گاهی نفس ‌کشیدن سخت است

البته به گفته دکتر ساسان توانا، فوق‌تخصص بیماری‌های ریوی انجام این نوع پیوند در افزایش کیفیت زندگی بیمارانی که دچار بیماری‌های پیشرفته ریه هستند و به درمان‌های دارویی و دیگر اقدامات درمانی پاسخ نداده‌اند و به علت تنگی نفس شدید، حتی قادر به انجام امور روزانه زندگی خود نیز نیستند، بسیار موثر است.

این عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی در گفت‌وگو با جام‌جم تاکید می‌کند: 80 درصد از بیمارانی که پیوند ریه می‌شوند دیگر محدودیت فعالیت‌های روزانه ندارند و 40 درصد شان نیز می‌توانند به فعالیت شغلی خود باز گردند.

البته نباید از خاطر برد که پیوند ریه موفق به کنترل و مراقبت همیشگی نیاز دارد و بنابر تاکید متخصصان پس از انجام پیوند و برای حفظ ریه پیوندی باید دارو‌هایی به صورت طولانی‌مدت و اغلب تا آخر عمر مصرف شود. بویژه در سال اول بعد از پیوند برای جلوگیری از رد پیوند، بیمار باید از دارو‌های تضعیف سیستم ایمنی استفاده کند. تست‌های تنفسی نیز باید به صورت دوره‌ای برای ارزیابی وضع بالینی بیماران انجام شود. همچنین با توجه به افزایش خطر بروز عفونت در بیماران پیوندی رعایت بهداشت شخصی و مصرف داروهای ضد‌باکتریایی و ضد قارچی در آنها ضروری است.

چرا پیوند ریه؟

به گفته دکتر توانا شرایط بالینی بیمارانی که متقاضی پیوند ریه می‌شوند، در پایین‌ترین سطح از نظر توانایی برای انجام امور روزانه و حتی راه رفتن قرار دارد.

چنین بیمارانی به علت ابتلا به فیبروز ریوی (فیبروز ریه به معنی تشکیل بافت همبند در ریه است)، بیماری‌های انسدادی مزمن ریوی، برونشیت مزمن، ابتلا به بیماری‌های عروقی ریه و آمفیزم‌ ریوی (از دست رفتن خاصیت ارتجاعی کیسه‌های هوایی) مبتلا به تنگی نفس شدید و ناتوانی در انجام فعالیت‌های فیزیکی می‌شوند و بشدت به دریافت اکسیژن از طریق دستگاه اکسیژن‌رسانی وابسته می‌شوند.

شما متقاضی پیوند نیستید!

یکی از اصلی‌ترین پرسش‌هایی که برای مبتلایان به مشکلات حاد ریوی مطرح می‌شود این است که آیا آنها می‌توانند برای پیوند ریه نامزد شوند. دکتر توانا در پاسخ به این پرسش می‌گوید: کسانی که مبتلا به عفونت‌های شدید ریوی یا بدخیمی و سرطان ریه هستند، نمی‌توانند پیوند انجام دهند. بروز اختلالاتی در دیگر ارگان‌های بدن مانند کلیه نیز انجام پیوند را با مشکل روبه‌رو می‌کند مگر این‌که پیوند ریه و کلیه به‌طور همزمان صورت بگیرد. در مورد مشکلات عروقی و نارسایی‌های قلبی نیز وضع به همین منوال است و پیوند همزمان قلب و ریه را به عنوان تنها راه‌حل درمانی موثر مطرح می‌کند.این متخصص بیماری‌های ریوی با اشاره به این‌که پیوند ممکن است به صورت پیوند یک ریه،دو ریه یا به طور همزمان با قلب در بیماران صورت بگیرد، می‌افزاید: البته هر چه بیمار جوان تر باشد، موفقیت پیوند بیشتر خواهد بود و البته انجام پیوند در سنین بالای 55 یا 60 سال ممکن است با ممنوعیت مواجه باشد. همچنین نتایج پیوند برای معتادان به سیگار، الکل و مواد مخدر با شکست مواجه خواهد شد. مبتلایان به هپاتیت B و C، مشکلات کبدی، پوکی استخوان و دیابت فعال نیز با ممنوعیت نسبت به این نوع پیوند به‌واسطه مصرف داروهای تضعیف‌کننده سیستم ایمنی مواجه‌اند. بیمارانی که وزن بسیار بالا یا پایین دارند نیز در مورد این نوع پیوند با ممنوعیت‌هایی مواجه هستند.

عوارض پیوند

پیوند ریه یکی از مشکل‌ترین و پیچیده‌ترین پیوند‌ها در بین پیوند اعضا محسوب می‌شود. البته نتایج این نوع پیوند نشان می‌دهد که پس از پیوند به طور میانگین طول عمر بیماران بیش از پنج سال افزایش پیدا می‌کند. هر چند در کسانی که دو ریه پیوندی دریافت می‌کنند میانگین طول عمر افزایش می‌یابد. با این حال دکتر توانا تاکید می‌کند که 30 درصد مرگ‌ومیرها پس از پیوند به علت وارد آمدن آسیب به کیسه هوایی، طی یک ماه اول پس از پیوند اتفاق می‌افتد. همچنین برخی عوامل عفونی و ابتلا به بیماری‌هایی چون ذات الریه و برونشیت مزمن نیز طی سال اول پس از پیوند می‌تواند از عوامل مرگ بیمار پیوندی تلقی شود.

متخصصان با اشاره به وجود خطر رد این نوع پیوند همچون دیگر پیوندها تاکید می‌کنند که حتی در بهترین شرایط و با وجود تطابق شرایط دهنده و گیرنده عضو، سیستم ایمنی بدن سعی خواهد کرد به ریه‌های پیوندشده حمله و ریه جدید را رد کند.در واقع استفاده از داروهای تضعیف‌کننده سیستم ایمنی نیز برای جلوگیری از رد عضو پیوند صورت می‌گیرد. بر این اساس و به احتمال زیاد این داروها باید تا پایان عمر از سوی بیمار پیوند شده مصرف شود.

زندگی با مراقبت بیشتر؛ پس از پیوند

خوب است بدانید که در صورت موفقیت پیوند ریه، بیماران حداقل سه هفته در ICU و بخش مراقبت‌های ویژه بستری هستند و پس از ترخیص، در سه ماه اول به صورت هفتگی و سپس با فواصل طولانی‌تر ویزیت می‌شوند و این ویزیت‌ها و مصرف داروها باید تا پایان عمرشان با دقت صورت بگیرد.با این حال از آنجایی که عفونت مهم‌ترین عامل خطر در بیمارانی است که پیوند ریه شده‌اند این دسته افراد بنا بر تاکید متخصصان باید موارد زیررا بشدت مورد توجه قرار دهند:

ـ دستان خود را مرتب بشویند.

ـ از دندان‌ها و لثه‌ها مراقبت کنند.

ـ از پوست خود برای جلوگیری از خراش و زخم محافظت کنند.

ـ از حضور در جاهایی با جمعیت زیاد و افرادی که بیمار هستند، اجتناب کنند.

ـ واکسن‌های مناسب دریافت کنند.

پونه شیرازی / گروه سلامت