تولید داروهای ضدتومور

شاید بتوان گفت برای یک محقق ،رسالت پاسخگویی به نیازها و مشکلات موجود در عرصه ایی که در آن فعالیت می کند، از جایگاه ویژه ای برخوردار است تا نتایج حاصل از تحقیقات انجام شده نه تنها به بالا بردن جایگاه علمی کشور کمک کند

کد خبر: ۶۹۹۵۳

، بلکه بتواند در رفع کردن یکی از مشکلات مردم نیز موثر باشد.
یک دانشجوی دکتری شیمی دانشگاه شهید بهشتی ، با چنین انگیزه ای موضوع تحقیقات رساله خود را بر ارائه روشی جدید، کم هزینه و غیرآلاینده برای تولید ترکیباتی بنا کرده است که در تولید داروهای ضدتشنج ، ضد تومور و ضد ایدز موثر واقع می شوند.گفتگوی ما را با دکتر ایوب بازگیر بخوانید.

با خبر شدیم که رساله دوره دکتری شما به ارائه روش جدید برای تولید ترکیباتی اختصاص یافته که می تواند در تولید داروی ضدتشنج ، ضد تومور و ضد ایدز موثر باشند، حال بگویید ترکیبات دی هیدروپیریمیدینون چه نوع ترکیباتی هستند وچه کاربردهای درمانی و دارویی دارند؛
ترکیبات دی هیدروپیریمیدینون ترکیباتی آلی هستند که اصطلاحا در زمره ترکیبات هتروسیکل نیتروژن دار قرار دارند و در دهه گذشته محدوده وسیعی از خواص بیولوژیکی و دارویی شامل اثرات ضد ویروس ، ضد باکتری ، ضد تومور و اثرات ضدالتهابی برای مشتقات این گونه ترکیبات گزارش شده است.
بتازگی مشخص شده برخی مشتقات دی هیدروپیریمیدینون به عنوان داروهای خوراکی ضد فشار خون و ضد تشنج عمل می کنند. روی گروهی از این ترکیبات ،به دلیل موثر بودن در درمان بیماری های سرطان و ایدز و بررسی های فراوانی انجام شده است.

خوا ص درمانی و دارویی تحت چه واکنش هایی در بدن می توانند چنین تاثیراتی به جای گذارند؛
آزمایش ها و بررسی های فراوان در مقالات و مراجع معتبر علمی نشان می دهد این ترکیبات در درمان بیماری های ذکر شده موثر و حایز اهمیت است ؛به عنوان مثال برخی مشتقات این ترکیبات همانند داروی بسیار مهم نیفدیپین عمل می کنند؛ یعنی به عنوان تنظیم کننده کانال های کلسیم در بدن نقش مهمی ایفا می کنند.
بدین صورت که می توانند باعث بسته یا باز شدن کانال های کلسیم در بدن شوند و میزان کلسیم را کنترل کنند.
از مهمترین این ترکیبات می توان به ترکیب موناسترول اشاره کرد که از نظر ساختاری بسیار ساده است و به عنوان یک ملکول خنثی می تواند به سلول نفوذ کند؛ همچنین به طور خاصی با جلوگیری از ساخته شدن پروتئین Eg5 در مرحله میتوز تقسیم سلولی ، زمینه مناسبی برای ساخت داروهای ضد سرطان جدید فراهم آورده است.
علاوه بر مشتقات سنتزی این ترکیبات ، چندین فرآورده طبیعی نیز از گیاهان دریایی با اثرات بیولوژیکی جالب توجه جداسازی شده اند مثل بتزلادین که با جلوگیری کردن از پیوند و اتصال پوششی پروتئین gp-120 ویروس HIVبه سلول انسان زمینه جدیدی برای درمان بیماری ایدز فراهم کرده است.

تولید این ترکیبات تحت چه شرایطی صورت می گیرد؛
به طور کلی عده روشهای ارائه شده برای تهیه این گونه ترکیبات به صورت تک ظرف و تک مرحله ای است ؛ یعنی مواد اولیه در مجاورت یک کاتالیزور اسیدی در یک ظرف با هم مخلوط می شود و در دمای مناسب قرار می گیرد تا محصولات تهیه شوند.
سپس مراحل خالص سازی و جداسازی محصولات انجام می گیرد. در برخی مقالات نیز از روشهای چند مرحله ای برای تهیه این ترکیبات استفاده می شود که به واسطه چند مرحله ای بودن واکنش ، سادگی روش تک مرحله ای را ندارند و مورد استقبال قرار نمی گیرند.
روش پیشنهادی ما برای تهیه این ترکیبات بسیار ساده است ؛ یعنی از روش تک مرحله ای و تک ظرف استفاده می کنیم. بدین صورت که مواد اولیه مورد نیاز در یک ظرف با هم مخلوط شده سپس کاتالیزور بسیار ارزان قیمت ، کار آمد و در دسترس آمونیوم کلراید یا نمک های هیدروژن سولفات به آن اضافه و در دمای 80درجه و مدت زمان مطلوب بدون استفاده از هر گونه حلال محصولات با بهره بالا تهیه می شوند.
پس از اتمام واکنش ، مراحل خالص سازی روی محصولات صورت می گیرد.

روش ابداعی شما برای تولید ترکیبات گفته شده چه مزیتی نسبت به دیگر روشها دارد؛
در روش پیشنهادی ما، کاتالیزورهای مورد استفاده بسیار ارزان قیمت و در دسترس هستند؛ علاوه بر این چون واکنش در شرایط بدون حلال انجام می گیرد؛ هزینه استفاده از حلال نیز حذف می شود؛ بنا براین روش پیشنهادی از نظر اقتصادی مقرون به صرفه است.
همچنین با توجه به این که کاتالیزورهای مورد استفاده سمی نیستند و پس از اتمام واکنش با آب شسته می شوند و قابل جداسازی از محصولات هستند و نیز حلالهای سمی نیز در روند واکنش حذف می شوند، بنابراین روش پیشنهادی ، روشی سبز و محیط زیست دوست است.

روند تخلیص و کاربرد این ترکیبات در شاخه داروسازی چگونه صورت می گیرد و آیا این شرایط در کشور فراهم است ؛
مراحل تخلیص در روش پیشنهادی بسیار ساده است ؛ بدین صورت که پس از اتمام واکنش ، مخلوط واکنش با آب شسته می شود. با توجه به این که بهره واکنش بسیار بالاست ، ناخالصی های موجود در ظرف واکنش کم است که بسیاری از آنها با آب شسته می شوند و پس از صاف کردن ، محصول جامد نسبتا خالص به دست می آید.
برای خالص سازی بیشتر می توان از روشهای ساده مثل نوبلور کردن در حلال اتانول که آلودگی وارد محیط زیست نمی کند، استفاده کرد.
مواد و وسایل مورد نیاز در این روش قابل دسترس است و چون روش پیشنهادی بسیار ساده است و همچنین مراحل تخلیص نیز نیاز به تجهیزات و حلالهای خاصی ندارد، این روش بدون هیچ مشکلی قابل تعمیم به مقادیر بیشتر هم خواهد بود.

آیا برنامه خاصی برای استفاده گسترده از این روش در تهیه ترکیبات جدید در دست است؛
علاوه بر تهیه مشتقات دی هیدروپیریمیدینون های معمول ، دسته ای دیگر از این ترکیبات برای اولین بار تهیه شده اند که ساختار به اصطلاح اسپایرو دارند و دارای هسته باربیتوریک اسید هستند.
با توجه به این که هسته باربیتوریک در بسیاری از داروها دیده شده است ، می توان با انجام آزمایش ها و بررسی های دارویی روی این ترکیبات به نتایج مثبتی رسید.فعالیت های پژوهشی بالا، در زمینه تهیه مشتقات فتالوسیانین های فلزی نیز فعالیت های مثبتی انجام گرفته است.
فتالوسیانین ها از دسته ترکیبات بزرگ حلقه ای هستند که امروزه جایگاه ویژه ای در صنایع رنگ و صنایع کاتالیزوری به خود اختصاص داده اند. علاوه بر این در پزشکی ، در تهیه نیمه هادی ها و در تهیه ترکیبات فوتورسانا کاربرد دارند.
در طرح پژوهشی دیگر، دو گونه گیاه بومی ایران به نام کزل جاشیری و رازیانه کوهی جنگلی مورد بررسی قرار گرفته و اسانس آنها استخراج شده است.
مواد موثر در اسانس این گیاهان شناسایی شده و با توجه به این که بسیاری از این مواد موجود در اسانس این گیاهان امروزه در صنایع آرایشی و بهداشتی کاربرد دارند، می تواند منبعی برای استخراج این مواد و استفاده در صنایع مذکور باشد.