التهاب بنفش پوست

***

لیکن پلان چیست؟

لیکن پلان یکی از بیماری‌هایی است که گرچه امروز شایع شده، اما در رسانه‌ها اطلاع‌رسانی خوب درباره آن نشده است. این بیماری پوستی نوعی بیماری خودایمنی است که سیستم دفاعی بدن (گلبول‌های سفید خون) به قسمت‌های طبیعی پوست حمله می‌کند. البته علت این اتفاق هنوز مشخص نیست. ضایعات لیکن پلان به صورت دانه‌های بنفش‌رنگ همراه با خارش به شکل چند ضلعی روی پوست بروز می‌کند. معمولا این دانه‌ها روی مچ دست و پا ایجاد می‌شوند اما ممکن است در نواحی دیگر بدن هم ظاهر شوند. لیکن پلان روی نواحی رشد مو نیز ایجاد می‌شود که در این حالت موهای آن منطقه می‌ریزد. لیکن پلان در دهان به صورت لکه‌های التهابی نمایان می‌شود که معمولا درمانش هم طولانی‌تر است. این بیماری ممکن است ناخن یا ناحیه تناسلی را هم درگیر کند. این دانه‌های بنفش رنگ، هم می‌توانند به صورت محدود و هم به صورت پراکنده روی سطح پوست ظاهر شوند.

بیشتر در چه سنینی شایع است؟

سن ابتلا به لیکن پلان ۲۰ تا ۳۰ سال است. هرچند احتمال دارد در سنین کودکی یا در سالمندی هم دیده شود. از هر صد نفر ممکن است یک نفر به این بیماری مبتلا شود.

آیا لیکن پلان ممکن است بر اثر تماس سرایت کند؟

خیر. لیکن پلان یک بیماری عفونی نیست که از فردی به فرد دیگری منتقل شود و احتمال سرایت آن از راه تماس غیرممکن است.

عوامل موثر در بروز این بیماری چیست؟

عواملی مانند ویروس، باکتری یا دارو ممکن است در بروز این بیماری دخالت داشته باشد. گاهی گروهی از دارو‌ها می‌توانند عامل بروز ضایعاتی به شکل لیکن پلان یا تشدید آن باشند. اگر فرد دارویی مانند داروهای فشار خون یا بیماری‌های قلبی که نباید قطع شوند، مصرف می‌کند و پزشک مشکوک است که‌‌ آن داروها باعث تشدید بیماری می‌شود، دوز دارو باید کاهش یابد یا دارویی از خانواده دیگری تجویز می‌شود. گاهی ارث هم می‌تواند عاملی برای این بیماری باشد، اما فقط 10 درصد در بروز آن تاثیر دارد.

آیا استرس‌ می‌تواند در ابتلا به این بیماری نقش داشته باشد؟

بله. اگرچه دلیل اصلی این بیماری هنوز مشخص نیست، اما در بعضی موارد استرس‌های روحی در بروز لکه‌های لیکن پلان نقش دارد. بعضی اوقات شنیدن یک خبر بد یا اتفاق ناگهانی می‌تواند به استرس و در نهایت لیکن‌پلان منجر شود. در واقع اختلالات روان‌شناختی و عصبی می‌توانند باعث بروز آن شوند. هر چند این موضوع تنها مختص لیکن‌پلان نیست؛ استرس، افسردگی و احساس ناامیدی می‌تواند روی تمام بیماری‌های مزمن مثل بیماری‌های گوارشی، قلبی و پوستی اثر بگذارد و باعث تشدید آنها شود.

راحت درمان می‌شود؟

این بیماری خود به خود طی 9 ماه تا یک سال و نیم بهبود می‌یابد و فقط لک‌های سیاهی برجای می‌گذارد که آن هم خوشبختانه برطرف می‌شود. گاهی هم ممکن است به مدت طولانی یا در مقطعی بهتر شود اما دوباره به حالت اولیه بازگردد. لکه‌های لیکن پلان بیشتر اوقات با معاینه‌های بالینی تشخیص داده می‌شوند. در بعضی موارد پزشک از نمونه‌برداری پوست برای تائید تشخیص استفاده می‌کند. روش‌های درمانی لیکن پلان موثرند اما این بیماری ممکن است بندرت در بعضی موارد به درمان جواب ندهد. بعضی اوقات وقتی شدید باشد، داروهای استروئید خوراکی برای بیمار تجویز می‌شود که در بیشتر موارد موثرند. برای درمان لیکن پلان از قرص‌ها و پماد‌های کورتونی نیز استفاده می‌شود که عوارض جانبی به دنبال دارد. بنابراین پزشک باید نوع درمان را براساس شدت بیماری و عوارض جانبی داروها انتخاب کند. وقتی این دانه‌ها در تمام بدن منتشر شده و باعث خارش شدید و مانع خواب ‌شوند، کورتون و استروئید خوراکی طی دوره کوتاهی برای بیمار تجویز می‌شود.

برای بیماران لیکن پلان که با ریزش مو در بعضی نواحی سر یا قسمتی از بدنشان روبه‌رو هستند، آمپول‌هایی برای تزریق در‌‌ همان نواحی تجویز می‌شود که در بیشتر موارد موثر است.

جنسیت و بیماری: این بیماری در بین دو جنس تقریبا مساوی است ولی متاسفانه در ایران آماری از این بیماری نداریم. البته با توجه به تعداد مراجعه‌کنندگان، می‌توان گفت لیکن پلان در حال حاضر شایع است.

رژیم غذایی: رژیم غذایی خاصی برای افراد مبتلا به لیکن پلان لازم نیست، اما در صورتی که مخاط دهان درگیر لیکن پلان باشد، بهتر است از مصرف غذاهای تند و ترش پرهیز کنند.

وجه ممیزه این بیماری از کهیر: لکه‌های کهیری همانند لکه‌های لیکن‌ پلانی همراه با خارش است و از این جهت هیچ تفاوتی ندارند، اما لکه‌های لیکن پلان برخلاف کهیر که مدام روی پوست جابه‌جا می‌شود، ثابت هستند و حتی احتمال دارد برای ماه‌ها و سال‌ها روی پوست باقی بمانند.

راه‌های کاهش خارش‌ لکه‌های لیکن پلان : خارش لیکن پلان گاهی برای بعضی بیماران بسیار ناراحت‌‌کننده است اما در حالت کلی این خارش‌ها پس از مدتی که دانه‌های بنفش تغییر رنگ دادند، کمتر می‌شود. توصیه می‌شود ضایعات لیکن پلان را تا جایی که می‌شود، نخارانید. خارش در صورتی که باعث خراشیدگی ضایعات شود یا به طور کل هرگونه آسیب دیگری به پوست وارد شود، می‌تواند باعث گسترش سطح ضایعات شود.

طیبه مقدم‌جو