در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
کنکور گریزناپذیر این سالیان
همیشه به روشهای جایگزینی برای کنکور فکر کرده ایم و همیشه هم به این نتیجه رسیده ایم که منطقی ترین راه و اجتناب ناپذیرترین راه در شرایط فعلی همان کنکور است.
شما به عنوان رئیس سازمان سنجش کشور، آیا با کنکور موافقید؛ یا فکر می کنید می شود به روشهای بهبود و اصلاح آن فکر کرد؛
سوال مشکلی است. شاید اگر مسوول سازمان نبودم ، خیلی راحت جواب می دادم که با کنکور مخالفم ، ولی عمده کسانی که با کنکور مخالفند دلیل شان این است که خودشان یا فرزندشان در هر زمان ، در هر رشته ای که دوست دارند یا در هر دانشگاهی که می خواهند، ادامه تحصیل بدهند و حذف کنکور را معادل این خواستشان می دانند.
اگر واقعا با حذف کنکور به چنین مقصودی دست پیدا کنیم ، خود من هم مخالف کنکور می شوم ؛ اما آنچه وجود کنکور را لازم می کند این است که آن شرط محقق نیست.
البته می شود روشهایی خلق کرد که معایب کنکور را نداشته باشد؛ مثلا کنکور در وضع موجود، فشاری بیش از حد روی بچه ها می گذارد، پس در روشهای جدید باید تا حدممکن از این فشارهای مضاعف کم کرد.
عوامل غیرعلمی در کنکور فعلی دخالت زیادی دارند، مثل سهمیه بندی ، تفکیک بومی داوطلبان ، تفکیک رشته ها... اینها باید تعدیل شود و هیچ قیدی بجز بنیه علمی برای ورود به دانشگاه ملاک نباشد.
یعنی در کنکور فعلی ، توانمندترین افراد از نظر علمی نمی توانند وارد دانشگاه شوند؛
درست است. اگر فردی از نظرعلمی توانمند باشد شاید نتواند در رشته دلخواهش وارد دانشگاه شود. معنی این حرف این است که باید در محتوا حتما تغییراتی ایجاد شود. در تاثیر نمرات دروس در نمره کل فرد در رشته مورد تقاضا باید حتما تغییراتی داده شود.
یعنی در شرایط فعلی کنکور اجتناب ناپذیر است و مخالفت یا موافقت افراد با نفس کنکور خیلی معنا ندارد. ما می توانیم مخالف روش فعلی باشیم و برای جایگزین کردن روشهای بهتر بکوشیم ، آن هم نه یکدفعه.
حتی اگر بدانیم روش جدید صددرصد بهتر است نباید روش قبلی را یکباره پاک کرد، چون ما نسبت به داوطلبانی که خیلی جدی هستند و برای ورود به رشته دلخواهشان از سه چهار سال قبل درگیر کنکور هستند، متعهدیم و حق نداریم کاری کنیم که برنامه ریزی شان به هم بریزد.
همه باید فرصت کافی برای تنظیم برنامه ریزی خودشان داشته باشند. تغییرات باید به صورت تدریجی انجام شود. چون نتیجه مثبت تغییرات خیلی مهم است.
سازمان سنجش به چه تغییرات مثبتی فکر می کند؛
متاسفانه سازمان سنجش روی محورهای اصلی کنکور نمی تواند تصمیم بگیرد.
حتما باید به مراجع دیگری ارجاع بدهد تا آنها تصمیم بگیرند. کنکور از سال 69تا سال 76 دومرحله ای شد. در حالی که ما سال 74 طرحمان را داده بودیم که کنکور دوبخشی شود. همه برنامه ریزی ها شده و در مرحله اجرا بود.
نظرخواهی های متعددی هم کرده بودیم و بیش از 70درصد داوطلبان نظرشان مثبت بود؛ ولی با آمدن قانون یگانه کردن کنکور، ما دیگر نتوانستیم قانون کنکور دوبخشی را اجرا کنیم ، چون همه فکر می کردند دوبخشی کردن کنکور، یعنی دومرحله ای کردن کنکور.
یعنی سازمان سنجش نقشی در قانونگذاری ندارد؛
نه، تمام این قوانین یا به تصویب مجلس می رسد یا به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی ؛ یعنی عملا سازمان سنجش نقشی در تعدیل یا اصلاح سهمیه ها ندارد. یک قید بسیار مهم هم داریم که قید داوطلبان است.
وقتی معلمان ، خانواده ها، آموزشگاه ها و مدارس به روشی خو بگیرند، هر نوع تغییری حمل بر این می شود که داریم وضع را بدتر می کنیم. به عنوان مثال ، ما به تصویب رساندیم که مناطق کشور از 3 منطقه به 2 منطقه تبدیل شود.
شورای عالی انقلاب فرهنگی هم تصویب کرد؛ ولی در استان ها با چنان مقاومتی روبه رو شدیم که در عمل نتوانستیم آن را پیاده کنیم ، در حالی که الان به نظر ما، سیستم پذیرشی مان کمی ناعادلانه است.
اگر بخواهیم به عدالت پذیرش نزدیک تر شویم باید 3منطقه به 2منطقه تغییر کند و در یک زمانی باید شیوه فعلی منطقه بندی را به طور کل کنار بگذاریم و به روشی متناسب با روش فعلی دست یابیم.
به هر حال قوانین کنکور، موضوع پیچیده ای است ، چون آنچنان با عوامل اجتماعی ، آموزشی و فرهنگی پیوند خورده که هر نوع تغییری می تواند با مقاومت این عوامل مواجه شود.
چطور می شود به یک هماهنگی در قانونگذای و اجرا رسید؛
باید تلاش بیشتری کنیم تا آنچه را احساس می کنیم به بهبود روند کنکور کمک می کند، مراجع به تصویب برسانند. آنها هم تعمدی در مخالفت با نظرات کارشناسی ما ندارند. فرآیندهای اداری ما خیلی طولانی است.
اگر طرح مان را به مجلس ببریم ، بعید می دانم روی کلیت طرح ما مخالفتی شود. در لایحه جدید وزارت علوم بندی هست که در آن پیش بینی شده وزارت علوم ، ضوابط پذیرش دانشجو را به مراجع قانونی ذی ربط پیشنهاد کند.
این مورد شاید دست ما را بازتر کند در این که بتوانیم طرح خودمان را از طریق وزارت علوم به شورای فرهنگی ببریم و قانون یک مرحله ای بودن کنکور را تا زمانی اجرا کنیم که طرح جدید ما به تصویب مرجعی مثل شورای عالی انقلاب فرهنگی نرسیده باشد.
اگر این چنین شود شاید سریع تر بتوانیم به نتیجه برسیم.
سازمان سنجش چطور می تواند از شدت اضطراب داوطلبان بکاهد؛
همواره گفته ام بخشی از اضطراب ، طبیعی است. شما در هر مسابقه ، رقابت یا امتحان بسیار ساده هم شرکت کنید دچار اضطراب می شوید. فقط شدت و ضعف دارد. وابسته است به شخصیت ما، وابسته است به رفتارهای اجتماعی ما و حالات روانی ما در همان زمان خاص.
شرکت در کنکور، اضطراب خاصی برای بیشتر داوطلبان به وجود می آورد. یکی از عوامل مرتبط با اضطراب ، نامعلوم بودن وضعیت قبولی است که برای هر نوع امتحانی با هر روشی وجود دارد.
سازمان کمتر می تواند با این نوع اضطراب مقابله کند و خانواده و مدرسه می توانند در اینجا نقش داشته باشند؛ البته داوطلبان هم آنقدر عاقل هستند که بدانند وقتی یک میلیون و 400 هزار نفر در کنکور 84شرکت می کنند و ظرفیت دانشگاه های روزانه دولتی زیر 60هزار است ، معنایش این است که در روزانه دولتی ، یک میلیون و 340هزار نفر قبول نخواهند شد. عوامل دیگری وجود دارند که قابل کاهش هستند، مثل رقابتی بودن کنکور.
هر چه بتوانیم جنبه رقابتی کنکور را کمتر کنیم به کاهش اضطراب داوطلبان کمک کرده ایم.
چطور می شود جنبه رقابتی کنکور را کاهش داد؛
به عنوان مثال در طرح دو بخشی کردن کنکور، ما دروس عمومی را از صحنه رقابت خارج می کنیم.
دروس عمومی یک حالت امتحانی پیدا می کند و داوطلبان در 2 یا 3 یا 5 درس دیگر - بستگی به نوع رشته شان - رقابت می کنند و نه این که مثلا در گروه ریاضی 3درس تخصصی داشته باشند و در 4درس عمومی هم به صورت رقابتی کنکور بدهند.
در این طرح ، ما امتحانات را چند بار در سال برگزار می کنیم. لزومی ندارد کنکور یک بار برگزار شود تا این همه فشار روی داوطلبان باشد.
طرح دوبخشی کردن کنکور، با طرح دو مرحله ای کنکور چه فرق هایی دارد؛
در طرح دو مرحله ای ، در هر دو مرحله کنکور برگزار می شود. در حالی که در طرح دو بخشی کنکور، دروس عمومی امتحانی می شود و دروس اختصاصی تبدیل می شود به آزمون های تکدرس که از سال چهارم دبیرستان می تواند برگزار شود و وقتی فرد، دوره آموزش متوسطه را پشت سر می گذارد، عملا می تواند نتیجه خودش را ببیند و خیلی از افراد وقتی به دوره پیش دانشگاهی برسند حدودا می دانند در چه حدی هستند و آیا باید شانس خودشان را در آزمون های رقابتی بیازمایند یا باید متوسل به روشهای دیگری شوند؛
حتما سوابق تحصیلی در دبیرستان لحاظ خواهد شد. باکمک آموزش و پرورش و آموزش عالی می شود این اصلاحات را داشته باشیم و پدیده مقاومت اجتماعی را نداشته باشیم.
به عنوان مثال همین که اعلام کردیم می خواهیم دروس عمومی را از جنبه رقابتی خارج کنیم و به صورت امتحانی دربیاوریم بسیاری از دبیران این دروس اعتراض و فکر کردند معنایش بی توجهی به دروس عمومی است.
آنها که در کلاس خصوصی و کنکور به تدریس دروس عمومی می پرداختند، همه اعتراض کردند که با این طرح دیگر بچه ها به کلاسهای آنها رجوع نمی کنند. می گفتند این طرح یک جور توهین به دروس عمومی است. ما با این مشکلات مواجه ایم. همان دسته از افرادی که می خواهیم برایشان کار کنیم خودشان برابر این تغییرات مثبت مقاومت می کنند.
ما کار سختی را برای اصلاحات در پیش داریم و اگر بخواهیم تغییرات بسیار جزیی در روند کنکور ایجاد کنیم باید به بسیاری از مسائل جزیی و کلی توجه کنیم.
وضعیت کنکور را از نظر کیفی چطور ارزیابی می کنید؛
کنکور در چارچوب ضوابط و سیاست هایی که به سازمان سنجش ابلاغ شده ، خوب برگزار می شود. ما بچه های خوبی را گزینش می کنیم.
بین نتایج کنکور و امتحانات مدرسه بیشتر از 80درصد همبستگی وجود دارد. یعنی بچه هایی که در مدرسه می درخشند در کنکور هم خوب می درخشند.
این گزینش را میان افراد پذیرفته شده ، انجام دادید و معلوم شد 80درصد از پذیرفته شدگان ، دانش آموزان ممتاز دبیرستانی اند؛ ولی معلوم نیست چند درصد از دانش آموزان ممتاز پذیرفته نشده اند. در این باره چه نظری دارید؛
تعدادشان خیلی کم است. چون ما هر سال آمار آنها را به دست می آوریم. آنها که باید قبول می شدند و نشده اند شاید از 10درصد هم کمتر باشند. تمام این آمارها استخراج و تجزیه می شود.
گاهی هم به نتایجی می رسیم که خیلی وقتها نمی توانیم از آن نتایج استفاده کنیم و اصلاحات لازم را بدهیم. به طور مثال ، پارسال طرحی داشتیم و روی سنجش رضامندی داوطلبان کار کردیم.
فقط هم سنجش فیزیکی مدنظرمان بود. شرایط فیزیکی حوزه را از زمانی که داوطلب وارد حوزه امتحانی می شود مورد بررسی قرار دادیم و به نتایجی رسیدیم که حتما احتیاج به اصلاحات دارد. خیلی از موارد، اصلاحشان دست ما نیست.
فرض کنید نور حوزه ها را می خواهیم به حد استاندارد و قابل قبول برسانیم.
دوسوم حوزه ها در آموزش و پرورش قرار دارد، آنها حرفی ندارند، ولی اصلاح نور آن مکانها، اعتبار کلانی می خواهد یا وضعیت صدا، صندلی و گرمایش حوزه ها....
شما برای رفع مشکلات فیزیکی چه می کنید؛
ما همه تلاشمان را می کنیم. پیش از برگزاری کنکور با استاندارد تماس گرفته و نامه نوشته می شود. آنها کمک می کنند.
لازم باشد جابه جا می کنند، ولی باز هم مواردی پیش می آید که صدا، نور، گرمایش حوزه ها مشکل دارد چون تعداد داوطلبان زیاد است و کنکور باید در یک زمان خاص برگزار شود، می بینید بعضی مشکلات اجتناب ناپذیر است.
یعنی بعضی مشکلات هست که ما می دانیم ، ولی وقتی تحقیقات انجام می شود دقیق تر مطلع می شویم و سعی می کنیم در جهتی حرکت کنیم که مشکلات و نواقص را هر چه می توانیم کاهش دهیم.
وضعیت ایده آلی که سازمان سنجش قرار است به آنجا برسد، کجاست؛
در آینده میان مدت ، نه خیلی دور، فرضمان بر این است که بتوانیم سیستمی در کشور داشته باشیم که پذیرش دانشجو به وسیله موسسات پذیرنده صورت بگیرد و سازمان سنجش فقط آزمون های معیار برگزار کند.
این یک وضعیت میان مدت است ، یعنی برای رسیدن به این وضعیت حداقل 10سال وقت لازم است.
درباره فروش سوالات کنکور سراسری چه نظری دارید؛ آیا اصلا چنین پدیده ای وجود دارد؛
من فقط درباره سازمان سنجش می توانم صحبت کنم. درباره دانشگاه آزاد یا وزارت بهداشت باید از خودشان پرسید، آیا بوده یا خیر؛
ما خوشبختانه در طول این مدت اصلا فروش سوال نداشتیم. این که یک مجموعه افراد شیاد برنامه ریزی و سازمان دهی شده قبل از برگزاری آزمون به سوالات دسترسی پیدا کنند و بعد آن سوالات را به افرادی که داوطلب هستند، بفروشند، اصلا چنین چیزی نداشتیم.
ولی خب یک سری مشکلات فردی داشتیم. مشکلات حوزه ای را به صورت محدود در حوزه داشتیم که همان آیین نامه تخلف و تقلب که در مجلس شورای اسلامی در دست بررسی است اصلا برای همین است که آن قوت و قدرت ایجاد شود که بتواند با متخلفان برخورد کند.
پدیده ای هم به نام تقلب داریم و وظیفه داریم با جدیت و قاطعیت با آن مبارزه کنیم. چون اینجا صحبت از حق بچه هاست شاید یکی از معایب کنکور همین باشد که تقلب یک نفر موجب ضایع شدن حق هزاران نفر می شود.
موسسات متخلف چطور؛
خوشبختانه در قانون جدید این موضوع دیده شده که همین الان در شور اول کلیت این طرح رائی آورد و در کمیسیون آموزش و اجرا در حال بررسی است.
در آنجا عوامل اجرا دیده و موسسات متخلف دیده شده اند. درحقیقت همه دیده شده اند و قانون جامعی خواهد بود.
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
