یخ‌آتشین؛ سوخت آینده بشر

 هیدرات متان با مهاجرت گاز متان از عمق زمین در امتداد گسل‌ها و برخورد با آب سرد اقیانوس شکل می‌گیرد. هیدرات متان در نواحی قطب جنوب فراوان به چشم می‌‌خورد که حاصل تثبیت متان جوی 800 هزار سال قبل است. ذخایر جهانی هیدرات متان بیش از دوبرابر مجموع ذخایر جهانی نفت، گاز و زغال‌سنگ برآورد می‌شود. پیشرفت در تکنولوژی استخراج و بهره‌برداری این سوخت جدید، آینده انرژی را در جهان دگرگون خواهد کرد.

ژاپن، پیشتاز پژوهش و استخراج هیدرات متان

در این خصوص، ژاپن برای استخراج و بهره‌برداری هیدرات متان کنسرسیوم MH21 را با مشارکت دولت ژاپن، دانشگاه‌ها و شرکت‌های صنعتی ـ تخصصی در این زمینه ایجاد کرده و به تلاشی پیگیر دست زده است تا از سال 2018 میلادی هیدرات متان را در چارچوب گسترده صنعتی ـ تجاری استخراج و بهره‌برداری کند. هر چند ژاپن در این راه از نظر پژوهشی و تجربی میان کشورهای جهان پیشتاز است، اما تنها نبوده و کشورهای آمریکا و روسیه از گذشته و کشورهای چین، تایوان، کره‌جنوبی، هند، کانادا، آلمان و برخی کشورهای شمال اروپا در سال‌های اخیر در این خصوص تلاش می‌کنند.

هیدرات متان چیست؟

زنجیره متان، هیدرات متان، هیدرومتان، یخ متان، یخ آتشین، گاز طبیعی هیدرات و گاز هیدرات نامیده می‌شود با ترکیبی جامد و زنجیره‌ای که مقدار زیادی متان در ساختار بلوری آب حبس شده است. هیدرات متان همان‌طور که از نامش پیداست، ترکیبی از گاز متان و آب است.

تشکیل شدن هیدرات متان به دو شرط اساسی درجه حرارت پایین و فشار بسیار بالا نیاز دارد. گاز متان نتیجه تجزیه مواد ارگانیک روی کره زمین است. این گاز به وجود گونه‌های جانوری بستگی دارد که از ده‌ها میلیون سال پیش پیوسته تولید شده و می‌شود.

قسمتی از گاز متان تولید شده بر اثر تجزیه عوامل ارگانیک در اتمسفر یک گاز گلخانه با قدرت آلودگی 20 برابر گاز کربنیک است. خوشبختانه تمام گاز متان تولید شده وارد جو نمی‌شود و قسمت عمده‌ای از آن تحت شرایط درجه حرارت پایین و فشار بالا در بلورهای یخی باقی می‌ماند و هیدرات متان را ایجاد می‌کند.

علی ترک قشقایی