برش‌های کوتاه از دنیای صداپیشگی

گام دوم، استفاده از صداپیشگانی است که علاوه بر صدا، از خلاقیت‌های هنری بالایی برخوردار باشند. گاه استفاده از یک تکیه‌کلام مناسب که از خلاقیت دوبلور سرچشمه می‌گیرد، می‌تواند یک کاراکتر را در ذهن بیننده و شنونده ماندنی کند، درست مثل دیالوگ «من می‌دونم» در کارتون گالیور که کاراکتر، کلام را در حافظه‌ها ثبت کرد و زاییده ذهن خلاق صداپیشه این نقش اکبر منانی بود.

گام سوم، انتخاب صدای مناسب برای شخصیت‌های فیلم و پرداخت و غنی‌سازی دیالوگ‌ها با القای حس و حال مناسب نقش است. به‌عنوان مثال برای کاراکتر جک نیکلسون در فیلم درخشش که شخصیت خشنی دارد، نمی‌توان از یک صدای ظریف استفاده کرد و انتظار داشت مخاطب با آن شخصیت همذات‌پنداری کند، زیرا عمل کاراکتر با صدایی که از او به گوش می‌رسد در تضاد است. متاسفانه اشخاصی که اکنون به کار صداپیشگی مشغول هستند، بیشتر از گویش و جنس صدای زیبا و گوشنواز برخوردارند و تلاشی برای ارائه تازه و قابل اعتنا از صدای خود بروز نمی‌دهند. صداپیشگان متاخرتر نیز حواسشان بیشتر معطوف به درست و زیبا ادا کردن کلمات و جمله‌هاست تا انتقال حس بازیگر و فضای فیلم و به همین دلیل لحن کلام و آهنگ گفتارشان در همه فیلم‌ها یکنواخت و یکدست است.

نکته مهم دیگر، سرعت زیاد در کار است. مانند گذشته بر دوبله‌ها توجه و تمرکز کافی نمی‌شود و در نتیجه دوبلورها جمله‌ها را کتابی و بدون هرگونه حسی می‌گویند و دیگر از آن حس قوی و غنی دوبله خبری نیست و گاه برای جبران این کاستی به استفاده از بداهه‌هایی روی آورده می‌شود که گاه چون در راستای اثر و فضای اثر نیست، به لودگی تبدیل می‌شود.

یکی دیگر از عوامل موثر در دوبله، چگونگی حضور نیروهای جوان علاقه‌مند و پرشور است که با راهکارهایی درست می‌توان آنها را کشف و دعوت به کار کرد.

همچنین باید حرمت، قدر و جایگاه دوبلورهای قدیمی - که به هر حال از پیشکسوتان این فن هستند - حفظ شود و نقش آنان در به ثمر رساندن و پروراندن دوبلورهای جدید با توجه به داشته‌ها و تجارب ارزشمندشان نادیده گرفته نشود.

خوشبختانه کشور ما هنرخیز و منبع خودجوشی از استعدادهای کمیاب است و از لحاظ سرمایه هیچ‌گاه جامعه هنری ما دچار مضیقه نبوده است. هنر دوبلاژ در تلویزیون و سینمای ایران، همچنان یکی از مظاهر قدرت‌نمایی هنرمندان مستعد ایرانی است.

مریم رها