گرمایش جهانی و خشکسالی

براساس آخرین گزارش‌ها این تاثیرات به واسطه انتشار مداوم گازهای گلخانه‌ای ـ که آنها نیز ریشه در سوزاندن سوخت‌های فسیلی و جنگل‌زدایی دارند ـ قطعا عامل وخیم‌تر شدن اوضاع ظرف دهه‌های آینده خواهد بود. گزارش مورد اشاره ـ که دومین بخش از مجموع گزارش‌های سه‌گانه مجمع بین‌المللی تغییرات آب و هوایی است ـ اخطار می‌دهد ‌ تغییرات اقلیمی و گرمایش جهانی پتانسیل آن را دارد که آسیب‌پذیری زیست‌محیطی را در کشورهای مناطق گرم و حاره‌ای ـ که به واسطه خشکسالی با مشکلات عدیده مواجه هستند ـ حتی نسبت به قبل افزایش دهد. این گزارش، تاثیرات ناشی از خشکسالی، افزایش درجه حرارت و موج‌های گرما را بر توان تولید محصولات مهم غذایی یادآور می‌شود و خاطرنشان می‌کند، میزان دسترسی به مواد غذایی و قیمت‌ها طبیعتا تابع شرایط خواهد بود. در این گزارش همچنین آمده در پایان این قرن کره زمین در بهترین شرایط شاهد 1.6 و در بدترین شرایط 3.7 درجه سلسیوس افزایش دما خواهد بود.

تغییرات اقلیمی و گرمایش جهانی حتی پیش از این نیز بر تولید محصولات عمده کشاورزی تاثیر گذاشته است. پیش‌بینی‌ها حاکی است که با تشدید گرمایش جهانی، متاسفانه شرایط از آنچه هست نیز بدتر خواهد شد، اما براستی گرمایش جهانی چگونه می‌تواند بر توان تولید محصول تاثیر بگذارد؟ یکی از پاسخ‌های روشن به این پرسش، افزایش دامنه و ابعاد خشکسالی‌هاست. هر چه میزان خشکسالی بیشتر شود، ابعاد کاهش محصول نیز بزرگ‌تر و بیشتر می‌شود. گرمایش جهانی یکی از دلایل افزایش موج‌‌ گرما در سراسر جهان است و چنانچه تحقیقات نشان داده، رابطه مستقیمی میان خشکسالی، نابودی محصولات کشاورزی، افزایش آفات و بیماری‌های گیاهی، بارندگی‌های سنگین، سیلاب، فرسایش و تخریب خاک، تغییر مسیر جریان‌های آب، فقدان زهکشی مناسب و البته چندین مورد دیگر وجود دارد. تحقیقات ثابت کرده که تشدید گرمایش جهانی قطعا خشکسالی‌های مداوم، سخت‌تر و طولانی‌مدت‌تر به دنبال خواهد داشت. این در حالی است که حتی شواهد باستان‌شناسی نشان می‌دهد خشکسالی و کاهش میزان محصولات غذایی ازجمله دلایل انحطاط برخی تمدن‌های باستانی بوده است. در دنیای امروز، 80 درصد کشاورزی جهان به طور مشخص از آب باران تغذیه می‌شود و همین مساله سبب شده ‌ این بخش نسبت به خشکسالی بسیار حساس و آسیب‌پذیر باشد، اما نکته اینجاست که خشکسالی به دلیل کاهش و تخلیه ذخایر آبی اعم از زیرزمینی و... حتی می‌تواند برای کشاورزی وابسته به آبیاری غیرطبیعی نیز یک عامل تهدیدکننده محسوب شود. تحقیقات نشان داده ‌ دهه 1960 میلادی (1339 تا 1349 هجری شمسی) حدود 5 تا 10 درصد از محصولات عمده کشاورزی نظیر برنج، ذرت، سویا و گندم در معرض تهدید خشکسالی قرار داشت، اما امروزه با توجه به تاثیرات گرمایش جهانی این رقم به حدود 15 تا 25 درصد رسیده و متاسفانه پیش‌بینی شده این رقم ظرف سال‌های آینده به 30 تا 50 درصد هم خواهد رسید.