خداحافظ نخل​های بم

در بم که بیش از یکصد هزار نفر جمعیت دارد، بیشتر خانه‌ها در واقع خانه نیست، بلکه خانه‌باغ‌هایی است که مملو از نخل‌های سر به فلک کشیده است. علاوه بر این در گوشه گوشه این شهر نیز نخلستان‌های گسترده قرار گرفته که نمایی زیبا به این شهر کویری بخشیده است.

این شهر همچنین یکی از مهم‌ترین مراکز قنات‌های کشور است و قنات‌های پر آب آن، هزاران هکتار نخلستان را سیراب می‌کند، اما این روزها با گسترش شهر و بازسازی‌های صورت گرفته، به نظر می‌رسد برخی صاحبان نخلستان‌ها به سمت تغییر کاربری این نخلستان‌ها چشم طمع دوخته‌اند.

این روند پس از زمین‌لرزه بم آغاز شد و شدت گرفت، زیرا نخلستان‌هایی که در مناطق خاص شهر قرار گرفته بودند، پس از بازسازی دارای ارزش افزوده شدند و برخی افراد نیز وسوسه ‌شدند نخل‌ها را خشک کنند تا بتوانند به مرور زمان، این نخلستان‌ها را به مکان‌های تجاری یا مسکونی تبدیل کنند. از سوی دیگر حجم قابل توجهی از نخلستان‌ها نیز به دلیل خشکسالی و گسترش آفت زنجره خرما خشک شده است.

شهردار بم دراین باره به مهر گفت: با تمام توان و ابزارهایی که در اختیار داریم از نخلستان‌ها نگهداری می‌کنیم، زیرا نخلستان‌ها جزئی از شهر بم است و هویت شهر را تشکیل می‌دهد.

ریاضی افزود: در طرح‌های عمرانی که در شهر در نظر گرفته و اجرا شده است، حفظ نخلستان‌ها در اولویت بوده و این سیاست همچنان با جدیت دنبال می‌شود.

وی یادآور شد: همچنین صاحبان بسیاری از این نخلستان‌ها فوت کردند و در نهایت نخلستان‌ها به افرادی به ارث رسید که دغدغه نگهداری از آنها را نداشتند و این در حالی است که با مشکل آبیاری هم به دلیل کمبود آب مواجه بودند.

شهردار بم تاکید کرد: از نظر ما حفظ منظر بم که نخلستان‌ها جزو تفکیک‌ناپذیر آن است، بسیار با اهمیت بوده و به همین دلیل پیشنهاد می‌دهیم ارگان‌های مرتبط برا احیای نخلستان‌ها وارد عمل شوند.

ریاضی در عین حال اظهار کرد: اکنون روند تغییر کاربری اراضی و نخلستان‌ها متوقف شده و با موارد محدودی هم که در ماه‌های اخیر پیش آمده، با هماهنگی دستگاه قضایی بشدت برخورد شده است و نباید فراموش کرد که شهر بم 3860 هکتار است و اکنون بیش از 800 هکتار آن نخلستان است بنابراین باید این مقدار را حفظ کنیم.

هشدار به سود جویان

دادستان عمومی بم نیز به افراد سودجو در این زمینه هشدار داد و گفت: با هرگونه تجاوز به حریم نخلستان‌ها به صورت قانونی برخورد قاطع می‌شود.

محمد افضلی‌مقدم با تاکید بر این‌که قانونگذار برای قطع درخت، مجازات در نظر گرفته است، بنابراین ما نیز با قاطعیت در جهت حمایت از نخلستان‌ها قانون را اجرا می‌کنیم، تصــــریح کرد: متاسفانه برخی افراد، نخلستان‌ها را به‌صورت عمدی می‌خشکانند و طبق برآوردی که صورت گرفته، این آمار قابل توجه است که البته با آنها برخورد شده است و اطمینان می‌دهیم این روند این مقام قضایی با بیان این‌که حدود 40 درصد باغ‌های موجود در معابر اصلی توسط مالکانشان در حال خشکاندن است، اظهار کرد: به استناد ماده 685 قانون مجازات اسلامی صراحتا قطع و خشکاندن نخل خرما جرم اعلام شده است وی از حبس سه تا شش ماه و در نظر گرفتن جریمه‌های نقدی برای خاطیان خبر داد.

دادستان عمومی و انقلاب شهرستان بم افزود: حتی اگر در مواردی شهرداری مجوز قطع درختان را بدهد، مالک موظف است دو برابر نخل‌های قطع شده، در همان مکان و یا مکانی دیگر نخل بکارد.

وی ابراز کرد: نخل‌های استوار بم در سراشیبی نابودی قرار گرفته‌اند و خشکاندن عمدی نخلستان‌های بم این روزها به معضلی بزرگ تبدیل شده، به طوری‌که حدود نیمی از نخلستان‌هایی که در معابر اصلی وجود دارند، طی چند سال اخیر روند تدریجی خشکاندنشان آغاز شده و خیلی از نخلستان‌ها نیز به طور عمدی توسط مالکانشان خشکانده شده‌اند.

دلایل ثبت جهانی بم

یکی از مهم‌ترین فاکتورهایی که سازمان یونسکو برای ثبت جهانی منظر فرهنگی در بم در نظر گرفت تعامل انسان با طبیعت در این شهر بود که با توجه به نظام آبرسانی قنوات و بر مبنای نظام اجتماعی حاکم در بم شکل گرفته است. نخلستان‌های خرما در بم به عنوان یک عامل مهم و تاثیرگذار در ثبت منظر فرهنگی این شهر به شمار می‌رود که شهر بم را باغ شهری نمونه در سطح جهان معرفی کرده است و نشان‌دهنده غنای بالای فرهنگ طبیعت دوستی و اهمیت به محیط زیست شهری در این شهر است، اما متاسفانه عواملی چون خشکسالی سال‌های اخیر، خشک شدن برخی قنوات و از بین بردن نخلستان‌های بم و تبدیل آن‌ها به زمین‌های مسکونی و تجاری میراث فرهنگی و طبیعی این شهر را تهدید می‌کند میراثی که ریشه در تاریخ این شهر دارد و چالش‌های موجود محیط‌زیست شهری این منطقه را با تهدیدهای فراوان روبه‌رو می‌کند.