جرایم کجا اتفاق می‌افتند؟

گاهی بهترین راه برای جلوگیری از رفتار پرخطر این است که فقط جایمان را عوض کنیم. پس لازم است بدانیم کدام مکان‌ها و موقعیت‌ها خطرناک‌تر هستند. بیشتر قتل‌ها در فضای بسته اتفاق می‌افتد. به گزارش معاون مبارزه با جرایم جنایی پلیس آگاهی، 30 درصد قتل‌ها خانگی است. بر اساس مطالعاتی که با جزئی‌نگری بیشتری به تاثیر محیط در وقوع جرم پرداخته‌اند، شایع‌ترین محل قتل‌های خانگی، آشپزخانه است؛ جایی که پر از سلاح‌های سرد مختلف مانند چاقو، قندشکن و وسایل خطرناک دیگراست.

بیشتر قتل‌های اتفاقی خانگی توسط همین وسیله‌های آشپزخانه صورت می‌گیرد. حتی در بسیاری از قتل‌هایی که در اتاق‌های دیگر اتفاق افتاده است، متهم پیش از ارتکاب قتل برای تهیه سلاح وارد آشپزخانه شده است.

از طرفی می‌دانیم این قتل‌ها بیشتر به دنبال بالا گرفتن یک مشاجره ساده و بدون هیچ برنامه‌ریزی قبلی است. بسیاری از متهمان به همسرکشی می‌گویند خودم هم نفهمیدم چگونه در حین مشاجره با همسرم، دستم به طرف چاقوی آشپزخانه رفت. خیلی وقت‌ها برای جلوگیری از اتفاق‌های بد باید به همین سادگی خود را از موقعیت‌های شناخته شده جرم دور کنیم. یکی دیگر از موقعیت‌هایی که بر وقوع جرم تاثیر ثابت شده‌ای دارد مکان‌های پرجمعیت است. بیشترین آمار جرم در مرکز شهرهاست و هر چه به سمت حاشیه می‌رویم، این آمار کمتر می‌شود. حتی جرم با ارتفاع ساختمان و تعداد واحدهای آپارتمانی، نسبت مستقیم دارد. در برج‌ها و ساختمان‌های بلند جرم‌های بیشتری اتفاق می‌افتد. تاثیر شلوغی بر خشونت حتی در حیوانات هم ثابت شده است.

حیوانات هم درفضاهای شلوغ پرخاشگرتر می‌شوند. شاید خیلی از افراد نپذیرند که رفتارهای ما تا حد زیادی وابسته به موقعیت است. دلیلش هم این است که با پذیرفتن این واقعیت، نگاه مکانیکی به رفتارهای انسان پیدا می‌کنیم و جنبه‌های عمیق‌تر انسانی که انگیزه‌های خودآگاه یا ناخودآگاه ما را برای یک رفتار تعیین می‌کند، نادیده گرفته می‌شود. در اینجا باید تاکید کرد انسان موجود پیچیده‌ای است و عوامل مختلفی دست به دست هم می‌دهند تا یک رفتار ایجاد شود. حتما جنبه‌های فردی، ویژگی‌های شخصیتی، نابسامانی‌های روانی و جسمانی، اعتیاد و مسائلی از این قبیل در وقوع جرم تاثیر دارند اما گاهی دیده می‌شود یک جرم سنگین مانند قتل توسط شخصی صورت گرفته که مشکل قابل توجهی در زمینه‌های فردی نداشته است. بنابراین با در نظر گرفتن اهمیت جنبه‌های فردی مرتبط با جرم لازم است عوامل محیطی هم به رسمیت شناخته شوند. البته این عوامل محیطی همیشه هم اثر منفی ندارند.

گاهی تاثیرشان حفاظتی است. یکی از عوامل محیطی که به شکل قابل توجهی احتمال جرم را در یک جامعه کم می‌کند، افزایش امکانات ورزشی و تفریح‌های آبی است. ویتمن و دیویس در یک مطالعه معتبر تاثیر تفریح‌های آبی را در کاهش جرم و جنایت در یکی از شهر‌های ایالت اوهایو در آمریکا ثابت کرده‌اند. بنابراین ساختن استخرهای بیشتر و رواج ورزش‌های آبی می‌تواند به‌عنوان یک سیاست پیشگیرانه از جرم در اولویت‌ شهرداری‌ها قرار بگیرد.

حافظ باجُغلی

روانپزشک