صبحانه با طعم علم

با اشاره دست مهدی خانی‌پور (صدابردار) ساکی با سرعت بیشتری در ریتم بیانش، ادامه می‌دهد: «موضوعاتی که در برنامه امروز روزنه به آنها خواهیم پرداخت؛ از پانزدهمین مسابقات ملی مهارت صحبت خواهیم کرد. همین طور طبق معمول روزهای دوشنبه در خدمت آقای مهندس عتیقی هستیم. درباره اخبار جدید از دنیای نجوم بشنوید و از آنجا که هفته سرطان را در پیش داریم، درباره سرطان دهان گفت‌وگو خواهیم کرد و درخصوص همین موضوع پای صحبت یکی از متخصصان و جراحان خوب کشورمان خواهیم نشست و طبق روال معمول یکی از محصولات نانوفناوری را به شما معرفی می‌کنیم در حوزه نساجی.»

توجه به موضوعات زیست‌محیطی تا اقتصادی

متوجه می‌شوم حامد ارسنجانی، مدیر گروه ایران و دانش رادیو ایران برای نظارت بر این برنامه علمی در استودیوی پخش رادیو ایران حضور دارد. او درباره برنامه روزنه می‌گوید: «برنامه روزنه یکی از برنامه‌های صبحگاهی و علمی محور رادیو ایران است که به صورت زنده روی آنتن می‌رود. این برنامه از شنبه تا چهارشنبه هر روز به مدت 20 دقیقه به اطلاع‌رسانی علمی در پاره‌ای موارد و تبیین موضوعات اقتصادی می‌پردازد. با توجه به این که ماموریت گروه دانش و اقتصاد، اطلاع‌رسانی در حوزه‌های دانش و اقتصاد است، بنابراین برنامه روزنه بر آگاهی‌بخشی و اطلاع‌رسانی درباره وقایع و رویدادهای علمی و اقتصادی کشور، مناسبات، همایش‌ها و نشست‌های دانش محور که در کشور به وقوع می‌پیوندد، مبتنی است.»

ارسنجانی ادامه می‌دهد: همچنین در روزنه موضوعات زیست‌محیطی، حوادث طبیعی و بررسی علل رخدادهای مبتنی بر نظام طبیعت که همگی با هدف آگاهی‌بخشی به جامعه مخاطب صورت می‌گیرد همراه تبیین کارشناسانه علل، عوامل و ضرورت‌های آن تدوین و ارائه می‌شود. مدیر گروه دانش رادیو ایران با اشاره به این که از تابستان سال 92 ماموریت‌های اقتصادی نیز به این گروه محول شده است، ادامه می‌دهد: «تلاش شده علاوه بر اختصاص برنامه‌های صرفا اقتصادی مثل برنامه «اقتصاد روز»، به موضوعات علمی نیز با وجهه اقتصادی نگریسته شود. به این معنی که به پژوهش‌های صورت گرفته، دستاوردهای علمی و زیرساخت‌های تکنولوژیک که در کشور به بهره‌برداری می‌رسد یا خواهد رسید از منظر اقتصادی آن بویژه ثروت افزایی توجه شده و با دو رویکرد تبیینی و تحلیلی مورد بررسی قرار گیرد. البته وجوه تحلیلی آن در برنامه‌هایی چون نگاه روز و اقتصاد روز متمرکز شده است و رویکردهای تبیینی آن عموما در برنامه‌هایی چون مجله علمی، سوال و روزنه دیده می‌شود.

ارتباط مستمر با دانشگاه

وقتی ساکی اولین گفت‌وگوی خود را آغاز می‌کند، مهتاب ضرابی (تهیه‌کننده) درخصوص این برنامه علمی می‌گوید: من برنامه را خیلی دوست دارم و هر روز برایش تحقیق می‌کنم و چیزهای جدیدتری یاد می‌گیرم.

ضرابی ادامه می‌دهد: روزنه یک برنامه ترکیبی ساده است که در این مدت ما چهار پنج بخش را برای مخاطبان برنامه آماده می‌کنیم که این چند بخش صرفا علمی است و مخاطبان خاص خود را دارد، وقایع علمی را هر روز دنبال می‌کنیم، سری به اختراعات علمی و دانشگاه‌ها می‌زنیم، مقالات را نگاه می‌کنیم و رویدادهای علمی روز را برای مخاطبان می‌گوییم.

ضرابی درخصوص چینش اخبار علمی می‌گوید: ما با دانشگاه‌های کشور در ارتباط هستیم، تلفن دادیم، وب‌سایت دادیم و آنها از طریق پیامک 10006604 درخصوص برگزاری همایش‌ها اطلاع‌رسانی می‌کنند و ما هر روز به خبرگزاری‌های مختلف سر می‌زنیم.

وقتی از این تهیه‌کننده برنامه‌های علمی می‌پرسم چه موضوعی برای روزنه اولویت دارد، می‌گوید: فرقی نمی‌کند. ما در همه زمینه‌های علوم مثل پزشکی، حوزه آی‌تی و حوزه‌های مختلف علمی و فنی کار می‌کنیم.

او با اشاره به ویژگی‌های برنامه علمی ادامه می‌دهد: معتقدم مخاطبان امروزی برنامه‌های علمی ـ که افرادی فرهیخته هستند ـ خیلی پیشرفت کرده‌اند، زیرا از طریق رسانه‌های مختلف همچون اینترنت، روزنامه‌ها و سایت‌ها اخبار را پیگیری می‌کنند، بنابراین به روز بودن موضوعات علمی و برنامه خیلی برای مخاطبان ما اهمیت دارد و ما نباید آنها را دست‌کم بگیریم.

سرعت و شتاب در بیان موضوعات علمی

ایمان ساکی، گوینده برنامه می‌گوید: همین طور که از اسم برنامه پیداست، روزنه یک دریچه و یک روزنه خیلی کوچک را به دنیای علم و دانش باز می‌کند و ما در این فرصت کوتاه سعی می‌کنیم مردم را به موضوعات علمی علاقه‌مند کنیم. در این فرصت نمی‌توانیم همه مطالب را باز کنیم و در موردش توضیحات کامل بدهیم.

او درخصوص لحن و بیان برنامه‌های علمی و تفاوت آن با دیگر برنامه‌ها می‌گوید: وقتی می‌خواهیم یک برنامه ادبی اجرا کنیم، به‌عنوان گوینده می‌توانیم خیلی آرام و شمرده آن را اجرا کنیم و کاملا لحنمان متفاوت است. در برنامه‌های علمی، سرعت حرف اول را می‌زند. مطالب علمی با این که جذاب است، اما چون پیچیدگی دارند باید از جملات و کلمات جذاب استفاده کنیم تا مخاطب بیشتر علاقه‌مند شود. لحن برنامه علمی خیلی متفاوت است. با توجه به این که برنامه زنده است و ما امکان خطا کردن و تپق‌زدن نداریم باید نسبت به موضوعات علمی که آن روز می‌خواهیم در موردشان صحبت کنیم، آگاهی داشته باشیم.

او درخصوص تهیه برنامه‌های علمی می‌گوید: یکی از راه‌های خیلی خوب و در دسترس که سردبیر و تهیه‌کننده برنامه خانم ضرابی اعمال می‌کند، این است که مطالب نو و جدید را برمی‌گزیند، یعنی شما در طول روز از طریق شبکه‌های مختلف و بخش‌های خبری، خبر‌های خیلی نو را می‌شنوید، یا ممکن است اگر سراغ مجلات علمی بروید، به آن دسترسی داشته باشید، اما این خبر در عین این که نو و تازه است باید جذابیت خاصی هم داشته باشد. ما در این برنامه از هر مطلب علمی استفاده نمی‌کنیم. به طور مثال اگر بخواهیم به جزر و مدی که در یک نقطه از جهان به وقوع پیوسته است، بپردازیم به‌رغم این که خبر یک خبر علمی است، ولی چون درباره کشور ما نیست، به درد ما هم نمی‌خورد. اگر یک تومور مغزی با یک روش خاصی در جایی برداشته شده باشد، این برای ما جذابیت دارد، چون هم پزشک‌های ما را متوجه این خبر می‌کند و هم مردم ما اگر توموری داشته باشند متوجه می‌شوند ما در ایران می‌توانیم جراحی کنیم. ما در برنامه روزنه بیشتر به کشفیات و به خبرهای علمی که توسط متخصصان و مکتشفان ما انجام می‌شود می‌پردازیم که بدانیم در کشور ما چه اتفاقاتی رخ داده که متخصصان ما انجام داده‌اند.

توجه به زبان مخاطب

مهندس کیوان نقره کار، کارشناس حوزه فضای مجازی ـ فناوری اطلاعات می‌گوید: به عنوان کارآفرین ملی کشور و همچنین مشاور پروژه ملی در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات در وزارت ارتباطات و وزارت معدن، صنعت و تجارت مشغول به همکاری هستم که خوشبختانه این فرصت نصیبم شده تا بتوانم در حوزه فناوری ارتباطات سعی و تلاش داشته باشم.

او درخصوص تحلیل اخبار علمی روزنه می‌گوید: متناسب با حوزه کاری خودم باید آخرین اطلاعات را بخوانم، مرور کنم و از منابع اصلی آن اطلاعات بگیرم و لازمه‌اش آن است که بتوانم متناسب با آن وقایعی که در حال اتفاق افتادن است، تاریخچه‌اش و آنچه را در آینده رخ می‌دهد، تحلیل کنم و بهترین شرایط را در نظر بگیریم. به هر حال یکی از بحث‌هایی که در رسانه ملی باید کارشناس بر آن مسلط باشد، این است که بتواند تحلیل‌های متناسب با آن حوزه را ارائه کند.

وقتی از او می‌پرسم فکر می‌کنید برنامه‌های علمی باید چه ویژگی‌هایی داشته باشد که مخاطب با علاقه آن را گوش کند، می‌گوید: متناسب با مخاطب، برنامه علمی تعریف می‌شود. اگر شما یک برنامه علمی را برای مخاطب متخصص می‌خواهید اجرا کنید، یک زبان را باید در نظر بگیرید و اگر می‌خواهید آن برنامه علمی متناسب مخاطب عمومی‌تر باشد باید با زبان دیگر آن را برای مخاطب بازگو کنید، بنابراین به نظر می‌آید با توجه به رویکرد هر شبکه یا هر برنامه، کارشناس باید بتواند در آن سطح خودش را متناسب با مخاطب هماهنگ کند، یا باید از کارشناس‌های مختلف بهره گرفت تا بهترین اطلاعات را به کاربر یا شنوندگان برساند.

تنظیم موج

برنامه روزنه هر روز از ساعت 10 و 10 دقیقه از رادیو ایران پخش می‌شود. شنوندگان رادیو ایران و علاقه‌مندان برنامه‌های علمی می‌توانند با شماره تلفن 22167957با این برنامه و با گروه دانش رادیو ایران در ارتباط باشند. نشانی اینترنتی این برنامه radio iran‌/‌danesh.ir است.

زهره زمانی