پیرایش مقدم بر آرایش است

این که پیرایش برای شهرهای ما مقدم‌تر از آرایش آن است، نشان از موضوعی مهم دارد و بیان‌کننده معضلی در ساختار شهرهای ماست؛ این که فضاهای شهر ما آلوده و مغشوش است. در نتیجه نیاز داریم تا آن را از آلودگی ظاهری نجات دهیم و به اصل و ذاتش نزدیک کنیم.

دیرزمانی نیست که شهرهای ما از حالت اندام‌وار‌گی خود خارج شده و تعریفی متفاوت‌تر از آنچه شهر ایرانی نقش ایفا می‌کرد، بر عهده دارند. شهر ایرانی، تجلی‌ای از بهشت برین بود. این شهر همان توصیفی را به نمایش می‌گذاشت که تعالیم معنوی بشارت آن را برای انسان در بهشت داده بود؛ نقش‌های تازه تعریف شده شهر اما هر کدام بیان‌کننده سلیقه‌ای ابتر و بدون درونمایه‌های فطری و ناهمخوان با ذات انسان است؛ در ظاهر شهرهای ما، هر قدر در گذشته از کثرت به وحدت می‌رسیدیم، امروز اما وحدتی در کار نیست و چه بسا برخلاف جریان آب، از وحدت به کثرتی مغشوش و آشفته رسیده‌ایم؛ هر جزء از اجزا، ساز خود را می‌زند و نبودن یک عنصر، نه‌تنها مشکلی ایجاد نمی‌کند، بلکه حذف آن باعث آرامش فضا و زیبایی نیز می‌شود. از همین رو یکی از مهم‌ترین دغدغه‌ها در زیباسازی شهر تهران پیرایش فضاهای شهری است. به گونه‌ای که از برخوردهای سلیقه‌ای در زمینه آرایش نماهای مشاع شهری تا حذف زوائد نماهای شهری را شامل می‌شود.

از سوی دیگر پیرایش شهر فقط به روز یا فضاهای عمومی شهر محدود نمی‌شود، بلکه روشنایی عناصر مبلمان شهری در شب و امکان هرچه بهتر خوانایی شهر را نیز در بر می‌گیرد. هر قدر بتوانیم شهر را از دست زوائد خفه‌کننده و آلوده‌کننده خلاص کنیم، در پیرایش شهر کوشیده‌ایم و آرامش بصری و در نتیجه روانی برای شهروند به ارمغان آورده‌ایم.

چه بخواهیم یا نخواهیم، تک‌تک شهروندان در پیرایش شهر نقش دارند، زیرا خود به مثابه یک سلول، در ایجاد زیبایی شهر و افزودن و کاستن از عناصر آن موثرند. در نتیجه بدون حضور شهروند، رسیدن به مفهومی زیباشناسانه از شهر، کاری نه‌تنها دشوار، بلکه غیرممکن خواهد بود و موجب افزایش هزینه و تحمیل آن بر مدیران شهری می‌شود.

کلانشهر تهران بیش از آن که نیاز به آرایش داشته باشد، نیازمند پیرایش است؛ باید شهر را خلوت کنیم تا بتواند نفس بکشد، دیده شود و فضایی برای دیده شدن باشد. پس از همین زاویه است که باید هماهنگ با توسعه شهر، ضمن حفظ هویت و ارزش‌ها، شهر را متناسب با آنها پیرایش و آرایش کنیم.

عظیم رجب‌پور / کارشناس مسائل شهری