شکست سناریوی حذف ایران

هرچند هنوز روشن نیست فرجام این نشست که پس از کنفرانس‌های موسوم به دوستان سوریه در تونس و ترکیه و نیز اجلاس ژنو یک برگزار می‌شود، چه خواهد بود اما دو روز مانده تا برپایی این نشست، دعوت از ایران برای حضور در آن، نگاه‌ها به این کنفرانس سیاسی برای مقابله با بحران سوریه را بیشتر کرده است. هرچند پیش از این برخی کشورها از جمله ایالات متحده از طریق پیش‌شرط‌گذاری تلاش می‌کردند تا مانع از حضور اثرگذار کشورمان در این کنفرانس شوند، اما به نظر می‌رسد قدرت غیرقابل انکار ایران در منطقه، اکنون تمامی بازیگران سیاسی در سطح جهان را به این باور رسانده که حل بحران سوریه بدون مشارکت تهران امکان‌پذیر نیست و به همین دلیل ایستادگی دیپلماتیک ایران بر مواضع خویش در قبال سوریه به عقب‌نشینی کشورهای غربی انجامیده است. به نظر می‌رسد این عقب‌نشینی ناشی از این واقعیت است که تمامی نشست‌های پیشین در قبال سوریه که بدون مشارکت ایران برگزار شد، فرجامی جز شکست در بر نداشت.

اکنون یک روز مانده به برپایی اجلاس ژنو می‌توان بخوبی دو خط مشخص فکری در قبال بحران سوریه را به نظاره نشست. در یک سوی این ماجرا که برخی کشورهای غربی و نیز تعدادی از کشورهای منطقه قرار دارند، به سوریه به چشم یک گوشت قربانی نگریسته می‌شود که هر کشوری می‌خواهد سهم بیشتری برای خود در آینده سیاسی آن مطالبه کند. در این نگرش بیش از آن‌که دلسوزی‌ها برای مردم سوریه باشد، نگرانی‌ بابت تقسیم کیک قدرت در این کشور به چشم می‌خورد. با این حال در سوی دیگر، کشورهای دیگری چون ایران و روسیه قرار دارند که معتقدند 40کشور حاضر در ژنو2 باید برای مقابله با خطر تروریسم و گروه‌های افراطی در سوریه چاره‌اندیشی کنند.

رویکرد دوم نسبت به بحران سوریه از این حیث اهمیت بیشتری دارد که مبارزه با گروه‌های سلفی و تکفیری نه تنها به رفع بحران سوریه کمک می‌کند بلکه می‌تواند منطقه را از یک خطر جدی که امکان فراگیر شدن دارد، نجات دهد.

هرچند روشن نیست که فردا کدام‌یک از طرفین حاضر در کنفرانس ژنو2 می‌توانند راه‌حل جامع‌تری برای پایان دادن به‌درگیری‌های سوریه ارائه دهند، اما به‌نظر می‌رسد فارغ از نتیجه احتمالی این کنفرانس، نفس برگزاری نشست ژنو2 به عنوان یک راهکار سیاسی در برابر گزینه دخالت نظامی، دستاوردی برای کشورهایی محسوب می‌شود که خواهان حل ریشه‌ای مساله سوریه و نه تکرار تراژدی افغانستان در این کشور هستند. در همین زمینه مشارکت کشورمان در این کنفرانس خواهد توانست نقش مهمی در موفقیت ژنو2 هم به عنوان یک راهکار سیاسی و هم به‌عنوان راه‌حلی برای مهار تروریسم در خاورمیانه داشته باشد.

مصطفی انتظاری‌هروی / گروه سیاسی