از بورس تا فرابورس

تفاوت‌های فرابورس با بورس

شرکت فرابورس ایران همچون دو بورس فعال کشور ـ بورس اوراق و بورس کالا ـ با مجوز شورای عالی بورس ایجاد شده و تحت نظارت سازمان بورس اوراق بهادار قرار دارد، با این تفاوت که ورود به بازارهای فرابورس از شرایط و الزامات کمتری برخوردار بوده و شامل بازارهای متنوعی است. به عنوان مثال عرضه و نقل و انتقال اوراق بهادار در فرابورس ایران، فرابورس دارای پنج بازار (اول، دوم، سوم ـ عرضه ـ ابزارهای نوین مالی و پایه) است. پذیرش شرکت‌های سهامی عام در بازار اول و بازار دوم و پذیرش سایر اوراق بهادار صرفا در بازار ابزارهای نوین مالی صورت می‌گیرد.

بازار سوم برای عرضه یکجا و پذیره‌نویسی اوراق بهادار و بازار پایه برای درج و نقل و انتقال سهام شرکت‌هایی است که بر اساس الزام بند ب ماده 99 قانون برنامه پنجم توسعه، مشمول ثبت نزد سازمان بورس و اوراق بهادار بوده و امکان پذیرش در یکی از بازارهای بورس یا فرابورس را ندارند. این در حالی است که شرکت بورس اوراق بهادار تهران فقط دارای دو بازار اول ودوم است.

مزایای پذیرش شرکت‌ها در فرابورس

بر اساس مقررات، تمام مزایای موجود برای شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس، برای اوراق بهادار و سهام شرکت‌های پذیرفته‌شده در فرابورس نیز تعریف شده‌اند. از جمله اینها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

تامین مالی آسان و ارزان: علاوه بر فروش سهام و افزایش سرمایه، راهکارهایی از قبیل انتشار اوراق مشارکت، انتشارگواهی سپرده سرمایه‌گذاری عام، خاص و... برای شرکت‌های پذیرفته شده در فرابورس پیش‌بینی شده است.

افزایش نقد شوندگی سهام: تا پیش از فعالیت فرابورس فقط سهام شرکت‌هایی که در بورس اوراق بهادار تهران پذیرفته شده بود، امکان معامله در محیطی شفاف و رقابتی را داشتند و شرکت‌هایی که نمی‌‌توانستند شرایط پذیرش در بورس را احراز کنند از دسترسی به چنین امکانی محروم بودند، اما با ایجاد فرابورس، شرکت‌ها با شرایط ساده‌تر می‌توانند در این نهاد پذیرش و از مزیت‌های بازار منسجم و شفاف بهره‌مند شوند.

بهره‌مندی از معافیت مالیاتی: براساس قانون توسعه ابزارها و نهادهای مالی جدید، شرکت‌های پذیرش شده در فرابورس ایران مشمول مزایای مالیاتی قابل‌توجهی خواهند شد. به این صورت که براساس ماده 143 قانون مالیات‌های مستقیم، 5 درصد مالیات بر درآمد شرکت‌هایی که سهام آنها برای معامله در بازار خارج از بورس داخلی (فرابورس) یا خارجی پذیرفته می‌شود از سال پذیرش تا سالی که از فهرست شرکت‌های پذیرش شده در این بورس‌ها یا بازارها حذف نشده‌اند با تائید سازمان بورس معاف می‌شود.

نقل و انتقال سهام به صورت آسان، سریع و کم‌هزینه: هم‌اکنون برای نقل و انتقال سهم شرکت‌های خارج از بورس فرآیند اداری پیچیده‌ و وقت‌گیری وجود دارد و اجرای تمام مراحل مستلزم صرف وقت و تشریفات اداری پیچیده است، اما با شروع فعالیت فرابورس و پذیرش شرکت‌ها در این بازار نقل و انتقال آنها به سهولت انجام می‌گیرد.

بهره‌گیری از امکان وثیقه‌گذاری سهام: پس از پذیرش سهام شرکت‌ها در فرابورس، امکان وثیقه‌گذاری سهام و اخذ تسهیلات روی سهام شرکت‌‌های پذیرفته شده در این بازار امکان‌پذیر است. چون با پذیرش سهام شرکت در فرابورس، یک مرجع رسمی بر انجام معاملات شرکت نظارت دارد و قیمت سهام در شرایط عادلانه عرضه و تقاضا تعیین می‌شود، لذا سیستم بانکی با شرایط ساده‌تری اقدام به وثیقه گرفتن سهام شرکت می‌کند.

پیش‌بینی فرآیند ساده خروج از فرابورس: در صورتی که به هر دلیل سهامداران عمده شرکتی تصمیم بگیرند، شرکت خود را از فرابورس خارج کنند، در دستورالعمل پذیرش ساز و کاری به این منظور در نظر گرفته شده است که با گذراندن فرآیند مشخصی امکان خروج از این بازار و حتی تبدیل شرکت به شرکت سهامی خاص بسادگی امکان‌پذیر خواهد بود.