بسکتبال 3 به 3 در المپیک 2020

بسکتبال در زمین‌های روباز معمولا به‌ صورت سه به سه بازی می‌شود. برگزاری بازی‌های سه به سه در ایران سابقه‌ای طولانی دارد، اما شکل منظم‌تر این نوع بازی‌ها را می‌توان در رقابت‌های قهرمانی تهران یا در جشنواره‌هایی که 12 سال پیش برگزار می‌شد، پیدا کرد. زمین‌های مجموعه بهاران و حافظ دوره‌های زیادی را شاهد برگزاری بازی‌های سه به سه بود و بازیکنان محلی بسیاری را در خود جای داد. همان‌هایی که بعد‌ها در بسکتبال پنج نفره به بازیکنان مطرح و ملی تبدیل شدند، مانند محمد رضا خلیلی که یکی از تکنیکی‌ترین بازیکنان دوره خود بود.

کمتر از 15 سال پیش، در تهران حسن میرزا آقابیگ، رئیس وقت هیات بسکتبال علاوه بر برپایی این بازی‌ها در زمین‌های روباز، بسکتبال سه به سه در سالن را نیز راه انداخت. در آن زمان هنوز فدراسیون جهانی بسکتبال (فیبا) طرح‌های امروزی را برای گسترش بازی سه نفره نداشت، اما این بازی‌ها باشکوه خاصی در تهران و میان علاقه‌مندان بیشمار بسکتبال برگزار شد.

بسکتبال سه به سه فقط در تهران مورد توجه اهالی توپ و سبد نبود، بلکه زمین‌های روباز در شهرستان‌ها نیز این امکان را برای بازیکنان محلی ایجاد می‌کرد تا توانایی‌های خود را به منصه ظهور برسانند، مانند اصفهان که زمین آبشار این شهر برای بسکتبالیست‌های سالنی و زمین‌های روباز کاملا آشناست.

برگزاری بازی سه به سه در سالن و زمین‌های روباز نشان‌دهنده فراگیربودن این ورزش است که بر اساس توجه به این ویژگی‌ها می‌توان برنامه‌های متعددی را برای آن در نظر گرفت. در بسکتبال سه نفره، بازیکنان به تیم‌های بسکتبال سازماندهی شده متصل نیستند بنابراین امکان حضور در عرصه‌های جدید را پیدا می‌کنند. ستاره‌های جدید در حال ظهور بسکتبال را می‌توان در این سری از بازی‌ها دید. همچنین به‌دلیل ویژگی‌های محیطی که این بازی دارد، برگزارکنندگان آن می‌توانند بازی‌ها را در برنامه‌های مردمی گنجانده و در مراکز شهرها، میدان‌ها، پارک‌ها، مراکز خرید و دیگر مکان‌ها برگزار کنند. این کار سبب می‌شود فرصت‌های جدید تبلیغاتی برای برگزارکنندگان بازی‌ها به‌وجود آید.

فیبا در ده سال گذشته برنامه‌هایی برای توسعه و ترویج بازی‌های سه به سه در نظر گرفته است. تعریفی که فیبا از این بازی‌ها دارد، این است که بسکتبال سه نفره، هم ساده و هم سرگرم‌کننده است. در بسکتبال سه نفره بیشتر ترجیح داده شده بسکتبال در قالبی تفریحی در زمین‌های روباز سراسر دنیا انجام شود. فیبا نخستین بار در آسیا و در حین برگزاری بازی‌های داخل سالن ماکائو سال 2007 به برپایی بازی‌ها اقدام کرد که حضور رئیس و دبیر کل فدراسیون جهانی بسکتبال همراه مسئول مسابقه‌های آن در این بازی‌ها باعث شد بسکتبال سه به سه در آسیا شروعی جدی داشته باشد. پس از آن المپیک نوجوانان 2010 در سنگاپور از اراده قوی فیبا برای متقاعدکردن کمیته بین‌المللی المپیک خبر داد تا به حضور بسکتبال سه نفره در المپیک‌ها رسمیت داده شود. دورنمای فیبا، حضور بازی‌های سه نفره در المپیک 2020 است و تا آن زمان فیبا در حال برنامه‌ریزی برای لذت بخش‌تر کردن این بازی در سطح دنیاست. رقابت‌های منطقه‌ای، قاره‌ای و جهانی با کمک فدراسیون‌های تابعه در بیشتر نمایاندن این ورزش و به ثمر رساندن اهداف فیبا مهم است. بر این اساس برگزاری بازی‌ها جنبه بین‌المللی‌تری به نسبت قبل به خود گرفته است.

چشم‌انداز فیبا بر چهار اصل پایه‌گذاری شده که عبارتند از:

- توسعه بسکتبال سه نفره در تورنمنت‌های نقاط مختلف دنیا

- اتصال همه تورنمنت‌ها به شبکه رقابت‌های جهانی

- تاسیس تورنمنت‌های سلسله مراتبی برای رتبه بندی بازیکنان

- تاسیس تورهای جهانی از سال 2013 مبتنی بر دستاوردهای شهری

چند نکته از قوانین

پس از سوابق روشن بسکتبال سه به سه در ایران، تشکیل تیم‌های ملی این ورزش در معرفی بیشتر آن به علاقه‌مندان بسکتبال کمک کرد. تیم جوانان ایران با ارسلان کاظمی، فربد فرمان، مهدی شیرجنگ و محمد امجد در بازی‌های داخل سالن ماکائو در برابر دیدگان مسئولان فدراسیون جهانی بسکتبال با غلبه بر چین قهرمان شد تا نخستین قهرمانی در عرصه بین‌المللی بسکتبال سه نفره نصیب ایران شود.

قوانین بسکتبال سه نفره بر اساس تعریف کلی این بازی، ساده و آزاد وضع شده است. چند مورد از این قوانین را بخوانید:

ترکیب تیم: سه بازیکن + یک جانشین

مدت مسابقه: دو زمان پنج دقیقه‌ای (یک دقیقه استراحت در نیمه)‌

امتیازها: یک و دو امتیازی

مالکیت توپ: 12 ثانیه

مالکیت اولیه توپ: پرتاب سکه

محدوده امتیاز: 21 امتیاز

محدوده زمین: نصف زمین بازی بسکتبال

چهره‌های آشنا

تیم‌های ملی بسکتبال سه نفره تاکنون نتایج خوبی از بازی‌هایی که در آن شرکت کرده‌اند، به دست آوردند. این نتایج گواه وجود استعدادهای درخشان در بسکتبال سه نفره است که بیشتر بازیکنان خلاق و تکنیکی را به خود جذب می‌کند. هر چند فدراسیون بسکتبال ایران در تشکیل تیم‌های ملی از بازیکنان در تیم‌های سازمان یافته و ملی پوش استفاده می‌کند، اما به نظر می‌رسد این ساختار در آینده باید تغییر کند و جای خود را به نام‌نویسی بازیکنان و تعیین رتبه‌بندی آنها بدهد.

تیم ملی فعلی بسکتبال سه نفره از بیست و پنجم اردیبهشت در رقابت‌های قهرمانی آسیا در قطر به میدان می‌رود تا شانس خود را برای ورود به بازی‌های جهانی مسکو امتحان کند. سرمربی این تیم عباس آقاکوچکی است و در فهرست او بازیکنانی مانند آرن داوودی، سعید داورپناه، محمد حسن‌زاده، موسی نبی‌پور و محمد جمشیدی دیده می‌شود که از افراد تیم ملی بسکتبال هستند.

گروه‌ها:

گروه A : مغولستان ـ قطر1 ـ فیلیپین ـ سریلانکا

گروه B : ایران ـ اندونزی ـ هندوستان ـ ترکمنستان

گروه C : لبنان ـ نپال ـ تایوان ـ عربستان

گروه D : ژاپن ـ اردن ـ هنگ‌کنگ ـ قطر2

محدودیت‌های ملیت

در قوانین بازی سه به سه فیبا آمده است بازیکنان از هر ملیت، سن، جنس و مهارت ممکن است در بسکتبال سه نفره شرکت کنند، اما سازمان‌دهندگان رویدادها ممکن است محدودیت‌های سنی، جنسی، قد و مهارتی ایجاد کنند. در گروه‌بندی تیم‌های نخستین دوره مسابقه‌های آسیا گفته می‌شود قطر با دو تیم بدون رعایت بخشی از این قوانین وارد بازی‌ها می‌شود. دو بازیکن تبعه قطری‌ها باز هم موضوع تغییر ملیت‌دادن توسط این کشور را مطرح می‌کنند همان‌گونه که در تیم پنج نفره آنها این موضوع بارها اتفاق افتاده یا در دیگر ورزش‌ها نیز تبعیت دادن به خارجی‌ها کار تکراری آنهاست. با وجود این تا زمان بازی‌ها در قطر باید منتظر ماند و دید تیم‌های میزبان با چه نفراتی وارد بازی‌ها می‌شوند. آیا بازیکنان آزاد هستند تیم‌هایی بدون محدودیت ملیت تشکیل دهند یا فیبا برای رقابت‌های ملی، محدودیت‌هایی را در نظر می‌گیرد.

محمد رضاپور ‌/‌ گروه ورزش