الزامات نفتی بودجه 92

1) تدبیر برای رفع اثرات تحریم در فرآیند اکتشاف، استخراج، تولید و فروش نفت اولین ویژگی الزام بخش نفت در بودجه 92 خواهد بود، زیرا این واقعیت وجود دارد که تحریم‌کنندگان بیش از گذشته ورود برخی فناوری‌های نفتی به کشور را دشوار و با مشکل مواجه کنند. همچنین تامین منابع مالی برای طرح‌های توسعه صنعت نفت نیز دشوار شود که این نیز از جمله ضروریاتی است که باید در بودجه 92 مورد توجه قرار گیرد. بنابراین به نظر می‌رسد بودجه 92 باید بخش زیادی از بودجه عمرانی خود را به سمت نفت سوق دهد تا روند توسعه طرح‌های نفتی در همه بخش‌ها راکد نمانده و توسعه صنعت نفت به عنوان موتور محرک اقتصاد ملی ادامه یابد.

2) نکته قابل توجه دیگر در بودجه 92، تعیین قیمت نفت است که در شرایط موجود از موضوعات چالش‌برانگیز به شمار می‌آید. از این واقعیت نمی توان چشم‌پوشی کرد که تحریم‌ها باعث می‌شود فروش نفت ایران کاهش پیدا کند، لذا تعیین قیمت نفت در بودجه 92 باید به نحو بسیار خردمندانه و آگاهانه پیش‌بینی شود تا جایی که دولت و مجلس قیمت مشخصی برای فروش نفت در بودجه اعلام نکنند یا آن را به صورت شناور تعریف و برای آن حداقل و حداکثر در نظر بگیرند.

3) همچنین دولت باید به راه‌های ابتکاری و جدید برای جایگزین کردن درآمد نفت در بودجه 92 بیندیشد. چرا که اصولا بودجه 92 زیاد نمی‌تواند به درآمدهای نفتی متکی باشد و اکنون رویه کارشناسی غالب این است که بهترین جایگزین برای درآمدهای نفتی را افزایش درآمدهای مالیاتی در نظر می‌گیرند. هرچند این تفکر صحیح و درست است اما در شرایط رکود تورمی فعلی اقتصاد، اخذ مالیات بیشتر از بخش آشکار اقتصاد ایران که همان تولیدکنندگان و حقوق‌بگیران هستند، باعث خروج سرمایه از این بخش شده و سهم اقتصاد زیرزمینی را بیشتر می‌کند. این مساله همچنین ممکن است با خروج سرمایه از بخش تولید به خاطر رشد فشارهای هزینه‌ای و کاهش سود در نهایت به حفظ اشتغال موجود ضربه بزند، زیرا به دلیل نوسانات نرخ ارز و سایر مسائل موجود، بنگاه‌های تولیدی با مشکلات زیادی دست و پنجه نرم می‌کنند که اگر بحث افزایش مالیات نیز بخواهد بیش از حد در بودجه 92 لحاظ شود، ممکن است مشکلاتی نظیر تعطیلی بنگاه‌های تولیدی را درپی داشته باشد و نتیجه عکس بدهد.

4) به این ترتیب باید به دنبال راه‌های دیگری برای جایگزین کردن درآمدهای نفتی در بودجه 92 بود. راه‌هایی چون جذاب کردن قابل توجه پروژه‌ها برای سرمایه‌گذاری خارجی و انگیزه دادن به سرمایه‌گذاران بخش خصوصی و جذب سرمایه‌های خارجی با فعال شدن دیپلماسی اقتصادی امکان‌پذیر است و تسهیل ویژه شرایط کسب و کار نیز می‌تواند مشوق خوبی برای جذب سرمایه‌های بخش خصوصی در اجرای طرح‌های توسعه‌ای باشد.

راه‌حل دیگری که می‌توان از آن در شرایط فعلی کشور برای جایگزین کردن درآمدهای بودجه 92 پیشنهاد کرد، جذاب کردن بورس است به‌گونه‌ای که مردم برای ورود به این حوزه ترغیب و تشویق شوند تا بورس آرام آرام جایگزین بانک‌ها برای تامین مالی اقتصاد کشور شود.

بنابراین باتوجه به ویژگی‌ها و شرایط عمومی اقتصاد کشور و برخلاف سال‌های قبل، گاو شیرده نفت نمی‌تواند آن طور که لازم است در خدمت منابع عمومی بودجه کشور قرار گیرد.

هرچند این امر دست‌کم از منظر اقتصادی چندان هم بد نیست،‌ زیرا به قاعده «عدو شود سبب خیر اگر خدا خواهد»، می‌تواند اقتصاد ایران را از اثرات منفی درآمدهای نفتی رها کرده و آن را به سوی اقتصاد تولیدمحور که تورم را خنثی می‌کند، سوق دهد.

اما فعلا و تا آنجا که به لایحه بودجه 92 مربوط می‌شود، مساله این است که راه‌های ابتکاری و جدید ـ بجز اتکای بیش از حد به رشد درآمدهای مالیاتی ـ برای جایگزین کردن درآمد نفت در کشور یافت شود و این هنر و کار ویژه‌ای است که باید توسط بودجه‌نویسان و بررسی‌کنندگان لایحه بودجه 92 انجام شود.