آینده مراکز داده در جهان

این مراکز داده که معمولا از صدها سرور با مصرف قابل توجه انرژی تشکیل شده‌اند، اغلب در زمین‌هایی با مساحت زیاد در محیط‌های شهری احداث شده‌اند. امروزه با توجه به افزایش تراکم جمعیت در این نقاط، تأمین نیازمندی‌های ذکر شده کار چندان آسانی نیست و ممکن است به بروز اختلال منجر شود؛ همچنین شاید تأمین امنیت فیزیکی این‌گونه بنا‌ها یا مقاوم‌سازی ساختمان در برابر زلزله با توجه به تراکم فضای شهری تا حدودی سخت‌تر باشد.

مشکلات بیان‌شده تأثیر زیادی در مهاجرت مراکز داده به اطراف شهرها و محیط‌های کم‌جمعیت داشته است و باعث شده اقتصاد دنیای اینترنت در آمریکای شمالی و بخش‌هایی از اروپا وارد شهرها یا روستاها شود و زیرساخت موردنیاز در این فضاها ایجاد شود.

برخی از این شهرهای کوچک تا حدی مورد توجه کمپانی‌های بزرگی مانند Google، Apple و Microsoft قرار گرفته‌اند که باعث شده بیش از چند میلیارد دلار روی این پروژه‌ها سرمایه‌گذاری کنند.

این پروژه‌ها مورد تحسین بسیاری از بزرگان دنیای اینترنت و اقتصاد فناوری اطلاعات قرار گرفته‌اند؛ چرا که نرخ اشتغال‌زایی در این مناطق به طرز چشمگیری افزایش یافته است و باعث پیشرفت این رسته‌ اقتصادی در این مناطق شده‌اند.

در ادامه به گشت و گذار در چند مرکز داده‌ عظیم می‌پردازیم که برای ایجاد آنها میلیاردها دلار هزینه شده است.

اولین مرکز داده شرکت Apple که بنام iDataCenter شهرت دارد، در یک شهر کوچک با جمعیت 3300 نفر بنا شد که ابتدای ساخت در فضایی معادل 500 هزار فوت احداث گشت. به این فضا دو آرائه عظیم برای استفاده از انرژی خورشیدی و یک مزرعه تولید سوخت سلولی نیز اضافه شده است. در ادامه تصویری از این آرائه‌های انرژی خورشیدی را مشاهده می‌کنید.

گوگل، بهره‌بردار بزرگ‌ترین مراکز داده در دنیا، سال 2007 با سرمایه‌گذاری بیش از 600 میلیون دلار شروع به ایجاد یک دیتاسنتر در نزدیکی رودخانه‌ Missouri کرد. تا امروز این مرکز داده در سه مرحله گسترش یافته و سرمایه‌ صرف شده‌ این پروژه از مرز 5/1 میلیارد دلار نیز گذشته است.

شرکت Microsoft هم سهم بزرگی در این بازار دارد؛ این شرکت در آخرین حرکتِ خود، با سرمایه‌گذاری یک میلیارد دلاری در فضایی به مساحت 316000 فوت، مرکز داده‌ خود را در شهری با جمعیت 430 نفر ایجاد کرد.

ناسا نیز در پروژه‌ای با سرمایه‌ بیش از یک میلیارد دلار، به ساخت مرکز داده‌ای در فضایی به مساحت 100 هزار فوت برای مرکز داده و 90 هزار فوت برای تیم پشتیبانی آن اقدام کرده ‌است. شهر میزبان این دیتاسنتر کمتر از 8000 نفر جمعیت دارد.

موارد مهمی از جمله هزینه‌های پایین‌تر و جمعیت کمتر این شهرها، قابلیت میزبانی ده‌ها هزار سرور و تامین برق موردنیاز را نوید می‌دهد. از مشخصه‌هایی که به این امر منجر می‌شوند می‌توان به این موارد اشاره کرد: هزینه‌ به مراتب کمتر خرید زمین موردنیاز، استفاده از هوای خنک و پاک این مناطق، کاهش هزینه‌های خنک‌سازی، تامین بهتر امنیت، سهولت تعبیه و به‌کارگیری استانداردها، سهولت تامین برق و امکان استفاده از روش‌های نوین تامین برق.

همان‌طور که پیشتر نیز گفته‌ شد، بسیاری از صاحب‌نظران اقتصاد دنیای فناوری اطلاعات نیز از حامیان این‌گونه پروژه‌ها هستند؛ یکی از موارد دیگری که نیز باعث این امر است، افزایش چشمگیر درآمد مالیاتی است. به عنوان مثال در یکی از مناطقی که کمپانی‌های Yahoo و Microsoft مراکز داده‌ خود را ایجاد کرده‌اند، درآمد مالیاتی از 260 میلیون دلار سال 2006، به بیش از 760 میلیون دلار در سال 2009 رسید. این افزایش درآمد باعث بهبود خدمات شهری مانند کتابخانه، موزه، امنیت، بهداشت، آتش‌نشانی و دیگر خدمات رفاه شهروندان شد.

جالب است بدانید در برخی از ایالت‌های آمریکا، برای جذب سرمایه‌گذاری شرکت Google، تا حد زیاد مالیات‌ها کاهش یافته است که ابتدای امر باعث اعتراض بعضی از سیاستمداران نیز شد. اما به مرور زمان با افزایش اشتغال‌زایی برای بومیان و تحت آموزش قرار گرفتن شهروندان برای این مشاغل، نظر این معترضان نیز تغییر یافت.

در ایران نیز تجربیات مشابهی از ایجاد مراکز داده در خارج از شهرها وجود دارند؛ طی سال‌های اخیر بیش از ده‌ها مرکز داده در نقاط مختلف کشور برای سرویس‌دهی به کاربران داخلی احداث شده و روزانه به تعداد مشتریان آنها افزوده می‌شود؛ بسیاری از شرکت‌ها و سازمان‌هایی که در گذشته از خدمات میزبانی در خارج از کشور استفاده می‌کرده‌اند، امروزه با پیشروی و گسترش ارائه این خدمات در کشور، نسبت به استفاده از خدمات میزبانی داخلی اقدام کرده‌اند؛ چرا که با بهره‌برداری از شبکه‌ ملی اطلاعات و افزایش سرعت تبادل اطلاعات در داخل کشور و با توجه به این امر که مخاطب اصلی خدمات سازمان‌های داخلی، درون کشور قرار دارند، شاهد بهره‌برداری‌های چشمگیری از مراکز داده‌ داخلی خواهیم بود.

البته هرچند شاید تا رسیدن به سطح کیفیت نمونه‌هایی که مثال زده شد فاصله‌ زیادی داشته باشیم، اما با پیگیری و تلاش محققان و کارشناسان داخلی تا حد زیادی توانسته‌ایم به استانداردهای بین‌المللی نزدیک شده و دانش بومی را در زمینه‌ پیاده‌سازی مراکز داده به صورت نوین ارتقاء بخشیم و نسبت به توسعه ارتباطات مراکز داده در داخل کشور گام برداریم.

بدیهی است با توجه به امکان فراوان تامین انرژی‌های سبزی چون نور خورشید و باد در کشورمان و اجرای مراحل بعدی هدفمند‌کردن یارانه‌ها و به تبع آن افزایش هزینه برق مصرفی، در آینده نزدیک شاهد مهاجرت مراکز داده به حومه شهرها و جایگزینی برق مصرفی آنها با انرژی‌های سبز خواهیم بود.

محمد مقدس