پلنگ برفی؛ زندگی زیر چتر دولت‌ها

وزرای دولت از افغانستان، بوتان، چین، هند، قزاقستان، قرقیزستان، مغولستان، نپال، پاکستان، روسیه، تاجیکستان و ازبکستان برای افزایش تلاش‌های حفاظت از زیستگاه‌ها، جلوگیری از شکار غیرمجاز و هرگونه تجارت غیرقانونی در مورد این گونه در سطح جهانی بیانیه‌ای را امضا کردند. برآورد می‌شود حدود هفت هزار و 500 قلاده پلنگ برفی در جهان باقی مانده است. هدف این طرح تا سال 2020 میلادی، پایه‌ریزی کردن توسعه پایدار در زیستگاه‌های این گونه و حفاظت از 20 زیستگاه اصلی این پستاندار زیباست که حدود صد پلنگ برفی بالغ زادآور را در خود جای می‌دهد.

با تائید بیانیه بیشکک در حفاظت از پلنگ برفی و بالابردن کیفیت زیستگاه‌های این گونه در سطح جهان، آلمازبک آتامبایف رئیس‌جمهور قرقیزستان گفت: «اگر ما برای حفاظت از پلنگ برفی اقدامات لازم را انجام ندهیم، برای همیشه این پستاندار گرانبها را از دست خواهیم داد.»

رنگ پوست پلنگ برفی، خاکستری روشن تا خاکستری دودی است که روی پشت و پهلوها خال‌های توخالی و روی سر و پاها خال‌های توپر سیاه رنگ دارد و روی شکم خال‌های سفیدرنگ دارد. پوست این گونه به دلیل زندگی در مناطق سردسیر بسیار ضخیم است. ضخامت آن در پشت، دم و شکم به ترتیب 5‌/‌2، 5 و 5‌/‌7 سانتی‌متر است. دم در پلنگ برفی نقش‌های متعددی ایفا می‌کند و هنگام دویدن و شکار به تعادل بدن کمک می‌کند و در سرمای شدید به عنوان پوشش بدن، دهان و بینی استفاده می‌شود. پنجه‌ها و کف پای پلنگ برفی از مو پوشیده شده تا از کف پاها در برابر سرمای یخ و برف و سنگ‌های تیز مانند یک کفش کوهنوردی محافظت کند.

پلنگ برفی گوشتخواری از خانواده گربه‌سانان به شمار می‌رود که در مناطق مرتفع رشته کوه‌های هیمالیا در آسیای مرکزی پراکنده است. زیستگاه مطلوب این گونه مناطق آلپی و زیر آلپی کوهستانی در شیب‌های جنوبی همراه با مناطق صخره‌ای، پرتگاه‌ها و جویبارهای کوهستانی و رخنمون‌های سنگی شکسته است. طعمه‌های اصلی این گونه بزکوهی سیبری و گوسفندهای وحشی است. آنها از پایکا، مارموت‌ها و خرگوش‌ها نیز تغذیه می‌کنند. آنها سالانه 20 تا 30 طعمه بزرگ و معمولا هر ده تا 15 روز یک بار شکار می‌کنند و اگر طعمه بزرگی مانند بزکوهی به دست آورند، تا یک هفته از آن تغذیه می‌کنند. جولانگاه روزانه پلنگ برفی در زیستگاه‌های زادآوری در نپال ده تا 40 کیلومترمربع است. اما در مغولستان در جایی که تراکم طعمه‌ها کم و زمین هموار است، جولانگاه روزانه آن به 140 کیلومتر مربع می‌رسد. جفتگیری این گونه زیستی در زمستان انجام می‌شود و پس از صد روز بارداری به طور متوسط یک تا پنج توله به دنیا می‌آورد.

علی ترک‌قشقایی