قند و پند ایرانی نمایشی شد

«قند و پند» مجموعه‌ای از نمایش‌های برگرفته از داستان‌های کهن، تمثیلات منظوم مکتوب و شفاهی است کــه به سفـــارش گــروه فرهنگ و تـــاریخ شبکه دو به تهیه‌کنندگی و کارگردانی مهدی علی‌احمدی در چهار سری تولید شده است.

علی‌احمدی درباره سری چهارم این مجموعه گفت: این بخش از مجموعه «قند و پند»، در ۱۵ قسمت ۲۵ دقیقه‌ای تولید شده است. برای تصویربرداری این قسمت مانند قسمت‌های قبل به کاشان سفر کردیم. تصویربرداری این مجموعه در خانه‌های تاریخی کاشان و ده جوشقان انجام شده است. این تهیه‌کننده درباره حکایات این مجموعه گفت: «قند و پند» مجموعه‌ای اپیزودیک است که در هر قسمت یکی از قصه‌های کهن ایرانی را در قالب نمایش به مخاطبان ارائه می‌کند. در قسمت چهارم این مجموعه به سراغ قصه‌های مولانا، عطار، ثنایی غزنوی، پروین اعتصامی و مولوی رفتیم.

ادبیات کهن و فرهنگ مردم

طرح تولید یک مجموعه تلویزیونی براساس ادبیات کهن فارسی و داستان‌های فرهنگ عامه تقریبا ده سال پیــــش مورد توجه شبکه دو قرار گرفت و برنامه قند و پند بر مبنای همین طرح پایه‌گذاری شد.

علی‌احمدی درباره این مجموعه گفت: ارائه داستان‌های ادبیات کهن ایرانی و فرهنگ عامه در قالب آثار نمایشی با بودجه محدود، ایده اصلی ما در ساخت برنامه قند و پند بود. سری اول این مجموعه سال 1384 در همایش نسخ خطی در مجلس شورای اسلامی برنده جایزه شد و سری دوم آن در جشن کتاب و رسانه در سال 1388 مورد توجه قرار گرفت.به گفته این تهیه‌کننده، سری چهارم برنامه قند و پند هم به ادبیات کهن می‌پردازد و هم به ادبیات شفاهی و برای ساخت این مجموعه از آثار منظوم نیز بهره‌برداری شده است.

روایت تاریخ بدون زمان و مکان

مجموعه قند و پند در شهر کاشان تصویربرداری شده است و یکی از مهم‌ترین دلایل آن، استفاده از فضاهای تاریخی این شهر است، اما در این مجموعه به تاریخ و زمان و مکان خاصی اشاره نمی‌شود.

علی‌احمدی که علاوه بر تهیه‌کنندگی، کارگردانی مجموعه قند و پند را به‌عهده دارد، درباره ساخت این مجموعه در کاشان گفت: خانه‌های تاریخی کاشان و روستایی به نام جوشقان این امکان را به ما می‌داد بدون هزینه طراحی و ایجاد دکور، داستان‌ها را در یک فضای تاریخی روایت کنیم.

براساس اظهارات این تهیه‌کننده، گروه تولید قند و پند 40 روز در کاشان مشغول تصویربرداری بوده است. این تهیه‌کننده درباره شهر کاشان می‌گوید: این شهر تنها جایی است که ضمن برخورداری از فضاهای مناسب تاریخی به تهران هم نزدیک است و این امکان را می‌داد که راحت‌تر کارمان را به انجام برسانیم؛ البته یزد، شیراز و کرمان هم فضاهای تاریخی دارد، اما بناهای تاریخی این شهرها مانند کاشان مربوط به فضای شهری و مورد استفاده در زندگی روزمره مردم آن دوران نیست.

داستان‌های مجموعه قند و پند از نسخ تاریخی مختلفی برگرفته شده که به دوره‌های متفاوت تاریخی تعلق دارد. ممکن است یک روایت به قرن سوم هجری برگردد و دیگری متعلق به قرن هفتم باشد، اما همه آنها در یک بستر تاریخی روایت می‌شود؛ زیرا در هیچ کدام از این نمایش‌ها به زمان و مکان رخ دادن حکایات اشاره‌ای نمی‌شود.

به گفته علی‌احمدی، گاهی در ابتدا یا انتهای هر قسمت، راوی اطلاعاتی درباره روایت موردنظر به مخاطبان ارائه می‌کند. او در این باره می‌گوید: به مخاطبان اعلام می‌کنیم که نمایش ما برگرفته از کدام کتاب یا منبع است و از سوی کدام نویسنده در چه دوره‌ای نگارش شده است، مثلا می‌گوییم این حکایت از جوامع‌الحکایات برگرفته شده یا از سیاست‌نامه خواجه نظام‌الملک اما به زمان وقوع حکایت اشاره‌ای نداریم.

او در این باره توضیح می‌دهد: در مجموعه قند و پند، بیش از هر چیز موضوعات و پیام حکایت‌ها ارزش و اهمیت دارد. قصد ما از تولید این مجموعه ساخت یک اثر تاریخی نبوده است. بلکه برایمان انتقال پیام‌ها اهمیت داشته و به همین دلیل اطلاعات تاریخی و جزئیات مربوط به آن اهمیت چندانی نداشته است.

ارائه آسان و ارزان فرهنگ

مهدی علی‌احمدی علاوه بر کارگردانی و تهیه‌کنندگی، نگارش متون این مجموعه را نیز به‌عهده داشته و به عنوان راوی نیز در این مجموعه سهم دارد. او در این باره می‌گوید: بودجه و امکاناتمان محدود است بنابراین باید هر کاری که از دستم برمی‌آید، خودم به‌عهده بگیرم.

وی درباره منابع مورد استفاده برای تولید این مجموعه گفت: علاوه بر ادبیات کهن، به سراغ فرهنگ عامه و ادبیات شفاهی هم رفته‌ایم و برای پیدا کردن حکایات شفاهی از منابع متعددی از جمله کتاب جوامع‌الحکایات بهره گرفتیم.

این تهیه‌کننده درباره نحوه انتخاب حکایات توضیح داد: در انتخاب حکایات به چند مورد توجه داشتیم، یکی این‌ که اجرای حکایت به امکانات زیاد و فراتر از توان ما نیاز نداشته باشد. برخی آثار تاریخی ما حکایت و نقل‌هایی دارد که بودجه کل این مجموعه هم اجازه نمی‌دهد به طرف یکی از آنها برویم.

وی توجه به مخاطب عمومی شبکه دو و خانواده‌ها را یکی دیگر از مولفه‌های موثر در انتخاب حکایت‌ها دانست و افزود: فکر کردیم حکایاتی را انتخاب کنیم که برای همه اعضای خانواده جذابیت داشته باشد، خیلی تخصصی نباشد و مخاطب راحت با آن ارتباط برقرار کند.

نمایش قند و پند

تصویربرداری این مجموعه به پایان رسیده و تدوین آن نیز تا حدودی انجام شده، اما هنوز زمان مشخصی برای پخش این سریال در نظر گرفته نشده است.

علی‌احمدی در این باره گفت: سری سوم این مجموعه سال 91 در ایام نوروز پخش شد و امیدواریم امسال هم امکان پخش آن در نوروز فراهم شود، اما در نهایت همه چیز به نظر مدیران شبکه دو بستگی دارد. امیدوارم با حسن‌نیت این مدیران برنامه قند و پند که در 15 قسمت هم ساخته شده، برای پخش در ایام نوروز در نظر گرفته شود.

این تهیه‌کننده ضمن اشاره به فضای شیرین مجموعه قند و پند گفت: در این مجموعه بازیگران زیادی با ما همکاری داشته‌اند که از آن جمله می‌توانم به حسین محب‌اهری، آتش تقی‌پور، مرتضی ضرابی، ساقی زینتی، صادق توکلی، محمد برسوزیان، عزت‌الله رمضانی‌فر، مجید رزاز، امیر زریبند، شهرام اشتری، امیر زمانی و مجید افشار اشاره کنم. این دوستان کمک کردند که سریالی شیرین و دلنشین بسازیم.

به گفته این تهیه‌کننده، احمد قربانی به عنوان مدیر تصویربرداری، حمید علیخان (نورپرداز)، رضا کنشلو (صدابردار)، محمد افضلی (طراح صحنه و لباس)، محمد رسولی (مدیر تولید و برنامه‌ریز)، جهانسور فولادی آهنگساز و محمد خوش‌احوال (تدوینگر) در تولید این مجموعه نمایشی همکاری داشته‌اند.