نگاه متقابل ایران و آفریقا

بررسی کارنامه روابط خارجی ایران نشان می‌دهد، تهران همواره نگاهی ویژه به آفریقا داشته و تلاش کرده است تا بر اساس اشتراکات دینی و مؤلفه‌های پیش روی در این مسیر گام بردارد. آمار پنجاه و یک درصدی جمعیت مسلمانان در آفریقا خود عاملی مهم در توسعه مناسبات میان طرفین است.

این مهم در حالی صورت گرفته است که کشورهای غربی همواره تلاش کرده‌اند تا دو تصور را در قبال این روابط گسترش دهند.

اولاً آنها برآن بوده‌اند تا چنان وانمود کنند که روابط ایران و آفریقا به دلیل تحریم‌ها و اعمال فشارهای غرب بوده است در حالی که آنها چنان القا می‌کنند که ایران با کشورهای فقیر ارتباط برقرار کرده است.

سفر صالحی به آفریقا در حالی صورت می‌گیرد که همزمان کشورهای غربی به نظامی گری در این قاره روی‌ آورده اند. این حملات در قبال آن چند نکته قابل توجه است .

نخست آنکه جهانیان اذعان دارند که ورود غرب به حوزه آفریقا برای دست یابی به منابع سرشار این کشورها است. غرب تلاش دارد تا با ورود به آفریقا از این ثروت‌ها برای بهبود اقتصاد خود بهره‌برداری کند. هر چند که نگاه ایران و غرب از روابط با آفریقا کاملا متفاوت است بگونه‌ای که ایران خواستار روابطی دوستانه براساس استقلال کشورها و تامین منافع دو جانبه می‌باشد در حالی که غرب با نظامی گری به دنبال سلطه و غارت ثروت‌های این کشورها است؛ اما سراسیمگی غرب برای حضور در آفریقا نشانگر جایگاه آفریقا در معادلات اقتصادی جهان است که واهی بودن ادعای روابط ایران با کشورهای فقیر را ابطال می سازد.

با این شرایط می‌توان گفت که غرب با فرافکنی و کم اهمیت جلوه دادن روابط ایران و کشورهای آفریقایی تلاش داشته تا ایران را از ظرفیت‌های این کشورها محروم سازد. به عبارتی رویکرد ایران به آفریقا نشانه انزوای ایران و رویکرد آن به کشورهای فقیر نبوده است بلکه عدم روابط با این کشورها برابر با محروم سازی ایران از روابط با کشورهای ثروتمند بوده است که برخلاف غرب ادعای استعماری نداشته و همچون ایران دیدگاه تعاملات سازنده بر اساس استقلال و تأمین منافع دو جانبه را در سیاست‌های خود به کار می‌گیرد.

دوم آنکه غرب همواره از فقر و بی سوادی و عدم الگو داشتن کشورهای آفریقایی برای سلطه بر آنها بهره‌برداری کرده است. جهانیان اذعان دارند که ایران از یک سو از ظرفیت‌های گسترده‌ای برای کمک به توسعه و پیشرفت‌های همه جانبه کشورها برخوردار است و از سوی دیگر انقلاب اسلامی ایران دارای پیام‌ها و رهمنودهایی برای آزادی و استقلال ملت‌ها است که گرایش ملت‌ها به آن می‌تواند چراغ راهی برای مقابله ‌آنها با نظام سلطه باشد. به عبارتی دیگر بخشی از اهداف اشغالگری غرب در آفریقا اقدامی پیش دستانه برای مقابله با حضور ایران در این کشورها است تا از تکرار سرنوشت آمریکای لاتین در این قاره جلوگیری کند.

به هر تقدیر سفر صالحی به آفریقا را می‌توان گامی دیگر در تقویت مناسبات ایران با قاره ثروتمند آفریقا دانست که می‌تواند دستاوردهای بسیاری برای طرفین به همراه داشته باشد.

قاسم غفوری-جام جم آنلاین