در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
نام ها و نشانه ها
حسرت یک روز خوش در زندگی به دلشان مانده بود که اسم دخترشان را گذاشتند: «حسرت !!!» دخترک بزرگ شد، روز به روز... و همیشه حسرت اسم قشنگ هم بازیهایش ته دلش ماند.»
بزرگتر شد، عروسی کرد، هیچوقت نشنید که شوهرش به «اسم خودش» صدایش بزند! بچه دار شد... بچه ها از گفتن اسمش خجالت کشیدند! حسرت امروز اینجاست: داخل ساختمان بزرگ ثبت احوال.
می گوید بعد از 35 سال تصمیم گرفته که اسمش را عوض کند: «هیچوقت از اسمم راضی نبودم ، همیشه هر جا که می رفتم توی بانک ، اداره ، مدرسه و... خدا خدا می کردم که اسمم را با صدای بلند نخوانند... از وقتی هم که عروسی کردم ، شوهرم ، مرجان صدایم زد!
حالا هم که بچه ها اسمم را دوست ندارند... پسرم کلاس چهارم است و از این که اسم من را به دوستانش بگوید، خجالت می کشد!»
اینجا حسرت تنها نیست! مهمان بعدی گزارش ما، عظیم است. عظیم پسر 23ساله کوچک اندامی است که مثل حسرت از اسمش ناراضی است ، اما با خنده می پرسد: «شما قضاوت کنید! اسم من با این قد و قواره جور درمی آید؛!»
دل نگرانی های حسرت و عظیم ، شاید برای شما عجیب باشد ؛ اما باور کنید، اسمها هم می توانند سوژه یک گزارش شوند!
پیشینه چندین ساله نامها، در تاریخ جوامع انسانی نشاندهنده این نکته است که در انتخاب نام ، عوامل بسیاری از جمله اصول اعتقادی ، شرایط اقلیمی و جغرافیایی ، سابقه تاریخی و... نقشی غیرقابل انکار دارند.
اهمیت گزینش نام تا به اندازه ای است که برخی معتقدند نام انسانها می تواند تصویر زشت یا زیبایی را در اولین برخورد در ذهن مخاطب ایجاد کند ؛ شاید این مورد را شما بارها تجربه کرده باشید!
یک نگاه به گذشته نشان می دهد که نامگذاری از دوران باستان در کشور ما مورد توجه بوده است. دکتر آذران در این باره در کتاب نامنامه خود می نویسد: در ایران باستان نامگذاری از ارزش و اهمیت بسیار برخوردار بود و نامهای بازمانده باستانی و معانی خوشایند آنها به خوبی بازگوکننده این واقعیت و گواه این مدعاست...
خوشبختانه نامهای زیبا و خوش آهنگ و دلنشین با معانی نیکو در زبان فارسی و گویشهای ایرانی آنقدر فراوان است که کمتر زبانی را در دنیا از این بابت با زبان ایرانی برابر و همسنگ می توان یافت...»
به هر روی ، نامگذاری در دوران اسلام نیز همچنان از ارزش و اهمیت بسیار برخوردار بوده و دیانت مقدس اسلام برای آن ارج بسیار قایل شده و مسلمانان را به انتخاب نام های نیکو و زیبا برای فرزندان موظف نموده است.
چنانچه در کتاب اخلاق ناصری آمده است : «چون فرزند به وجود آید، ابتدا به تسمیه او باید کرد نامی نیکو. چه اگر نامی ناموافق بر او نهند، مدت عمر از آن ناخوشدل باشد.»
عوامل موثر
خوشبختانه نامهای زیبا و خوش آهنگ و دلنشین با معانی نیکو در زبان فارسی و گویشهای ایرانی آنقدر فراوان است که کمتر زبانی را در دنیا از این بابت با زبان ایرانی برابر و همسنگ می توان یافت...»
به هر روی ، نامگذاری در دوران اسلام نیز همچنان از ارزش و اهمیت بسیار برخوردار بوده و دیانت مقدس اسلام برای آن ارج بسیار قایل شده و مسلمانان را به انتخاب نام های نیکو و زیبا برای فرزندان موظف نموده است.
چنانچه در کتاب اخلاق ناصری آمده است : «چون فرزند به وجود آید، ابتدا به تسمیه او باید کرد نامی نیکو. چه اگر نامی ناموافق بر او نهند، مدت عمر از آن ناخوشدل باشد.»
اگر کمی در اطراف خود دقیق شوید، در طول روز با افراد مختلفی برخورد می کنید که هر کدام ممکن است نامی خاص داشته باشند.
از این نظر، عوامل متعددی را در انتخاب اسامی موثر می دانند: عواملی که از هویت ملی ، قومی و مذهبی هر کشوری سر چشمه می گیرند.
دکتر عباس گلدوست مدرس ،دانشگاه در این باره معتقد است : «نامگذاری ها در هر ملت و فرهنگی به طور مستقیم از تاریخ و مذهب آنها ریشه می گیرد.
در کشور ما نیز بحث اسم گذاری بیشتر تحت تاثیر مذهب اسلام و اسامی مقدس ائمه قرار دارد. در کنار این موضوع ، برخی اسمها هم نماد فرهنگ ملی ما هستند مانند اسامی پادشاهان تاریخی ایران (کوروش ، داریوش و...) برخی از اسامی هم از طبیعت الهام گرفته اند مثل انتخاب اسم گلها برای بانوان.»
دکتر گلدوست در ادامه با اشاره به بحث اسامی در تعیین جنسیت ، می گوید: «نباید فراموش کرد که در تمام نقاط دنیا، اسم به نوعی نماد جنسیت است. برای مثال در فرهنگ ما، رستم مظهر قدرت است و به همین دلیل تنها برای پسرها انتخاب می شود.
بحث جنسیت اسامی در تمام دنیا مطرح است ، مخصوصا در زبان عربی که کلا اسامی حالت مونث و مذکر به خود می گیرند.»
اسناد تاریخی هم از این حکایت دارند که زمان زایش نوزاد در برگزیدن نام او تاثیر بسیار داشته است. بچه ای که روز نوروز به دنیا می آمد، نوروز یا نوروز علی نامیده می شد و اگر در شب عیدقربان و یا در فاصله ذی الحجه تا دهم آن ماه به دنیا می آمد، حاجی قربان خوانده می شد. گاهی هم نام آن ماهی را که بچه در آن به دنیا آمده بود ، بر او می نهادند مثل محرم ، صفر، شعبان و...
زشت و زیبا
از این نظر، عوامل متعددی را در انتخاب اسامی موثر می دانند: عواملی که از هویت ملی ، قومی و مذهبی هر کشوری سر چشمه می گیرند.
دکتر عباس گلدوست مدرس ،دانشگاه در این باره معتقد است : «نامگذاری ها در هر ملت و فرهنگی به طور مستقیم از تاریخ و مذهب آنها ریشه می گیرد.
در کشور ما نیز بحث اسم گذاری بیشتر تحت تاثیر مذهب اسلام و اسامی مقدس ائمه قرار دارد. در کنار این موضوع ، برخی اسمها هم نماد فرهنگ ملی ما هستند مانند اسامی پادشاهان تاریخی ایران (کوروش ، داریوش و...) برخی از اسامی هم از طبیعت الهام گرفته اند مثل انتخاب اسم گلها برای بانوان.»
دکتر گلدوست در ادامه با اشاره به بحث اسامی در تعیین جنسیت ، می گوید: «نباید فراموش کرد که در تمام نقاط دنیا، اسم به نوعی نماد جنسیت است. برای مثال در فرهنگ ما، رستم مظهر قدرت است و به همین دلیل تنها برای پسرها انتخاب می شود.
بحث جنسیت اسامی در تمام دنیا مطرح است ، مخصوصا در زبان عربی که کلا اسامی حالت مونث و مذکر به خود می گیرند.»
اسناد تاریخی هم از این حکایت دارند که زمان زایش نوزاد در برگزیدن نام او تاثیر بسیار داشته است. بچه ای که روز نوروز به دنیا می آمد، نوروز یا نوروز علی نامیده می شد و اگر در شب عیدقربان و یا در فاصله ذی الحجه تا دهم آن ماه به دنیا می آمد، حاجی قربان خوانده می شد. گاهی هم نام آن ماهی را که بچه در آن به دنیا آمده بود ، بر او می نهادند مثل محرم ، صفر، شعبان و...
اما اسم شما هر اسمی که باشد، پایه گذار بخشی از شخصیت شماست. بسیاری از روان شناسان معتقدند که اسامی به صورت ناخودآگاه در شکل دهی هویت افراد موثرند.
در این میان ، انتخاب اسامی زشت و بی معنا، بدون توجه به بار هویتی که بر فرد تحمیل می کند، تنها می تواند نشان دهنده ناآگاهی والدین در نامگذاری فرزندانشان باشد. بحث انتخاب اسامی نامانوس ، ریشه در گذشته دارد.
تا جایی که جیمز موریه ، سفرنامه نویس در کتاب خود می نویسد: «اگر اولادی به پدر و مادری نمی ماند و زود می مرد، آخرین اولادشان را اگر دختر بود «بمانی خانم» و اگر پسر بود «آقامانده» و یا «خدابگذار» یا «مانده علی » می نامیدند.
همچنین عقیده دارند که در یک خانواده نباید 2نفر همنام باشند و گرنه یکی از 2نفر حتما خواهد مرد!» دکتر نوروزی روان شناس در این زمینه معتقد است : «اسم فرزندان در بسیاری از موارد به نقطه تجلی آرزوهای پدر و مادر تبدیل می شود.
مثلا پدر و مادری که نام ارسطو را برای فرزند خود انتخاب می کنند، انتظار دارند که فرزندشان فیلسوف و عالم باشد و یا خانواده ای دیگر که نام سیاوش را انتخاب می کنند، علاقه مند به داشتن فرزندی قهرمان هستند.»
این روان شناس در ادامه می گوید: «مهمترین عامل در بحث اسم گذاری این است که فرد توانایی برقراری یک رابطه خوب را با اسم خود داشته باشد. چرا که داشتن احساس رضایت از اسم به افراد کمک می کند که موفقیت های فردی بیشتری را نیز در اجتماع کسب کند، احساس آرامشی که از داشتن یک اسم مناسب و بامسما نصیب فرد می شود، تا اندازه ای است که نبودش تاثیر مستقیمی بر آینده و شکل گیری موفقیت اجتماعی فرد ممکن است بگذارد.
و غیرمجازها
ارسال نظرات در انتظار بررسی: ۰ انتشار یافته: ۰
در این میان ، انتخاب اسامی زشت و بی معنا، بدون توجه به بار هویتی که بر فرد تحمیل می کند، تنها می تواند نشان دهنده ناآگاهی والدین در نامگذاری فرزندانشان باشد. بحث انتخاب اسامی نامانوس ، ریشه در گذشته دارد.
تا جایی که جیمز موریه ، سفرنامه نویس در کتاب خود می نویسد: «اگر اولادی به پدر و مادری نمی ماند و زود می مرد، آخرین اولادشان را اگر دختر بود «بمانی خانم» و اگر پسر بود «آقامانده» و یا «خدابگذار» یا «مانده علی » می نامیدند.
همچنین عقیده دارند که در یک خانواده نباید 2نفر همنام باشند و گرنه یکی از 2نفر حتما خواهد مرد!» دکتر نوروزی روان شناس در این زمینه معتقد است : «اسم فرزندان در بسیاری از موارد به نقطه تجلی آرزوهای پدر و مادر تبدیل می شود.
مثلا پدر و مادری که نام ارسطو را برای فرزند خود انتخاب می کنند، انتظار دارند که فرزندشان فیلسوف و عالم باشد و یا خانواده ای دیگر که نام سیاوش را انتخاب می کنند، علاقه مند به داشتن فرزندی قهرمان هستند.»
این روان شناس در ادامه می گوید: «مهمترین عامل در بحث اسم گذاری این است که فرد توانایی برقراری یک رابطه خوب را با اسم خود داشته باشد. چرا که داشتن احساس رضایت از اسم به افراد کمک می کند که موفقیت های فردی بیشتری را نیز در اجتماع کسب کند، احساس آرامشی که از داشتن یک اسم مناسب و بامسما نصیب فرد می شود، تا اندازه ای است که نبودش تاثیر مستقیمی بر آینده و شکل گیری موفقیت اجتماعی فرد ممکن است بگذارد.
در هر صورت نامها به دلایل مختلف ، خود به خود به اسامی مجاز و غیرمجاز تقسیم شده اند؛ نتیجه این تقسیم بندی ، کنترل مراجع رسمی بر نحوه انتخاب اسامی است.
گرچه این امر تنها مختص این زمان نیست و حتی در زمان ساسانیان هم یکی از گناهان بزرگ این بود که روی بچه اسم بیگانه و غیرفارسی بگذارند.
اما با این که این مساله در دنیای امروز نیز به صورت غیررسمی دیده می شود، معاون سجلی و حقوقی سازمان ثبت احوال در این باره می گوید: «در ثبت اسامی موضوعی با عنوان نامهای ممنوع وجود ندارد، اما برای راهنمایی و مشاوره به مردم در ثبت احوال کتابهایی برای نامگذاری در اختیار همه قرار می گیرد».
در هر صورت طبق ماده 20قانون ثبت احوال کشور انتخاب نام با اعلام کننده (پدر و مادر) است و برای نامگذاری یک نام ساده یا مرکب که عرفا یک نام محسوب می شود باید انتخاب شود.
سعید عبودی ، در این باره می گوید: «با این حال طبق مقررات ، نام نباید مغایر با جنس باشد. باید معنا و مفهوم نامناسب نیز در بر نداشته باشد. همچنین انتخاب یک نام برای 2نفر از اعضای یک خانواده و اسامی که موجب ترویج فرهنگ بیگانه می شود، غیرمجاز است. نامهای ترکیبی نیز باید براساس قانون پذیرفته شده باشند».
معاون سجلی و حقوقی سازمان ثبت احوال گفته است : «تشخیص نامهای ممنوع با شورای عالی ثبت احوال بوده و این شورا نمونه های این اسامی را تعیین و به سازمان ثبت احوال اعلام می کند».
با این وجود، نامهایی که به موجب قانون اجازه تغییر را دریافت می کنند، عبارتند از: اسامی که موجب هتک حرمت و حیثیت مقدسات اسلامی است.
اسامی مرکب ناموزون که عرفا یک نام محسوب نمی شوند مانند: کامبیزحسین یا شهره فاطمه! اسامی که از القاب و عناوین باشند مثل مهندس ، سرتیپ ، شهردار و... اسامی که دارای معانی مستهجن و زشت باشند.
همچنین اگر اسم با جنس نوزاد مغایر باشد و یا به صورت نامناسب و با اشاره به روزهای هفته انتخاب شده باشند مثل جمعه ، شنبه و... در کنار همنام بودن خواهرها و برادرها از موارد مجاز تغییرنام است.
در هر حال ، طبق ماده 20و ماده 3قانون ثبت احوال اولین قدم در جهت تغییر نام مراجعه به هیات های حل اختلاف در سازمان ثبت احوال است که تغییر اسامی نامناسب و نامانوس اعلام شده ، در این دسته قرار می گیرد.
در این مرحله فرد باید با مراجعه به هیات های حل اختلاف فرم مربوطه را دریافت و پر کند. این درخواست بعد از بررسی در هیات های حل اختلاف و در صورت رای این هیات به تغییر، در نهایت منجر به صدور شناسنامه ای با نام جدید برای فرد می شود.
اما اگر اسم شما جزو هیچ کدام از اسامی اعلام شده ثبت احوال نباشد، طبق قوانین ثبت احوال ، تغییر آن در صلاحیت دادگاه های حقوقی کشور قرار می گیرد.
در هر صورت طبق آمار رسمی سازمان ثبت احوال ، در 9ماهه اول سال گذشته مجموعا 25102نفر موفق به تغییر نام شده اند؛ که از این بین 10657نفر در هیات های حل اختلاف و 14445نفر از طریق دادگاه نام خود را تغییر داده اند.
بر همین اساس عبودی درباره بیشترین فراوانی نام دختران و پسران در سال 83می گوید: «نامهای محمد و فاطمه همچنان بیشترین نام انتخابی مردم ایران است ».
گرچه این امر تنها مختص این زمان نیست و حتی در زمان ساسانیان هم یکی از گناهان بزرگ این بود که روی بچه اسم بیگانه و غیرفارسی بگذارند.
اما با این که این مساله در دنیای امروز نیز به صورت غیررسمی دیده می شود، معاون سجلی و حقوقی سازمان ثبت احوال در این باره می گوید: «در ثبت اسامی موضوعی با عنوان نامهای ممنوع وجود ندارد، اما برای راهنمایی و مشاوره به مردم در ثبت احوال کتابهایی برای نامگذاری در اختیار همه قرار می گیرد».
در هر صورت طبق ماده 20قانون ثبت احوال کشور انتخاب نام با اعلام کننده (پدر و مادر) است و برای نامگذاری یک نام ساده یا مرکب که عرفا یک نام محسوب می شود باید انتخاب شود.
سعید عبودی ، در این باره می گوید: «با این حال طبق مقررات ، نام نباید مغایر با جنس باشد. باید معنا و مفهوم نامناسب نیز در بر نداشته باشد. همچنین انتخاب یک نام برای 2نفر از اعضای یک خانواده و اسامی که موجب ترویج فرهنگ بیگانه می شود، غیرمجاز است. نامهای ترکیبی نیز باید براساس قانون پذیرفته شده باشند».
معاون سجلی و حقوقی سازمان ثبت احوال گفته است : «تشخیص نامهای ممنوع با شورای عالی ثبت احوال بوده و این شورا نمونه های این اسامی را تعیین و به سازمان ثبت احوال اعلام می کند».
با این وجود، نامهایی که به موجب قانون اجازه تغییر را دریافت می کنند، عبارتند از: اسامی که موجب هتک حرمت و حیثیت مقدسات اسلامی است.
اسامی مرکب ناموزون که عرفا یک نام محسوب نمی شوند مانند: کامبیزحسین یا شهره فاطمه! اسامی که از القاب و عناوین باشند مثل مهندس ، سرتیپ ، شهردار و... اسامی که دارای معانی مستهجن و زشت باشند.
همچنین اگر اسم با جنس نوزاد مغایر باشد و یا به صورت نامناسب و با اشاره به روزهای هفته انتخاب شده باشند مثل جمعه ، شنبه و... در کنار همنام بودن خواهرها و برادرها از موارد مجاز تغییرنام است.
در هر حال ، طبق ماده 20و ماده 3قانون ثبت احوال اولین قدم در جهت تغییر نام مراجعه به هیات های حل اختلاف در سازمان ثبت احوال است که تغییر اسامی نامناسب و نامانوس اعلام شده ، در این دسته قرار می گیرد.
در این مرحله فرد باید با مراجعه به هیات های حل اختلاف فرم مربوطه را دریافت و پر کند. این درخواست بعد از بررسی در هیات های حل اختلاف و در صورت رای این هیات به تغییر، در نهایت منجر به صدور شناسنامه ای با نام جدید برای فرد می شود.
اما اگر اسم شما جزو هیچ کدام از اسامی اعلام شده ثبت احوال نباشد، طبق قوانین ثبت احوال ، تغییر آن در صلاحیت دادگاه های حقوقی کشور قرار می گیرد.
در هر صورت طبق آمار رسمی سازمان ثبت احوال ، در 9ماهه اول سال گذشته مجموعا 25102نفر موفق به تغییر نام شده اند؛ که از این بین 10657نفر در هیات های حل اختلاف و 14445نفر از طریق دادگاه نام خود را تغییر داده اند.
بر همین اساس عبودی درباره بیشترین فراوانی نام دختران و پسران در سال 83می گوید: «نامهای محمد و فاطمه همچنان بیشترین نام انتخابی مردم ایران است ».
مینا مولایی 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
