کاریکاتورهایی از جنس موسیقی

هنرمندانی چون ادیب خوانساری،‌ ایرج بسطامی،‌ غلامحسین بنان،‌ فرامرز پایور،‌ تاج اصفهانی،‌ همایون خرم،‌ جلال ذوالفنون‌، محمدرضا شجریان،‌ خانواده کامکارها‌، ابوالحسن صبا،‌ محمدرضا لطفی‌، پرویز مشکاتیان‌، شهرام ناظری‌،کلنل علی‌‌نقی وزیری، درویش‌خان، استاد فراهانی، اقبال آذر، علی‌اکبر شهنازی، احمد عبادی، حسین علیزاده و محمد نوری چهره‌های این نمایشگاه بودند که با تصویر کاریکاتورگونه خود فضای تجسمی این گالری را با نوای موسیقی خود همراه کرده بودند.

ازجمله تکنیک‌هایی که در اجرای این آثار به‌کار برده شده می‌توان به اکریلیک، رنگ روغن، قلم خودکار، مداد رنگی، پاستل، اکولین و شاپن اشاره کرد.

سعید چاواری، هنرمند کاریکاتوریست که خالق کاریکاتورهای تصاویر استادان موسیقی ایران است، درباره این نمایشگاه می‌گوید: کار روی این مجموعه را از سال 86 آغاز کردم. ابتدا سعی کردم به دلیل زیاد بودن کارها از تکنیک‌های مختلفی چون پاستل، مدادرنگی و آبرنگ استفاده کنم تا مخاطب با تنوع تکنیک در آثار مواجه شود، اما در کارهای جدیدم روی یک تکنیک مانور دادم، چون به نظرم باید روی یک تکنیک آنقدر کار کرد تا به جای مشخصی رسید و بعد سراغ تکنیک دیگر رفت. بر همین اساس در این نمایشگاه 30 اثر کاریکاتور را با تکنیک آکریلیک به نمایش گذاشته‌ام.

چهره به چهره با استادان موسیقی

نمایشگاه کاریکاتور استادان موسیقی ایران عنوان «چهره به چهره» را دارد؛ عنوانی که نشان‌دهنده قرار گرفتن چهره‌های بنام موسیقی ایران در این نمایشگاه است.

چاواری که پنج سال پیش نمایشگاه دیگری از کاریکاتور استادان موسیقی ایران را در خانه کاریکاتور ایران برگزار کرده بود، امسال برای این نمایشگاه ده اثر جدید خودش را نیز به نمایش گذاشته است.

چاواری درباره این عنوان می‌گوید: چهره به چهره، حاصل تلاش و جستجوی عناصر م‍وثر در کاریکاتور است. این مجموعه به چهره استادان موسیقی ایران از دوره قاجار به بعد اختصاص دارد. اتودها و طراحی‌های این پروژه سال 86 شروع شد.

این کاریکاتوریست ادامه می‌دهد: با برپایی این نمایشگاه، برای اولین بار، پای استادان موسیقی به هنرهای تجسمی باز ‌شد و تا پیش از آن دانشجویان و استادان تجسمی حال و حوصله رفتن به نگارخانه برای تماشای آثاری از این قبیل را نداشتند، اما این نمایشگاه خیلی مورد استقبال واقع شد. بعد از آن، کار جدی‌تر دنبال شد و با مجموعه‌ای بزرگ‌تر این آثار در نگارخانه خانه کاریکاتور ایران درسال 87 به نمایش درآمد.

ساز و آواز هنرمندان، سوژه کاریکاتورها

چاواری درباره موضوعات درنظر گرفته شده برای خلق این کاریکاتورها می‌گوید: سعی کردم تا جای ممکن روحیات، ویژگی‌های شخصی، نحوه ساز زدن و رنگ ساز و آواز این عزیزان را مد نظر قرار دهم. تمام تلاش من این بود که اغراق فقط به صورت بزرگ‌کردن اجزای صورت نباشد. هر چند واژه کاریکاتور معمولا به معنی اغراق در اجزای چهره است، اما من اصرار داشتم کلیتی را که از هنرمند در تصویر ارائه می‌کنم شامل شخصیت و برخورد با موسیقی سازی یا آوازی باشد. به عنوان نمونه اگر فلان استاد گوش خوبی در موسیقی داشته من روی گوش او تاکید کرده‌ام یا اگر حنجره خوبی دارد روی گردن اغراق را انجام داده‌ام و... .

شاید یکی دیگر از ویژگی نمایشگاه کاریکاتور استادان موسیقی را می‌توان تلفیق هنر موسیقی با تجسمی دانست. چاواری خود در این باره می‌گوید: به دلیل علاقه‌ام به موسیقی تصمیم گرفتم هنر نقاشی و کاریکاتور را در اختیار این موسیقی قرار بدهم و روی چهره استادان این رشته کار کنم. من در خانواده‌ای بزرگ شده‌ام که به موسیقی اهمیت می‌دهند و مدتی هم در یک گروه موسیقی، تنبور می‌نواختم.

کاریکاتور استادان موسیقی را ورق بزنید

وقتی زمان یک نمایشگاه تمام می‌شود خیلی از علاقه‌مندان افسوس از دست دادن تصاویری را می‌کشند که بر دیوارهای آن گالری به نمایش درآمده بود، اما این بار اوضاع قدری متفاوت است. چون با اتمام نمایشگاه کاریکاتور استادان موسیقی، همچنان این فرصت برای مخاطبان فراهم است تا با ورق‌زدن مجموعه تصاویر این نمایشگاه در قالب یک کتاب، فرصت دیدن چهره‌های بنام موسیقی ایران را در قالب کاریکاتور به دست آورند. اکنون انتشارات کوله‌پشتی، کتاب کاریکاتور چهره‌های موسیقی ایران را منتشر کرده است.

چاواری دراین باره می‌گوید: سال‌ها پیش و پس از برگزاری اولین نمایشگاهم، آقای نمازی، مدیر مسئول انتشارات کوله‌پشتی ایده چاپ این مجموعه را پیشنهاد کرد. تعداد کارها آن موقع 35 اثر بود که قرار شد به صد اثر برسد. اسامی و تصاویر و زندگی‌نامه این عزیزان را جمع‌آوری و شروع به کار روی پیش‌طرح‌ها کردم. کتاب پس از دو سال به مرحله چاپ رسید، اما نه با صد چهره، بلکه با 63 اثر.

سحر طاعتی ‌/‌ جام‌جم