محل کشف مردان نمکی سایت گردشگری میشود
پنجمین فصل کاوشها از معدن تاریخی چهرآباد زنجان، محل کشف مردان نمکی با همراهی یک گروه باستانشناس از آلمان از سال آینده آغاز میشود. ابوالفضل عالی مدیر پایگاه میراث فرهنگی معدن چهرآباد زنجان امیدوار است با این کاوشها بتوان اطلاعات بیشتری از نحوه زندگی و تکنولوژیهای به کار رفته از سوی مردمان دوره باستان برای استخراج نمک کشف کرد. وی بر این باور است که این معدن تاریخی قابلیت تبدیل شدن به یک سایت گردشگری را دارد. گفتوگوی انجام شده با وی را میخوانید.
از 4 فصل کاوشی که از معدن چهرآباد زنجان صورت گرفته شش بقایای انسانی از مردان نمکی کشف شده است. آیا همه آنها در معرض دید عموم گذاشته شده است؟
درواقع از شش بقایای انسانی به دست آمده از معدنکاران، بقایای سه مرد نمکی در موزه باستانشناسی زنجان در عمارت ذوالفقاری در معرض دید گذاشته شده است و سر و یک پای آن در موزه ملی به نمایش درآمده، اما دو جسد کشف شده دیگر چون قابلیت نمایش ندارد در موزه ذوالفقاری نگهداری میشود.
آیا پیشبینی میکنید با آغاز فصل جدیدی از کاوشها از سال آینده اجساد دیگری هم کشف شود؟
معدن چهرآباد خیلی وسیع است و در دو دوره تاریخی از آن نمک استخراج شده است و معدنکاران زیادی در آن کار میکردند و تونلهای زیادی داشته است و طبیعی است در اثر ریزش معدن تعداد بیشتری مدفون باشند و با کاوشهایی که انجام خواهد شد مومیاییهای بیشتری کشف شود. البته کار تحقیق روی این معدنکار گسترده و همهجانبهای است که هم مطالعات خود معدن را در بر میگیرد و هم روی تکنولوژی استخراج نمک در آن زمان و ادواتی که استفاده میشده، مطالعه صورت میگیرد.
آیا استخراج نمک از این معدن منتفی شده است؟
بله، تا چند سال قبل یک شرکت خصوصی از اینجا نمک استخراج میکرد که با کشف بقایای انسانی با درخواست سازمان میراث از وزارت صنایع، پروانه بهرهبرداری از این معدن لغو شد.
وضع حفاظت از منطقه چگونه است؟
محوطه کاوش شده در معدن نمک دارای یک پوشش حفاظتی و نگهبان برای مراقبت بیشتر است و یافتههای بهدست آمده در این محوطه شامل مجسمههای مومیایی و اشیای مختلف از جنس مواد آلی، در موزه باستانشناسی زنجان در عمارت ذوالفقاری در وضع نسبتا مناسبی برای نمایش قرار دارد و بناست این منطقه حفاری شده بعدا به یک سایت گردشگری تبدیل شود.
توقف کاوشها در چند سا ل اخیر به چه دلیلی بود؟
ما دو فصل حفاری در سال 83 و 84 داشتیم و بعد از آن چند سال کاوشها را به سبب بحث حفاظت معدن و مطالعات روی اشیای یافت شده، متوقف کردیم و بعد از ساماندهی اشیا در موزه زنجان در سال 89 و 90 دو فصل کاوش دیگر در معدن انجام دادیم.
در فصل پنجم کاوشها که از سال آینده آغاز خواهد شد با هیاتهای آلمانی کار خواهید کرد؟
تفاهمنامهای پنج ساله میان پژوهشکده باستانشناسی پژوهشگاه سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و یک گروه باستانشناسی از دانشگاه بوخوم آلمان، با هدف کاوش و بررسی معدن چهرآباد در زنجان سه سال پیش، امضا شده است که در قالب آن کاوشها ادامه مییابد.باتوجه به اینکه کاوش در این معدن تاریخی، یک کار میانرشتهای است که به تخصصهایی مانند مرمت، باستانشناسی و انسانشناسی نیاز دارد، از تیمهای بینالمللی کشورهای دیگر هم استفاده میشود. با توجه به یافتههای به دست آمده در طول فصلهای پیشین کاوش ازسوی کارشناسان و باستانشناسان ایرانی و خارجی نتایج بسیار خوبی به دست آمده که گزارش مقدماتی این مطالعات منتشر شده و گزارش نهایی آن حدود دو ماه دیگر بهطور کامل به چاپ میرسد.
گفت و گو
