تفاوت فرهنگی زوج‌ها

تفاوت فرهنگی در نوع نگاه زوج‌ها به زندگی، رابطه‌های انسانی، اعتقادهای مذهبی و مصداق‌های احترام دیده می‌شود. رویکردهای نوین به فرهنگ تا حد زیادی خالی از قضاوت و سوگیری است. فرهنگ بالا یا پایین وجود ندارد. آنچه هست، تنها تفاوت‌های فرهنگی است. هر فرهنگی در بستر اقلیمی و زمانی خودش قابل احترام است. اینها تفاوت‌هایی ریشه‌دار هستند که بر رفتار، هیجان‌ها و انگیزه‌های افراد تاثیر می‌گذارند. هر لایه‌ای از جامعه خرده فرهنگ خودش را دارد. مشکل تقابل فرهنگی وقتی پیش می‌آید که بین دو خانواده با خرده فرهنگ‌های متفاوت وصلتی صورت بگیرد. ارتباط زناشویی بشدت از فرهنگ تاثیر می‌پذیرد. ممکن است انسان‌ها در زمان مجردی رفتارها و انگیزه‌های شخصی‌تری داشته باشند ولی پس از ازدواج، بیشتر در قالب فرهنگی خانواده خود قرار می‌گیرند. پس در هر ازدواجی آگاهی کامل از ویژگی‌های فرهنگی طرف مقابل بسیار لازم است. بعضی‌ها فکر می‌کنند همین که دو خانواده از نظر مذهبی یک عقیده داشته باشند، کافی است.در صورتی که این گونه نیست. اختلاف فرهنگی در خانواده‌هایی که از نظر دین و مذهب هماهنگ هستند هم دیده می‌شود. در واقع بسیاری از خرده‌فرهنگ‌ها ارتباطی با دین و مذهب ندارند. یکی از مراجعان می‌گفت در یک جشن عروسی در جمع زنانه بدون روسری بوده و این رفتار واکنش تند شوهر و مادر شوهرش را در پی داشته است. آنها بی‌حجاب بودن عروسشان را در جمع زنانه بی‌احترامی به بزرگ‌ترهای فامیل می‌دانستند. یک ویژگی فرهنگی که این زن از آن خبر نداشت یا در روستاهای ترکمن صحرا عروس از پدر شوهرش رومی‌گیرد و هنگام صحبت کردن با او تماس چشمی برقرار نمی‌کند، نه به این معنا که آنها عروس و پدر شوهر را محرم نمی‌دانند بلکه روگرفتن را نشانه‌ای از احترام تلقی می‌کنند. این معیارها و رفتارها همه ویژگی‌های قابل احترام فرهنگی هستند. هنگام رویارویی با ویژگی‌های ریشه‌دار و نهادینه فرهنگی، باید بسیار با احتیاط برخورد کرد. نگاه ارزشی و از بالا به پایین به منزله آگاه نبودن از اهمیت فرهنگ است. فرهنگ‌ها را باید شناخت و فروتنانه به آنها احترام گذاشت. یکی از ویژگی‌های مثبت ازدواج، وارد شدن به خانواده دیگری با خرده‌فرهنگ خاص آنهاست. یکی از آمادگی‌های ازدواج این است که ظرفیت پذیرفتن تفاوت‌ها را داشته باشیم. به تفاوت‌های همدیگر احترام بگذاریم و از راه گفت‌وگو تلاش در شناخت و درک بیشتر آنها داشته باشیم. اینجاست که ازدواج ما را رشد می‌دهد. از ما موجود تازه​ای به نام «من ـ تو» می‌سازد. آگاه بودن به این که دیگران برای خوب بودن لازم نیست شبیه ما باشند، از نشانه‌های پختگی است. این جمله «خیلی آدم خوبی است، مانند خودمان است!» نشانه خودمحوری در رابطه‌های انسانی است. بهتر است بگوییم: آدم متفاوتی است؛ ولی همچنان در نظر من خوب است. با این نگاه تفاوت‌های فرهنگی نه نشانه عقب‌افتادگی دیگری یا بی‌فرهنگی اوست بلکه فرصتی ارزشمند برای گسترده کردن میدان دید و تلاش برای دیدن دنیا از دریچه‌ای دیگر و با چشمی دیگر است. به یاد داشته باشیم فرهنگ را باید پذیرفت، به آن احترام گذاشت و از آن آموخت. البته بهتر است هنگام انتخاب همسر تا آنجا که می‌شود، به هماهنگی فرهنگی دو خانواده توجه کرد، اما همیشه تفاوت‌هایی وجود دارد. باید برای رویارویی با آن آماده باشیم و تلاش مذبوحانه در ازبین بردنش یا ارزش‌زدایی از آن را نداشته باشیم.

حافظ باجُغلی

روانپزشک

hafezbajoghli@gmail.com