تکنولوژی هسته ای و فراهم کردن امکان دسترسی به سایت های مورد نظر بازرسان IAEAاز سوی ایران است و الزاما نیازی به گشودن باب مذاکرات دیپلماتیک با یک یا چند کشور ثالث نیست.
حالا شاهد هستیم که توقعات تهران برآورد شده است و دیگر ضرورتی وجود ندارد که به تعلیق ادامه دهد.
از سوی دیگر اروپا نیز در این مدت ، نیک دریافته است که ایران فناوری هسته ای را که با عزم و غرور ملی ایرانیان گره خورده است را با هیچ بسته ای از امتیازات ، معامله نخواهدکرد و در این مدت از تهران بازی خورده است.
درست از همین رو به نظر می رسد که به ادامه مذاکرات ، صرفا تکراری با اروپا که همراه با کشتن فاکتور زمان است ، نیازی نیست و می بایست با ارائه تاکتیک های جدید دیپلماتیک ادامه مذاکرات را از طرق مجاری قانونی شناخته شده بین المللی که همان آژانس است ، پی گرفت .

IAEA، نهادی برای استفاده ابزاری
در یک استراتژی همردیف ، ایالات متحده سعی در تعریف نوینی از دستیابی به فناوری هسته ای و انحصاری نمودن استفاده از آن به کشورهای معدودی در یک کلوب هسته ای (NuclearClup ) را دارد.
غرب سعی دارد با اعمال تغییراتی اساسی در اساسنامه NPTو تبدیل آن به NPT2عملا مستندات و قوانین حقوقی را برای محروم نمودن حق تعریف شده سایر کشورها از تکنولوژی هسته ای را فراهم آورد.
با توجه به شکست نشست اخیر بازنگری پیمان NPTدر نیویورک از این پس اروپا به دنبال اتلاف وقت مضاعف در جریان مذاکرات هسته ای خواهد بود، تا جو بین المللی به پذیرش NPT2گرایش پیدا کند.
البته باید توجه داشت که با توجه به خواست کشورهای صاحب نفوذ در صورت اجماع دستیابی به این چنین طرحی ، دور از ذهن نیست که البته در آن صورت با وجود شاخصها و معیارهای جدید هسته ای شدن در قالب NPT2و عدم همخوانی موقعیت ایران با آن معیارها در زمان تصویب ، عملا زمینه ورود ایران به کلوپ هسته ای به عنوان یک عضو NPT2فراهم نیست و بی تردید غربی ها تلاش خواهند نمود به گونه ای زمینه را فراهم آورند که ایران حائز شرایط نوین نباشد و بتوانند از ورود ایران به چارچوب های حقوقی و قانونی آن براساس پروتکل های پادمانی جلوگیری کنند.
این نمونه در کنار آزمایش و ساخت بمب های کوچک و هوشمند هسته ای امریکا، تولید اورانیوم غنی شده از سانتریفوژهای گازی تحقیقاتی رژیم اسرائیل ، آزمایش موشک های بالستیک و قاره پیمای هسته ای هند و پاکستان و...
گواه این امر است که آژانس به عنوان ابزاری در دستان کشورهای غربی است که هر گونه قطعنامه در شورای حکام فقط برای پیشبرد مقاصد جاه طلبانه آنها به تصویب می رسد.

چین ، حامی دیپلماتیک آتی
چین را به اژدهای خفته و کشوری با استراتژی ابهام لقب داده اند، چرا که مطالعه اجمالی سیر تحولات این کشور (بویژه قرن بیستم ) موید آن است که چینی ها همواره در اتخاذ سیاست های استراتژیک خود، مرموزانه و بسیار محتاط ظاهر شده و با فریفتن قدرتهای بزرگ معاصر قواعد بازی قدرت را به خوبی شناخته و آن را به کار بسته اند.
از سوی دیگر توان هسته ای و عضویت چین در شورای امنیت سازمان ملل متحد نقش مهمی در سیاست جهانی برای این کشور مهیا ساخته است ، از این رو شاید بتوان چین را یک قدرت برتر منطقه ای و بازیگر توانمند فرامنطقه ای دانست.
عضویت چین در پیمان های منطقه ای نظیر: اپک ، آسه آن ، شانگهای و... ظرفیت و اثرگذاری این کشور را در سطح منطقه افزایش داده است.
مرور سیاست های اعمال شده از سوی چین ، حاکی از اقبال این کشور به تحکیم و گسترش ارتباط با ایران است.
معامله هنگفت میان چین و ایران بر سر نفت و گاز به ارزشی برابر 100میلیارد دلار در میان رسانه های غربی به عنوان مهمترین پیمان عصر حاضر نام گرفت.
افزون بر این ، طبق پیمان گازی دیگری بین 50تا 100میلیارد دلار دیگر به حجم این قرارداد افزوده خواهد شد.
با وجودی که چین از نظر تولید نفت مقام پنجم دنیا را داراست ، تقاضای داخلی چین برای نفت نسبت به 10سال گذشته 92درصد افزایش یافته است.
همه این عوامل در کنار شک و تردید عمیقی که پکن به سیاست های واشنگتن بعد از واقعه 11سپتامبر در راستای ایجاد جهان تک قطبی دارد باعث همگرایی طبیعی و استراتژیکی منافع بلندمدت با تهران شده است.
ولی یک مساله ای که باعث عدم اعتماد و اتکائ به یک حامی دیپلماتیک و مرکز ثقل در معادلات بین المللی می شود، عدم وجود محرکهای دیپلماتیک برای ایفای نقش سازنده تر در تحولات هسته ای است. همان طور که لی ژائوشینگ وزیر امور خارجه چین نیز گفته ، هنوز خیلی زود است که بخواهیم در مورد وتوی قطعنامه ای احتمالی علیه ایران در شورای امنیت ، چیزی بگوییم.
کوتاه سخن آن که بدیهی است که اروپا نیز می خواهد دوباره به مرحله مذاکرات باز گردد این را می شود از اظهارات مقامات اروپایی مثل فیلیپ بلازی وزیر خارجه فرانسه و گرهارد شرودر صدراعظم آلمان که کمتر از 5هفته دیگر باید برای تصدی صدراعظمی با آنجلا مرکل وارد رقابت انتخاباتی شود، فهمید.
در این میان به جز مقامات رسمی چهره های متنفذ و نیمه رسمی امریکا هم نرم تر از همیشه سخن می گویند و به تازگی ها، ساز کشاندن واشنگتن و تهران را به پای میز مذاکره کوک کرده اند، به گونه ای که نمی خواهند حرفی از احتمال شکست مذاکرات با ایران به میان بیاورند.
آژانس نیز تکلیف یکی از ابهامات پرونده هسته ای ایران که از فوریه 2003تاکنون در حال تحقیق در مورد آلودگی تجهیزات وارداتی را روشن کرده و اعلام داشته که منشائ آلودگی های اورانیوم با عیار بالا خارجی و از تجهیزات هسته ای پاکستان بوده است.
با این شواهد به نظر می رسد که گزارش سوم سپتامبر البرادعی به شورای حکام از لحن ملایم برخوردار باشد و صرفا با ادبیاتی دیپلماتیک از ایران خواهد خواست تا به میز مذاکره بازگردد و از تصمیمش بر انجام فرآوری اورانیوم در تاسیسات UCFاصفهان تجدیدنظر نموده و دوباره اقدام به تعلیق اعتمادساز نماید.
هرچند باید در نظر داشت که استفاده از اهرمهای تحریم شورای امنیت یا گزینه نظامی آن گونه که در لفظ واشنگتن معنا می شود در وین به یک تابو تبدیل شده اند و بعید به نظر می رسد مدیرکل در گزارش خود، هیچ اشاره ای به آنها نماید.