رسانه و ترویج فرهنگ

پرسش پیشنهادی باید در حیطه و چارچوب وظایف قانونی رئیس‌جمهور باشد، پرسش‌ها باید موضوعی طرح شود، محتوای پرسش‌ها باید برنامه‌های نامزدهای ریاست جمهوری را هدف قرار دهد و در حیطه منافع داخلی و خارجی نظام جمهوری اسلامی باشد، پرسش‌ها در برگیرنده مسائل اصلی جامعه ایران و واقع‌بینانه و قابل اجرا و با در نظر گرفتن اسناد بالادستی (برنامه پنجساله و سیاست‌های کلان جمهوری اسلامی ایران) تنظیم شده باشد، پرسش‌ها واضح و روشن، پیوسته و تکمیل‌کننده یکدیگر و حافظ‌ شأن و جایگاه ریاست جمهوری باشد. در طرح پرسش‌ها از مسائل جزئی و کم‌ارزش، سیاه‌نمایی، ورود به حریم خصوصی و هتک حرمت افراد و شبهه‌افکنی و عیب‌جویی خودداری شود.

یکی از نقش‌های پررنگ رسانه ملی که در ایام انتخابات به چشم می‌آید این است که رسانه با اتکا بر ظرفیت بالای جذب مخاطب می‌تواند در ایجاد فضای مطلوب برای مشارکت مردم در رویداد مهم سیاسی و اجتماعی کشور نقش‌آفرین باشد. اما نکته مهم‌تر نقش ترویجی رادیو و تلویزیون است.

برنامه‌سازان انتخاباتی رادیو و تلویزیون، مروجان فرهنگی هستند که در یک جامعه مبتنی بر دموکراسی باید بدرستی تبیین شود و در ذهن و رفتار تک‌تک افراد جامعه شکل بگیرد.

مناظره یک چالش و رقابت قاعده‌مند است و حاضران در مناظره قواعدی می‌پذیرند و این قواعد را مخاطبان هم باید بدانند تا درباره رفتار مناظره‌ای افراد قضاوت کنند؛ مثلا در یک مناظره دو طرف نباید به شخصیت حقیقی و حقوقی یکدیگر حمله کنند. به عبارتی، شخصیت افراد مناظره‌کننده نباید موضوع اصلی شود تا موضوع مناظره به موضوعی فرعی و حاشیه‌ای تبدیل نشود. از همه مهم‌تر این‌که دو طرفی که برای مناظره انتخاب می‌شوند باید دارای طیف فکری متفاوت باشند.

یکی از شاخصه‌های مناظره این است که دیدگاه‌ افراد و گروه‌ها در جریان بحث به‌صورت شفاف بیان می‌شود و این مخاطب است که به جمع‌بندی می‌رسد. مناظره در حوزه اندیشه باب جدیدی برای گفت‌وگو میان صاحب‌نظران گشوده است. برخی فقط قائل به یک تفکر هستند و تفکر مخالف را نمی‌پذیرند؛ در حالی که در جامعه تفکر مختلفی وجود دارد و نمی‌توان براساس تفکری خاص و بدون مشارکت و تعامل با اندیشمندان و کارشناسانی که در یک مسیر گام برمی‌دارند؛ اما اختلاف سلیقه در نحوه اجرا دارند، تصمیم‌گیری کرد. از سویی باید توجه داشت هدف از مناظره نابود کردن طرف مقابل و اثبات برتری خود نسبت به دیگری نیست، بلکه هدف رسیدن به توافق یا آگاه‌سازی افکارعمومی است.

بر اساس تصمیمات ستاد انتخابات یازدهمین دوره ریاست جمهوری در صدا و سیما، امسال هر یک از نامزدها علاوه بر فرصت کلی (420 دقیقه از طریق تلویزیون و 216 دقیقه از طریق رادیو)، پخش دو مستند 30 دقیقه‌ای، حضور در بخش گفت‌وگوی ویژه شبکه دو سیما، پاسخ به پرسش های جوانان در شبکه سه سیما، حضور در نشست تخصصی شبکه چهار سیما و پرسش و پاسخ با مخاطبان شبکه‌های جام‌جم در بخش مناظره‌های تلویزیونی نیز شرکت خواهند کرد.

امسال البته دو پیش شرط نیز در اجرای مناظره‌ها قرار داده شده که جالب توجه است. در صورتی که تعداد نامزدهای تائید صلاحیت شده به پنج نفر برسد، نامزدها به‌صورت دو نفره یا انفرادی در مناظره حضور بیابند و اگر تعداد نامزدهای تائید صلاحیت شده به بیش از پنج نفر برسد این مناظره‌ها به‌صورت جمعی و با حضور مجری برگزار می​شود. در هر دو صورت، ضرورت تبیین فرهنگ مناظره در افکار عمومی ایجاب می‌کند برای این کار برنامه‌سازی صورت گیرد و تولید یک برنامه رادیویی در باب مناظره، گامی مهم در ایجاد بستر لازم برای مناظره در روزهای انتخابات است.

احمدرضا علیزاده