شیشه، مغز را تعطیل می‌کند

 به طور معمول همه ما برای لحظاتی به ذهنمان خطور می‌کند که مرتکب رفتارهای تکانشی و خشونت بار شویم که البته بیشتر مواقع این فقط در ذهن و تفکر ما باقی می‌ماند چون مغز، نقشش را بخوبی انجام می‌دهد و بویژه قسمت‌های پیشانی مغز، تفکر آسیب‌رسان و ضداجتماعی ما را مهار می‌کند. اما در کسانی که مواد مخدر بویژه محرک‌ها را مصرف می‌کنند، قضیه فرق می‌کند، به طوری که قسمت پیشانی مغز این افراد ـ که مسئول کنترل رفتارها و هیجانات است ـ آسیب می‌بیند و نمی‌تواند در مواقع لزوم بدرستی کار کند. به این ترتیب وقتی این افراد عصبانی می‌شوند یا تفکرات خشونت‌زا به ذهنشان خطور می‌کند، قادر به کنترل رفتارهای خشن و ضداجتماعی‌شان نیستند، حتی اگر قرار باشد قتلی به دستشان انجام شود.

از سوی دیگر همه ما انسان‌ها افکار و خاطرات ناخوشایندی را در طول زندگی تجربه می‌کنیم که می‌توانیم واقعی یا غیرواقعی بودنشان را از هم تشخیص دهیم. برای مثال من می‌توانم نسبت به همکارم بدبین شوم و فکر کنم اگر اتفاق بدی در محیط کار رخ می‌دهد، بر اثر رفتار اوست. اگر من تفکر و مغز سالمی داشته باشم، می‌توانم براساس نشانه‌ها و شواهد موجود، شرایط را تجزیه و تحلیل کنم و برمبنای تجربیات گذشته و وضع فعلی نتیجه‌گیری کنم که تفکر بدبینی نسبت به همکار ـ که در ذهنم ساخته شده ـ واقعی است یا غیرواقعی. اما کسانی که مواد مخدر مصرف می‌کنند، بویژه مصرف‌کنندگان شیشه و کوکائین، مرز واقعیت در ذهنشان گسسته می‌شود و در نتیجه نمی‌توانند بین امور واقعی و غیرواقعی تفاوت قائل شوند. این که گفته می‌شود افراد شیشه‌ای دچار توهم می‌شوند، ناشی از این مساله است، به طوری که این افراد وقتی به کسی بدبین می‌شوند بدون این که درباره این قضیه تجزیه و تحلیل داشته باشند، کاملا می‌پذیرند که فرد مورد نظر با آنها دشمن است، کسانی می‌خواهند به او صدمه بزنند، همسرشان قصد خیانت دارد یا همسایه‌ها او را زیر نظر دارند. در واقع این افراد گرفتار تفکر هذیانی می‌شوند. آنها در عین حال صداهایی را می‌شنوند که مدام تکرار می‌کند عده‌ای قصد صدمه زدن به تو را دارند، عده‌ای مشغول کنترل تو هستند و این صداها را به طور کاملا واضح و ملموس می‌شنوند، در حالی که نمی‌توانند واقعی بودن یا نبودن این صداها را تشخیص بدهند.

در چنین شرایطی فرد بدبین می‌شود و به دلیل آسیب دیدن بخش پیشانی مغز قادر به کنترل رفتارش نیست و احتمال روی آوردنش به رفتارهای خشونت آمیز بیشتر می‌شود.

دکتر رضا دانشمند ‌/‌ روانپزشک