رشد انتقادپذیری در جامعه

در سال‌های نه چندان دور نویسندگان و کارگردان‌های سریال‌های تلویزیونی یا به سراغ صاحبان مشاغل، اصناف و اقوام نمی‌رفتند یا بسیار محتاطانه به آنها نزدیک می‌شدند. در آن سال‌ها تعداد برنامه‌های انتقادی رادیو و تلویزیون نیز به اندازه امروز نبود. فراموش نکنیم میزان اعتراض به سریال‌های تلویزیونی و تصویری که از گویش و لهجه آنها در سریال‌ها به نمایش درمی‌آید بسیار کمتر شده است. زمانی بود که لهجه اصفهانی بازیگران یک سریال خوب و دیدنی با اعتراض‌هایی روبه‌رو می‌شد، یا بسیاری از کارشناسان و متخصصان درباره معضلات و مشکلات در رسانه، روشن و واضح صحبت نمی‌کردند، زیرا برخی از توان و ظرفیت لازم برای انتقادپذیری برخوردار نبودند!

چرا راه دور برویم، میزان اعتـــــراض به سری اول سریال« پایتخت» بسیار بیشتر از سری دوم آن بود، در حالی که به لحاظ مضمونی و نوع کمدی «پایتخت 1 و 2» تفاوتی با هم نداشت. سروش صحت دو مجموعه ساخته که در یکی از آنها روان‌شناسان و اتفاقات مرتبط با حرفه آنها را به طنز کشیده و در دیگری با فوتبالیست‌ها شوخی کرده و مسائل دنیای فوتبال را بزرگنمایی کرده است. اگر چه این دو سریال هم با اعتراض‌هایی پراکنده روبه‌رو شد، اما قطعا اگر هر کدام آنها یک دهه یا حتی پنج سال زودتر ساخته می‌شد، اصلا بعید نبود حتی امکان پخش و نمایش پیدا کند.

اگر در گذشته برنامه‌های تحلیلی تلویزیون از سوی مسئولان و بخصوص دولتمردان تحریم یا حتی تعطیل شده است، اما امروز مسئولان حاضرند به مناظره بنشینند یا مورد سوال قرار بگیرند.

آنچه امروز در تلویزیون شاهدیم حکایت تغییراتی است که به مرور رخ داده است. مخاطب امروز می‌داند به چه مواردی و تا چه میزان حساسیت نشان دهد و در این آگاهی، رسانه سهم بسزایی داشته و دارد.

برنامه‌های رادیو و تلویزیون و بخصوص هنرمندان در آثار نمایشی می‌توانند تجربه نقد شدن را برای مردم ایجاد کنند و انتقادپذیری را به آنها بیاموزند. گاهی بد نیست انتقادپذیری و افزایش ظرفیت و توان شنیدن نظر مخالف از خود هنرمندان و دیگر اهالی رسانه آغاز شود، همچنان که در سریال «پژمان» اهالی فوتبال، رسانه و هنرمندان خودشان را نقد کرده‌اند.

تلویزیون به عنوان یک رسانه سرگرمی‌ساز می‌تواند با ارائه طنز هوشمندانه و آگاهانه از مسائل فردی و اجتماعی یا ارائه برنامه‌های تحلیلی به مرور زمان فرهنگ نقدپذیری را در جامعه رشد دهد.

آذر مهاجر / گروه رادیو و تلویزیون