پرورش گل بدون دخالت دست!

اولین گلخانه تمام اتوماتیک در ایران پس از 10سال بررسی و تحقیق توسط متخصصان گروه برق الکترونیک جهاد دانشگاهی دانشکده فنی دانشگاه تهران طراحی و ساخته شده است.
مهندس سیدحسن سجادیان مجری طرح در این باره می گوید: طراحی گلخانه های تحقیقاتی و اتوماتیک از اواسط سال 1372در این واحد شروع شده است. این گلخانه ها بیشتر در مراکز تحقیقاتی ، آزمایشگاهی و صنعتی استفاده می شوند و در حال حاضر در گرگان و محلات احداث شده اند.
گلخانه های تمام اتوماتیک با ابعاد بسیار متنوعی ، بسته به نیاز تعریف می شوند. سجادیان می افزاید: در این نوع گلخانه ها حسگرهای ویژه ای در مکانهای مختلف قرار می گیرند تا فاکتورهای مدنظر همیشه به صورت یکنواخت و همگن باشند.
در نتیجه شک وارد شده به گیاهان در حداقل قرار داشته و کیفیت محصول بسیار بالا و خوب خواهد بود. کنترل کننده ها نیز قابلیت برنامه ریزی به صورت پیشرفته دارند و می توانند با توجه به شرایط محیطی به صورت دلخواه کارشناس برنامه ریزی شوند.
به عنوان نمونه می توان به حسگر اکسیژن در هوای داخل گلخانه اشاره کرد که وظیفه اطلاع رسانی از میزان اکسیژن در هوا را دارد و کنترل کننده با داشتن این اطلاعات عملیات تزریق اکسیژن و یا تخلیه اکسیژن مازاد برنیاز را انجام خواهد داد.
این عملیات آنقدر ادامه می یابد تا میزان اکسیژن اعلام شده توسط حسگر به کنترل کننده ،مقدار مطلوب را بیابد.
سجادیان قابلیت برنامه ریزی کنترل کننده را بسیار مهم می داند: در گلخانه های اتوماتیک این امکان وجود دارد که میزان پارامترهای کنترلی توسط کارشناس مشخص شود. کنترل کننده این نقاط را در حافظه خود ثبت می کند و پارامترهای محیط را در محدوده دلخواه نگه می دارد.
به عنوان مثال ، در این نوع گلخانه کاربر می تواند دمای داخل گلخانه را روی 25 درجه سانتی گراد تنظیم کند.
در صورتی که دمای خارج از گلخانه پایین تر باشد، کنترل کننده به دستگاه های گرمایشی فرمان گرمایش محیط گلخانه را صادر می کند و در نتیجه محیط به طور همگن گرم خواهد شد و دمای 25درجه سانتی گراد در گلخانه ثابت می ماند. به همین صورت امکان برنامه ریزی برای دیگر پارامترها از جمله میزان رطوبت ، نور، آب دهی و غیره وجود دارد.


مزایای گلخانه های نسل جدید

دوره رشد یک گیاه به ویژگی های آن بستگی دارد. در شرایط طبیعی این دوره یک یا دو بار در سال یعنی زمانی که فاکتورهای موثر رشد موجود باشند اتفاق می افتد. در نتیجه در فصولی از سال امکان تولید وجود ندارد، اما امکان شبیه سازی شرایط محیطی مطلوب در این نوع گلخانه ها وجود دارد.
لذا میانگین دوره رشد در طول سال افزایش یافته و از همه مهمتر آن که تولید به نحو چشمگیری زیاد می شود. سجادیان در این خصوص می گوید: کنترل اتوماتیک به علت افزایش طول دوره رشد و دقت در کنترل پارامترها مزایای بسیاری دارد و در نهایت باعث بهبود کیفیت محصول می شود.
در حالی که روشهای سنتی و نیمه اتوماتیک تنها در مواقعی که حساسیت کنترل برای رشد محصول مورد نیاز است ، قابل استفاده هستند. سجادیان ، قیمت تولید گلخانه های تمام اتوماتیک را بیشتر از شیوه نیمه اتوماتیک می داند، چون در کنترل نیمه اتوماتیک تنها قسمتی از پارامترهای تاثیرگذار کنترل می شوند و دقت کنترلی آنها نیز کمتر است. ضمن آن که تجهیزات محدودتر و کمتری دارند.


راهی به سوی کشاورزی نوین

بدون شک وقتی در سال 1352برای اولین بار تفکر کاشت گلخانه ای ، آن هم با انگیزه تولید گیاهان زینتی به ایران وارد شد، کسی تصور نمی کرد، زمانی یکی از روشهای مهم و اساسی تولید محصولات در کشور شود.
در حال حاضر سطح زیر کشت محصولات گلخانه ای در ایران حدود 5300هکتار است و مزیت های گوناگون این نوع کشت باعث شده تا چه در ایران و چه در کل دنیا روند روبه رشدی داشته باشد.
این محصولات با تولید خارج از فصل باعث افزایش درآمد می شود و به دلیل استفاده از خاک دست ساز، سبب صرفه جویی 90درصدی در استفاده از آب می شود.
همچنین عملکرد چند برابر در واحد سطح نسبت به مزرعه از فواید دیگر کشاورزی گلخانه ای است. با توجه به این مزایا و همچنین موقعیت ایران به عنوان منطقه ای کم آب در جهان و از طرفی به دلیل دارا بودن استراتژی منطقه ای مناسب ، جوان بودن نیروی کار و کارگری و... پتانسیل بسیار خوبی برای سوق پیدا کردن به سوی کاشت گلخانه ای وجود دارد.

بهاره صفوی