در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
دیدنی های بی نظیر مسجد سلیمان
شهر مسجد سلیمان به واسطه وجود نفت و کشف اولیه نفت در این شهر شهرت یافته است. به تازگی نیز که بحث پایان یافتن منابع نفتی در این سرزمین اوج گرفت ، نگرانی هایی راجع به بروز مشکلات اقتصادی و کاهش اهمیت اقتصادی مسجدسلیمان پیش آمد.
حال آن که این شهر پیش از کشف نفت نیز شهرت فراوانی داشته و مهد زندگی و تمدن ایرانی بوده است. به همین دلیل مسجد سلیمان از لحاظ گردشگری نیز دارای اهمیت است و با گرایش به سمت معرفی مناطق دیدنی این بخش از کشورمان می توانیم مسجد سلیمان را همچنان پر جمعیت و پرتحرک مشاهده کنیم.
مسجد سلیمان در شمال استان خوزستان و در فاصله 125کیلومتر اهواز (مرکز استان) قرار گرفته و به دلیل وجود آثار و ابنیه تاریخی متعدد و از جمله «صفه باستانی» دارای اهمیت فوق العاده ای است.
صفه سر مسجد که عموما تحت عنوان «مسجد سلیمان» از آن یاد می شود، صفه ای باستانی است که بر فراز یکی از مرتفع ترین تپه های شهرستان واقع شده و یکی از گسترده ترین صفه های موجود از میان آثار باستانی فلات خوزستان است.
این صفه براساس شکل و ساختار باقیمانده اش تداعی کننده آثار پارس قدیم است. «صفه» به معنای سکو و تراسی است و به محلی اطلاق می شود که به شکل طبیعی ، یا ساختگی مرتفع تر از نواحی اطراف خود است. (نمونه دیگر این صفه تخت سلیمان در آذربایجان شرقی است).
در خصوص این که از صفه سر در این منطقه با عنوان مسجدسلیمان نیز یاد می شود و همین نام بعدا بر شهر موجود در این منطقه نهاده شده دلایل مختلفی ارائه شده است : عده ای به همان معنی لغوی مسجد یعنی محل سجود و نیایش استناد می کنند و به کار بردن لفظ و عبارت مسجد را جایگزین نیایشگاه و آتشکده باستانی می دانند؛ اما نظریه دیگری نیز در این ارتباط وجود دارد که با استناد به مواردی مشابه نسبت به این محل باستانی ، به کار بردن لفظ مسجد را ایجاد حریم و خط قرمزی برای جلوگیری از تعرض سودجویان و متجاوزان به این اماکن باستانی ، برای حفظ آثار و بقایای باستانی موجود در آنها می دانند. همچنان که در مناطق دیگری نیز با این گونه موارد مواجه می شویم.
مانند قبر کوروش هخامنشی در فارس که تحت عنوان معبد مادر سلیمان از آن یاد می شود یا مثلا تخت سلیمان در آذربایجان شرقی که بر طبق ثبت منابع تاریخی آتشکده آذر گشسب یا آتش سلطنتی در آن واقع بوده است.
در هر حال نام مسجد سلیمان به شهری که با کشف چاههای نفت در این منطقه رونق گرفت ، معروف شده است. تا سال 1346 هجری شمسی این محل توسط باستان شناسان زیادی مورد تحقیق و بررسی قرار گرفته و در این سال پروفسور رومن گیرشمن سرپرست یک گروه باستان شناسی فرانسوی در این مکان به حفاری و گمانه زنی پرداخت.
وی در این مورد می نویسد: کاوشهای باستان شناسی ما نشان داده است که این تپه می بایست سابقا مسکن امرا و سلاطین بوده باشد و از آن میان هنوز 3 ایوان دیده می شود.
وضع دیوارها که با سنگهای عظیم بدون ملات بر هم چیده شده اند، شبیه بنایی است که عموما به عنوان سیکلوپئن (بناهای قدیمی ساز و وسیع که از یک توده ساخته می شوند) نام برده می شود.
دیوار گرداگرد با برجستگی ها و فرورفتگی های خود صریحا برای دفاع ساخته شده ، ده پله که هرکدام از آنها 22متر عرض دارد تا بالای تپه می رود. این مجموعه بسیار ممتاز بدعتی در نجد ایران است و نه ایلامی ها، نه بابلیان و آشوری ها و نه ساکنان اصلی این مملکت هرگز با این نوع ساختمان ها رابطه ای نداشته اند.
این بنای تاریخی بیانگر آن است که از لحاظ قدمت باستانی می توان حدود سال 700 پیش از میلاد و استقرار طوایف پارسی را زمان ساخت آن در نظر گرفت. کشف سکه های برنزی ، مجسمه ها و مکشوفات دیگر تاریخی در کنار این صفه و وجود منابع غنی گاز بیانگر رونق زندگی اجتماعی و مذهبی ادوار گذشته در این مکان است.
این بنا علاوه بر آن که در دوره هخامنشی ساخته شده در دوران بعدی نیز کماکان رونق داشته است. کشف آثار و مجسمه های سلوکی ، پارتی و ساسانی در آن نشان از استمرار حیات اجتماعی و سیاسی پیرامون این آتشکده است. همه این شواهد بیانگر آن است که در صورت گسترش حفاری های باستان شناسی شاید بتوان در جنوب آتشکده ، شهری تاریخی را پیدا کرد.
متاسفانه در مورد این منطقه تحقیق و پژوهش های عمیق صورت نگرفته و حتی این منطقه برای عموم مردم و علاقه مندان به گردشگری تاریخی ، معرفی نشده است. کشفیات این منطقه با وجود کثرت ، متاسفانه در حوزه های کشور کمتر مشاهده می شود، در حالی که بعضا با حفاری های غیرمجاز این آثار تاریخی به یغما می روند.
بدون تردید، وجود این اثر تاریخی در کنار آثار تاریخی دیگر، قدمت شهر مسجدسلیمان و شهرت آن به نفت می تواند سیل گردشگران و جهانگردان خارجی را به منطقه سرازیر کند. این اقدام تنها هنگامی عملی خواهد شد که توجه بیشتری به منطقه معطوف شود.
حسن محرابی 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
