ایران‌شناسی از روی سفره

همین ویژگی مهم است که ملت‌ها را به وسوسه فرهنگ به یکدیگر نزدیک کرده است. غذاها و آداب و سنن همراه با آنها هم بخشی از این فرهنگ‌هاست.

دیروز در خانه هنرمندان صد آشپز کره‌ای در جشنواره‌ای با عنوان عجیب «طعم کره، ذائقه یانگوم» گرد هم آمده بودند تا با هنر آشپزی خود طعم غذای کره‌ای را به ایرانیان بچشانند؛ اتفاقی که می‌تواند براحتی دو ملت ایران و کره را به یکدیگر نزدیک کند.

غذاها، یکی از مهم‌ترین شاخص‌های سبک زندگی است، نوع پخت و حتی سرو و خوردن آنها گاه با خرده‌فرهنگ‌های بسیاری همراه بوده است، همین است که می‌توان ملت‌ها را با نوع غذاهایشان شناخت و با آنها ارتباط برقرار کرد. قدمت غذاهای ایرانی هم بر هیچ کس پوشیده نیست.

نجف دریابندری در مقدمه‌ اثر ماندگارش، «کتاب مستطاب آشپزی»، حتی ادعا می‌کند که غذای ایرانی در کنار غذای غربی (یا به قول دریابندری رومی) و چینی یکی از سه مکتب مادر آشپزی جهان بوده است حتی اگر در صحت این گفته شک کنیم، شکی نیست که آنچه می‌توان از آن به عنوان آشپزی ایرانی نام برد تاثیر خود را از اروپای شرقی تا امپراتوری عثمانی سابق تا شبه‌جزیره‌ عربستان بر بخش‌هایی از جهان گذاشته است. از طرفی دیگر یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های این سرزمین، تنوع قومیتی بسیار بالای آن است.

به این مفهوم که تنها در خطه شمال ایران می‌توان به ده‌ها نوع غذا و فرهنگ‌های همراهش دست پیدا کرد. تنوع فرهنگ‌ها همواره یک جاذبه عمده برای گردشگران به شمار می‌رفته، به طوری‌که اگر منطقه‌ای تنوع فرهنگی نداشته باشد، درصد جذابیت آن نیز برای گردشگران پایین می‌آید.

علاقه به دیگر ملت‌ها از راه غذا را می‌توان از رونق رستوران‌های متنوع غذاهای آن کشور در همین تهران هم متوجه شد.

جالب این‌که ایران در نگاه بیرونیان هم به غذاها و خوراک‌هایش معروف است. به این مفهوم که شاید دیگر برخی از این گردشگران خارجی ایران را به شکوه و عظمت پرسپولیس،‌ یا قدمت و پیشینه تپه‌های سیلک نشناسند و وقتی نام ایران بیاید آنها بیشتر یاد قورمه‌سبزی و فسنجان بیفتند.

غذاها هم درست مثل میراث فرهنگی ما بخشی از این فرهنگ است و نه‌تنها ایرادی ندارد که ایران با غذاهایش شناخته شود، بلکه با توجه به تنوع قومیتی بالای ایران می‌تواند ظرفیتی عالی برای گردشگران داخلی و خارجی ایجاد کند. این‌که بیرونیان ایران و مردم و فرهنگش را از روی سفره بشناسند، فرصتی است که باید آن را غنیمت دانست.

میثم اسماعیلی ‌- جام‌جم