قلب ورزشکاران را دریابید

واژه مرگ ناگهانی قلبی یک واژه کلی است که برای انواع مختلف و متعدد ایست قلبی در جوانان بخصوص جوانانی که به طور حرفه ای ورزش می کنند به کار می رود. مرگ ناگهانی قلبی (SuddenCardieacDeath)یک رخداد غیرمنتظره و بدون صدمه یا آسیب قلبی است و فرد متوفی به ظاهر کاملا سالم و بدون مشکل است.
وجود این رخداد در جوانان باعث می شود به علایم ناهنجاری ها و بیماری های قلبی بیشتر دقت شود و افرادی که به طور مادرزادی دچار ناهنجاری قلبی هستند هرچه زودتر شناسایی شوند. بعضی بیماری ها و مشکلات قلبی که معمولا اگر شناسایی نشوند می توانند به مرگ ناگهانی قلبی منجر شوند عبارتند از: کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک (بزرگی عضله قلب به طور بیمارگونه) ، به هم خوردن ریتم بطن راست در قلب ، کاردیومیوپاتی های استاعی (گشادی بیمارگونه عضله قلب)، میوکاردیت (عفونت و التهاب بافت قلب) ، بیماری عروق کرونر قلب ، ناهنجاری های عروق کرونر، بعضی سندرم ها مثل سندرم مارفان و سایر بیماری های قلبی.
معمولا این گونه مرگها ارتباطی با مصرف مواد مخدر، مسمومیت دارویی ، صدمه و آسیب ، دوپینگ و... ندارد و به طور کاملا ناگهانی و غیرمنتظره اتفاق می افتند.
به عبارتی قلب فرد ورزشکار دچار مشکل یا مشکلاتی است که هیچ علامتی را بروز نداده و او از وجود چنین مشکلی مطلع نیست. به عنوان مثال بزرگی بیمارگونه عضله قلب در حین ورزش می تواند باعث بسته شدن ورودی شریان آئورت (شریان خون رسان به سراسر بدن) شده ، در نتیجه با مسدود شدن موقت این ورودی ، خون رسانی بدن بویژه مغز و خود قلب مختل گردیده و فرد دچار مرگ ناگهانی شود.
این رخداد از آن جهت دلخراش و ناراحت کننده است که فرد متوفی در عین سلامت ظاهری در حالی که فعالیت های عادی خود را مثل غذا خوردن ، نوشیدن ، ورزش و خواب انجام می داده به ناگاه از بین می رود. متاسفانه چون اکثر این افراد ورزشکارانی جوان هستند که در عرصه رقابت های ورزشی مطرح و نام آور محسوب می شوند مرگ آنها برای خانواده ، دوستان و همتایان ورزشی بسیار سنگین و غیرقابل تحمل است.
زیرا کاملا ناگهانی و غیرمنتظره صورت می گیرد. در اغلب مواقع علت مرگ نیز مشخص نمی شود در نتیجه مربیان ورزشی و یا افراد خانواده خود را سرزنش می کنند که چرا او را وادار به فعالیت ورزشی کرده اند و یا چرا نتوانسته اند جلوی این اتفاق را بگیرند.

ظاهرا مرگ ناگهانی جنبه ارثی دارد

پزشکان توانسته اند مشکل ارثی دیگری را در قلب کشف کنند که می تواند باعث مرگ ناگهانی قلبی در افراد جوانی که ظاهرا سالم هستند شود. این مشکل سندرم QT طولانی (LongQTSyndrome) نام دارد که ظاهرا جنبه ارثی و خانوادگی دارد. در قلب به طور طبیعی جریان الکتریکی برقرار است که باعث می شود الگوی ایمپالس های الکتریکی قلب که باعث ضربان آن می شود به صورت منظم و صحیح اجرا شود. اگر در این الگو اختلالی ایجاد شود امکان بروز بی نظمی در ضربان قلب وجود دارد که می تواند به حمله قلبی منجر شود.
تمام این اتفاقات بدون هیچ نشانه خاصی رخ می دهد و معمولا در جوانانی است که در حال ورزش هستند ، به این منظور در کشور انگلستان کلینیک هایی راه اندازی شده است که افراد ورزشکار را از این جهت مورد بررسی و ارزیابی قرار می دهد. سندرم QT طولانی مشکلی خاموش ، بدون علامت اما کشنده است و به همین دلیل باید جدی گرفته شود.
محققان آلمانی و ایتالیایی خانواده ای را پیدا کردند که 6 نفر از اعضای این خانواده در اثر مرگ ناگهانی قلبی از دنیا رفته اند.
در بررسی ها مشخص شد مابقی اعضای خانواده هم به این مشکل مبتلا هستند ولی هیچ علامتی ندارند. با شناسایی افراد مشکل دار در این خانواده سه تن از اعضای خانواده تحت عمل جراحی قرار گرفته و دستگاه خاصی برای کارکرد صحیح قلب آنها کار گذاشته شد. یکی از اعضای این خانواده اظهار داشت: «ما بسیار خوشحالیم که قبل از بروز هر نوع مشکل جدیدی و یا مرگ سایر اعضای فامیل ، این مساله کشف شد و جان سایر اعضای فامیل نجات پیدا کرد. البته برای ما هم عجیب است زیرا ما یکی از اولین خانواده هایی در جهان محسوب می شویم که به چنین مشکلی مبتلا هستیم».
دکتر پریبن جرگارد از بیمارستان دانشگاهی سنت لوئیس فردی بود که متوجه این مشکل خانوادگی گردید.

مشکلی بزرگتر در راه است

متخصصان معتقدند این تنها مشکلی نیست که ممکن است به مرگ ناگهانی قلبی بینجامد و احتمالا مواردی دیگر نیز وجود دارند که هنوز شناسایی نشده اند.
به عبارتی پزشکان در مورد شناسایی و درمان چنین مشکلاتی هنوز در آغاز راه هستند و در نتیجه نمی دانند آیا مشکلات بعدی بزرگتر و خطرناک تر هستند یا بالعکس شدت و وخامت آنها از موارد فعلی کمتر است.
ضمنا در صورت شناسایی موارد بیمارگونه بهتر است راهکارهایی ساده تر و کم هزینه تر از جراحی مدنظر باشد و شاید بتوان با دارو ، مشکل را تحت کنترل درآورد.
متخصصان معتقدند افراد جوان بویژه آنهایی که دچار آریتمی و به هم خوردن ریتم قلب هستند نباید بترسند و نگران باشند. زیرا بسیاری از این موارد بی ضرر است اما بهتر است اولا کلیه افراد هر چند وقت یک بار از نظر قلب و عروق مورد چکاپ و بررسی قرار بگیرند، ثانیا افراد جوانی که به ورزش بخصوص ورزش حرفه ای روی می آورند حتما از نظر قلبی - عروقی مورد بررسی و ارزیابی کامل قرار بگیرند تا از بروز چنین اتفاقات ناگواری پیشگیری به عمل آید.

فرشته آل علی