راه دانشگاه کوتاه می شود

بدون شک چالش های اقتصادی و تغییرات اجتماعی در 2دهه اخیر باعث تشدید رقابت میان موسسات آموزش عالی دولتی و غیردولتی در زمینه آموزش الکترونیکی شده است. اکنون این رقابت نه تنها در سطح ملی بلکه در سطح بین المللی

کد خبر: ۵۳۳۹۳

و برنامه های جهانی سازی بسیاری از کشورها نیز مطرح است ، چرا که امروزه به دلیل وجود فناوری اطلاعات و ارتباطات ، دیگر مانعی به عنوان فاصله برای برقراری ارتباطات زنده و رودررو وجود ندارد.
در کشور ما به دلیل جوان بودن جمعیت و گرایش فراوان به تحصیل در مقاطع بالا، ورود به دانشگاه به صورت بحرانی اساسی میان داوطلبان جلوه کرده است.
یکی از تدابیری که در رفع این مشکل اندیشیده شده ، ایجاد مراکز آموزش عالی مختلف و از جمله دانشگاه مجازی است.
دکتر غلامی ، رئیس واحد آموزش الکترونیکی دانشگاه علم و صنعت ایران ، به عنوان اولین دانشگاه مجازی کشور در این باره با مابه گفتگو نشسته است:

آقای دکتر غلامی! دانشگاه علم و صنعت ایران ، اولین دانشگاه مجازی کشور را تاسیس کرده است. از سابقه این ایده در کشور برایمان بگویید.
پذیرش دانشجو و شروع به کار رسمی در این واحد آموزشی مجازی به عنوان یک کار نو و اولین تجربه عملی در کشور به شمار می آید؛ اما فلسفه وجودی دانشگاه های مجازی در کشور ما سابقه ای سه چهار ساله دارد و از اوایل سال 1380 هم در بخشهای دولتی و هم در بخشهای خصوصی در قالب موسسات آموزش عالی غیرانتفاعی ، اقدامات خوبی صورت گرفته که مرتبه فعلی کار ما هم ، نتیجه همین اقدامات چند ساله است.
این حرکت در دانشگاه های مختلف به صورت پراکنده انجام شده بود، چون ضرورتی بود در سطح کشور که نیاز به آن کاملا احساس می شد و چشم اندازهای این ایده از ابتدا مثبت بود.
در 6 ماه گذشته ، دانشگاه های مختلف حرکتهایی به طور موازی انجام داده اند که ان شاءالله بزودی به نتایج خوبی خواهند رسید و با پیوستن این چشمه های کوچک به هم و تشکیل یک سندیکا بتوانیم تجربه هایمان را به هم منتقل کنیم و به نتایج بهتری برسیم.

نقش وزارت علوم در به عمل رسیدن این ایده چه بود؛
ایده دانشگاه مجازی مسلما در ذهن مسوولان وزارت علوم هم وجود داشت ؛ اما ابتدا از طرف دانشگاهیان مطرح و با استقبال بسیار خوب وزارت علوم هم روبه رو شد، چرا که بخشی از اهداف این وزارتخانه ، بخصوص ، اهداف کوتاه مدت آن تنها و تنها از این طریق قابل دستیابی است ؛ مثلا توسعه کمی آموزش عالی یعنی افزایش ظرفیت ها را با آموزش الکترونیکی می شود شتاب داد و روند توسعه آموزش های سنتی بسیار کند پیش می رود و محدودیت های زیادی سر راه دارد.

آموزش الکترونیکی در دنیا و در مقایسه با ایران چه وضعیتی دارد؛
عمر دانشگاه های الکترونیکی یا مجازی در حقیقت از عمر وب کوتاه تر است. یعنی ابتدا اینترنت وارد جامعه جهانی شد و پس از توسعه و عمومی شدن ، محیط وب فعال شد.
پس از آن امکان ارائه صدا و تصویر و فیلم و تکست در محیط وب و مدیریت آن فراهم آمد. دانشگاه های مجازی در هر جای دنیا پس از وقوع این فناوری و عملیاتی شدن آن پا به عرصه وجود گذاشت.
پس به جرات می توانیم بگوییم عمر دانشگاه های مجازی در دنیا بیش از پنج شش سال نیست. نکته قابل توجه ، شتاب این توسعه است ، مثلا دانشگاه فنیکس که دانشگاه گسترده ای در زمینه آموزش الکترونیکی به شمار می آید عمری 5 ساله دارد.
در این 5سال ، با پذیرش تعداد کمی دانشجو در سال اول جمعیت دانشجویان تحت پوشش خود را به شصت هفتاد هزار رسانده است.
از لحاظ گستردگی و توسعه ، فاصله ما با دنیا خیلی زیاد است ، اما با توجه به امکان استفاده از فناوری با سرعت زیاد، از جنبه زمانی چندان عقب نیستیم و امیدواریم با استفاده از راه میانبر و با حمایت نظام ، راه را سریع تر طی کنیم.

در حال حاضر شما چند دانشجو را پذیرش کرده اید؛
ما از 28 شهریور تا 24 مهر فرصت درخواست داده بودیم. به صورت تقریبی ، 14 هزار نفر وارد سایت ما شده اند، 4800 نفر سعی کرده اند فرم درخواست ما را پر کنند و 2500 نفر هم فرم را با اطلاعات کامل پر کرده اند.
در مرحله پردازش ، اطلاعات کتبی و مدارک ارسالی با هم تطبیق داده می شوند و در مرحله نهایی با تراز کردن داده ها، فهرست نهایی دانشجوهای پذیرش شده اعلام می شود.

این انتخاب براساس چه معیارهایی انجام می شود؛
براساس معدل دیپلم و پیش دانشگاهی ، نوع دیپلم و آخرین مدرک تحصیلی. چون تعدادی از متقاضیان این دوره مدرک کاردانی و کارشناسی دارند و تعداد محدودی هم دانش آموخته کارشناسی ارشد یا دکتری هستند.

پس امکان تحصیل دانش آموخته های آموزش عالی هم در دوره های شما وجود دارد؛
بله. چون هدف اصلی ما کم کردن تراکم افراد پشت کنکور است ، به داوطلبان دارای مدرک بالاتر، امکان تبدیل واحدهای گذرانده در دوره های آموزش قبلی و جایگزین کردن آنها را در این دوره نمی دهیم.
مسلما در آینده این اتفاق هم خواهد افتاد و با توسعه کار می توان واحدهای مشابه را حذف کرد تا دوباره گذرانده نشوند.

شرکت در کنکور سراسری از پیش نیازهای ثبت نام در این دوره به شمار می آید یا خیر؛
در فراخوان اول 3 معیار مد نظر بود. یکی نوع دیپلم ، دوم معدل پیش دانشگاهی و سوم داشتن فوق دیپلم پیوسته برای دیپلم های کار و دانش.
به دلیل ماهیت رشته های ارائه شده که عموما مهندسی هستند، برای دیپلم ریاضی، اولویت بیشتر و به ترتیب برای دیپلم تجربی و علوم انسانی اولویت های بعدی را قرار دادیم.
اعتقاد داریم بچه های علوم انسانی هم می توانند مهندسی بخوانند، اما با شرط داشتن پایه علمی و تلاش بیشتر.
معیار بعدی ، معدل پیش دانشگاهی بود که برای ریاضی فیزیک ها 15 به بالا، تجربی ها 16 به بالا و فارغ التحصیلان علوم انسانی 17 به بالا در نظر گرفته شد.
افرادی که معدلشان کمتر از حد شده ، ولی در آزمون کنکور سراسری مجاز شده اند، می توانند واجد شرایط باشند.
به دیپلم های کار و دانش هم که فوق دیپلم پیوسته خوانده اند. به شرط داشتن معدل بالای 14 اجازه پر کردن فرم درخواست داده شده است.
درواقع پس از گرفتن بازخورد از جامعه ، به این نتیجه رسیدیم که باید شرایط اولیه مان را با سازمان سنجش هماهنگ کنیم و تمام دارندگان مدرک پیش دانشگاهی از هر رشته ای را واجدشرایط شرکت در دوره هایمان بدانیم.
در مرحله بعد، از میان متقاضیان موجود در بانک داده هایمان ، با تراز کردن معدل ها، رکوردهای بالای فهرست را انتخاب کنیم. در حقیقت این معیارها تنها برای ورود اولیه به دانشگاه مجازی لحاظ می شوند.
پس از پر شدن ظرفیت که امسال 1000 نفر برای 3 رشته در نظر گرفته شده یک ترم 14 واحدی به عنوان ترم دانش پژوهی یا فراگیر به دانشجویان داده می شود.
شرط ادامه تحصیل به عنوان دانشجوی قطعی ، گذراندن 14واحد و کسب معدل بالای 13است.
اگر کسی تنها یک درس را افتاد، ولی معدلش بالای 14 بود. اجازه ادامه تحصیل خواهد داشت.
از این 14 واحد درسی ، 12 واحد به عنوان دروس اصلی در کارنامه دانشجو ثبت خواهد شد و 2 واحد آن یعنی آشنایی با آموزش مجازی به عنوان پیش نیاز محسوب می شود.

یعنی در گزینش اولیه، آشنایی با رایانه جزو پیش فرض ها نبود؛
ارائه مدرکی مبنی بر آشنایی با رایانه ضروری نیست ، اما مسلما داشتن آشنایی با رایانه در حد مهارت استفاده از اینترنت ، تعامل با استاد و گفتگوی اینترنتی در حد پاسخگویی به استاد و طرح و رفع اشکال جزو شرایط طبیعی اولیه به شمار می آیند.
در حقیقت علاوه بر این که درس در شبکه قرار داده می شود، منابع درسی ، بانک پرسشها، بانک نمونه تکالیف و تمرین ها هم به صورت Pdf در شبکه قرار می گیرد.
در نتیجه دانشجو باید بتواند با مهارت رایانه خود، از این مجموعه نهایت استفاده را ببرد.

با توجه به این که شرایط انتخاب دانشجو در دانشگاه مجازی تفاوت چندانی با گزینش سازمان سنجش ندارد، قرار نیست رشته های این دانشگاه هم در دفترچه های کنکور قرار داده شوند و گزینش از طریق آزمون سراسری انجام شود؛
زمانی که وزارت علوم مجوز رسمی تاسیس این دانشگاه را به ما داد این آمادگی را هم داشت که رشته های انتخابی ما را در دفترچه کنکور درج کند و انتخاب دانشجو هم از طریق کنکور سراسری باشد.
اعتقاد ما با توجه به مطالعات و تجربه در این زمینه ، این است که آموزش های مجازی نباید از طریق آزمون سراسری دانشجو پذیرش کند.
ما ناچار، موقعیت مکانی دانشجو را هم به عنوان یک معیار لازم و یک ضرورت در نظر بگیریم.
ممکن است فردی با استعداد بالا در بخشی از کشور زندگی کند که امکان استفاده از یک سرور مناسب و ظرفیت مناسب شبکه را نداشته باشد و نتواند مبادله اطلاعات را هم از نظر دریافت و هم ارسال اطلاعات انجام دهد. به طور قطع او ناموفق خواهد بود.
در انتخاب دانشجو از طریق کنکور سراسری این احتمال وجود دارد که دانشجویی بدون در نظر گرفتن این شرایط، رشته را انتخاب کند و بعد دچار مشکل شود؛ اما با پذیرش دانشجو از روش فراگیر.
این تعامل در دوره فراگیری انجام شده و با توجیه داوطلب درباره شرایط، اولویت انتخاب دانشجو به افرادی داده می شود که امکانات اولیه برایشان فراهم است.

درباره تحصیل از طریق دانشگاه مجازی در مقاطع بالاتر چه تصمیم هایی گرفته شده است؛
ابتدای این دوره ها برای انتخاب مقطع مناسب تحصیلی مطالعات تقریبا جامعی انجام دادیم و با مقایسه مقاطع مختلف به این نتیجه رسیدیم که مقاطع تحصیلات تکمیلی برای اجرای این دوره ها بسیار مناسب تر از مقاطع کارشناسی و کاردانی است.
در حقیقت با در نظر گرفتن برخی شرایط تصمیم بر انتخاب دوره کارشناسی شد. دلیل عمده ما این بود که تعداد کم دانشجو سرانه هزینه قابل پرداخت را بسیار بالا می برد آنقدر که حتی رویمان نشود به متقاضیان شهریه را اعلام کنیم.
در مقاطع تحصیلات تکمیلی ، احتمال کم بودن تعداد دانشجو وجود داشت ، ولی در مقطع کارشناسی تعداد متقاضی بسیار بیشتر است و در نتیجه با جذب بیشتر دانشجو سرانه هزینه پایین می آید.
طبق ماموریتی که شورای دانشگاه به ما محول کرده است ، مهرماه سال آینده در حداقل یک رشته کارشناسی ارشد، پذیرش دانشجو خواهیم داشت.

امسال در چه رشته هایی دانشجو پذیرفتید و دلیل انتخاب این رشته ها چه بود؛
ما به دنبال انتخاب رشته هایی بودیم که هم با فضای دانشگاه علم و صنعت سازگار باشند، یعنی رشته های مهندسی و علوم پایه و هم این که باهم همخوانی داشته باشند، یعنی در واحدهایی مشترک باشند تا سیستم ما بهره وری بالاتری داشته باشد. از طرفی هم ، مورد نیاز جامعه و جذابیت لازم را هم داشته باشند.
رشته مهندسی IT از رشته های نوی کشور و حتی دنیا به شمار می آید و همچنین رشته مهندسی کامپیوتر به عنوان دومین رشته انتخاب شد.
رشته علوم کامپیوتر هم به دلیل مشترکاتی که با رشته های انتخابی داشت ، در رشته های علوم پایه انتخاب شد.

به عنوان آخرین دغدغه ای که می تواند ذهن متقاضیان تحصیل در این رشته را به خود مشغول کند، از اعتبار مدرک نهایی برایمان بگویید.
مدرکی که در پایان دوره به دانشجویان اعطا می شود، همان مدرک دانشگاه علم و صنعت است که به دانشجویان روزانه داده می شود. تنها تفاوت آن در یکی از امضاهایی است که در مدرک تحصیلی وجود دارد.
معمولا دو امضا انتهای مدرک تحصیلی به چشم می خورد که یکی از طرف رئیس دانشکده و دیگری از طرف رئیس دانشگاه است. در قسمت امضای رئیس دانشکده ، امضای رئیس دانشکده مجازی حک می شود.
اعتبار این مدرک هیچ فرقی با دیگر مدارک دانشگاه علم و صنعت ندارد.